WARMTEPOMPEN
Install Magazine 993 – oktober 2023
Warmtepompen: eindklant blijft aarzelen
Het onderzoek toonde aan dat ongeveer één op twee huizen geschikt is voor een warmtepomp
Vlnr Luc De Smet, Director Strategy & Innovation bij Daikin, Sam Hamels, Energy Economics Researcher bij UGent, moderator, Vincent Vancaeyzeele, Technology & Innovation Manager bij Techlink, en Tom Defruyt, Innovation & VAS Manager bij Eneco
Bewustmaking en begeleiding vanuit overheid, sector en media zijn nodig voor duurzame energietransitie
6 op de 10 Belgen geeft aan dat ze denken dat de overgang naar hernieuwbare energie nog gaat versnellen
Na de energiecrisis pasten veel Belgen hun verwarmingsgedrag aan. Blijft de Belg nadenken over duurzame oplossingen? Is het Belgisch woningpark klaar voor de energietransitie? En welke rol speelt de warmtepomp hierin? Voor het tweede jaar op rij liet Daikin een Nationaal Verwarmingsonderzoek afnemen bij de Belgische woningeigenaars. Luc De Smet van Daikin, Tom Defruyt van Eneco, Vincent Vancaeyzeele van Techlink en Sam Hamels van UGent gingen hierover in debat.
Het onderzoek toonde aan dat ongeveer één op twee huizen geschikt is voor een warmtepomp, vooral bij elektrische verwarming (95%) en in mindere mate bij stookolieverwarming (1 op 3) maar ook bij gasverwarming, de meerderheid van de ondervraagden. Luc De Smet van Daikin: “1 op 2 Belgen kan zonder grote werken zijn woning verwarmen met een warmtepomp maar is zich er niet van bewust.” Van diegenen die vooral op gas verwarmen, geeft de meerderheid aan niet te weten wat hun energieverbruik is voor verwarming. 52% van wie het wel weet, verbruikt minder dan 10.000 kWh per jaar. “We moeten opletten met zelf-gerapporteerde gegevens. De werkelijke gebruiken zullen wellicht wat hoger liggen”, nuanceert Sam Hamels, onderzoeker bij UGent.
Tom Defruyt (Eneco): “De verbruiksdata van onze klanten liggen grotendeels in lijn met de resultaten. Grofweg de helft heeft een gasverbruik voor verwarming van minder dan 15.000 kWh.” Met een warmtepomp vermindert de hoeveelheid gebruikte primaire energie. Ook de VITO-studie toont aan dat bij de huidige energieprijzen een warmtepomp rendabel is bij woningen met een warmtevraag beperkt tot 70W/m², bij kleinere woningen zelfs 100W/m².
Geen transitie zonder energiebewustzijn en begeleiding
59% van de Belgen wil investeren om zijn woning energieperformant te maken en houden. “De energetische renovatie staat op de derde plaats na de keuken en de badkamer, ook al valt de kost van een warmtepompinstallatie lager uit”, stelt De Smet. Ook Eneco spoort zijn klanten aan. “Tegen 2035 willen we samen met onze klanten klimaatneutraal zijn, conform ons One Planet Plan. De grootste uitdaging zit bij ons als energieleverancier in het gasverbruik. We sporen klanten aan om tegen 2035 af te stappen van fossiel gas en de warmtepomp is hierin cruciaal”, vult Defruyt aan. Bijna 1 op 2 (44,4%) geeft aan niet op de hoogte te zijn van de eisen op het vlak van duurzaam (ver)bouwen. Hier komt de installateur en/of expert duidelijk naar voren. Van de Belgische huiseigenaars met een warmtepomp zegt bijna 1 op 3 (28%) dat ze deze op aanraden van de installateur heeft geïnstalleerd.
Vincent Vancaeyzeele, (Techlink): “82% van onze aangesloten installateurs heeft ervaring met warmtepompen. Van zij die aangeven dat ze nog geen warmtepompen plaatsen, zegt bijna de helft een opleiding te willen opstarten. Heel wat installateurs geven aan onzeker te zijn, in lijn met de twijfels van de eindklant. Techlink blijft inzetten op informeren, vormen en ondersteunen van installateurs.”
“In Vlaanderen wordt er meer geïnvesteerd in energiehuizen en energiecoaches. Begeleiders moeten goed opgeleid en tijdig geëvalueerd worden om te zien waar er bijsturing nodig is. Heel wat mensen weten nog niet dat hun woning warmtepompklaar is”, aldus De Smet. Vlaams minister van Energie Zuhal Demir: “Dit onderzoek toont het belang van ontzorging en begeleiding bij renovaties. De budgetcapaciteit van de energiehuizen in Vlaanderen werd fors verhoogd. Met de MijnVerbouwBegeleiding zullen we de mensen nog beter kunnen adviseren vanaf 2024.”
Mythes over warmtepompen doorbreken
Ondanks de vele voordelen van warmtepompen denkt de helft van de Belgen nog steeds dat ze alleen geschikt zijn voor nieuwbouw. Het is essentieel om meer bewustzijn te creëren over de mogelijkheden van warmtepompen in bestaande woningen. “In elke transitie is er twijfel, overstappen op iets waar we geen ervaring mee hebben, is moeilijk. Naast media, overheid en fabrikanten moeten ook wetenschappers misvattingen duiden en mythes ontkrachten. Nochtans hebben heel wat gezinnen hun verouderde verwarmingssysteem al aangepast, nog voor de taxshift…”, zegt Sam Hamels. “De transitie richting 2050 is een abstract gegeven. We moeten nu al werken richting 2030. De verwarmingsinstallaties die de komende jaren geplaatst worden zullen er in 2050 nog staan en zijn een directe toegevoegde waarde voor de woning”, zegt De Smet. Vancaeyzeele haakt in: “De warmtepomp is de meest energetisch performante oplossing. Voor de helft van onze woningen kost een warmtepomp in verbruik niet meer dan een fossiel systeem, ondanks de hoge heffingen op elektriciteit.” “Dat laatste is waar het schoentje knelt in België”, reageert Defruyt. “Voor een goede terugbetalingstermijn op de warmtepomp moeten de elektriciteits- en gasprijzen in verhouding zijn, wat nu niet het geval is en niet stimuleert om over te schakelen op duurzame warmte.”
Slimme technologieën en flexibel in energieverbruik
Zes op tien Belgen geloven dat de overgang naar hernieuwbare energie zal versnellen. 52% denkt dat we in de toekomst energie thuis zullen stockeren en 57% dat nieuwe technologieën zoals de warmtepomp vraag en aanbod beter op elkaar zullen afstemmen. Ook rond de tafel was men het hierover eens. Volgens Sam Hamels kiest de eindgebruiker best voor elektriciteitsprijzen van uur tot uur waar de warmtepomp automatisch op inspeelt om van het laagste tarief te genieten. Ook Eneco biedt perspectief. “Het dynamisch tarief, sinds kort aangeboden in België, kan de formule van de toekomst worden. Zeker voor wie zijn verbruik slim kan sturen, zoals particulieren met een warmtepomp. Zo geniet de eindklant zelfs zonder eigen zonnepanelen mee van de meest goedkope én groene energie”, zegt Defruyt. De verwarmingssector en energiesector zetten volop in op de energietransitie. Alles komt neer op informeren, begeleiden en samenwerken zodat de eindklant mee stapt in het verhaal zonder twijfel of onzekerheid. De Belgische overheid moet sensibiliseren en hulpmiddelen aanreiken. De Belgische woningen zijn er klaar voor, de sector ook. Waar wachten we op?
Door Philip Declercq
(Foto’s Daikin)
