BATHROOM EXPERIENCE  
Install Magazine – juli 2026

Gezonde lucht in de badkamer

Belang van badkamerventilatie

Als er één plek in huis is, waar het belang van ventilatie meteen duidelijk wordt, dan is het wel de badkamer. Duffe geuren, bewasemde spiegels, en -in het ergste geval- schimmelvlekken, de gevolgen van onvoldoende luchtverversing zijn niet te missen. Bij de aanleg of renovatie van een badkamer mag men dus de ventilatie niet uit het oog verliezen. We geven een kort overzicht van de aandachtspunten.

Integratie in een centraal systeem

Bij nieuwbouw of ingrijpende renovatie is een goede ventilatie doorgaans verzekerd. Daar is immers een centraal ventilatiesysteem verplicht, en natte ruimtes zoals de badkamer of een toilet worden sowieso voorzien van afzuiging. Het is dan een goed idee om gebruik te maken van vraagsturing. De ventilatiebehoefte van badkamers is immers erg wisselend: er zijn lange periodes waarin de ruimte niet gebruikt wordt, afgewisseld met korte periodes met piekbelasting. Door de ventilatie te laten sturen door een vochtsensor, kan men het extra vocht van, pakweg, een douchebeurt snel en efficiënt afvoeren.

Een centraal systeem heeft een tweede voordeel. Omdat dit gebruik maakt van luchtkanalen is er in de badkamer zelf alleen een ventiel zichtbaar. Dat is niet alleen minder opvallend dan een badkamerventilator, er is ook een veel bredere keuze aan designventielen. Zo zijn er ventielen die discreet in het pleisterwerk kunnen worden ingewerkt en daarna overschilderd, zodat ze een geheel vormen met de wand- of plafondafwerking.

Een toestel plaatsen alleen volstaat niet

In renovatie moet men het meestal stellen met een plaatselijke badkamerventilator. Weinig opdrachtgevers zijn immers geneigd om bovenop de werken aan de badkamer, nog eens een ventilatie-unit te plaatsen en luchtkanalen aan te leggen doorheen heel de woning. De eenvoudige oplossing is dan een lokale ventilator die de vervuilde lucht uit de badkamer zuigt en naar buiten afvoert.

Maar alleen een ventilator plaatsen, volstaat niet. De vervuilde lucht moet naar buiten kunnen. Doorgaans is het wel mogelijk om een directe verbinding naar buiten te maken, hetzij via de gevel, hetzij via het dak. Een opening van 100 – 125 mm volstaat. In appartementen zit de badkamer meestal centraal geplaatst, en is het niet altijd evident om direct de buitenlucht te bereiken. In die gevallen moet men dan via een technische schacht werken.

Een goede luchtafvoer is van kapitaal belang. Men moet er dus over waken dat de drukverliezen in het afvoerkanaal niet te groot worden. Al te lange kanalen en/of vernauwingen van de diameter van het afvoerkanaal zijn uit den boze. Dan riskeert men dat de ventilator het drukverlies niet meer kan overwinnen. Het resultaat: de ventilator draait dan wel, maar er wordt nauwelijks lucht afgevoerd.

Wie lucht afvoert, moet ook lucht toevoeren, anders heeft de hele operatie geen zin. Tegen dit principe wordt wel eens gezondigd. Om tocht zoveel mogelijk te vermijden, gaan sommige gebruikers de badkamer helemaal kierdicht uitvoeren. Er kan dan nauwelijks verse lucht binnen, de badkamer raakt in onderdruk, opnieuw met het gevolg dat de badkamerventilator in het ijle draait.

Als er een raam in de badkamer is, kan men daar gebruik maken voor de toevoer van verse lucht, in combinatie met een lokale badkamerventilator. Eventueel kunnen er ook toevoerroosters worden voorzien. In andere gevallen, zoals bij een centraal ventilatiesysteem, moet er voldoende doorlaat in de deur voorzien worden, om verse lucht uit de droge ruimtes toe te voeren. Het eenvoudigste is om een spleet onderaan de deur te laten, maar een doorvoerrooster is eveneens een alternatief. Bij de plaatsing van de toevoeropening moet men er ook op letten dat er voldoende doorspoeling van de kamer is. Ideaal gezien opnieuw wordt de lucht aan de ene kant toegevoerd, stroomt ze door de badkamer en wordt aan de andere kant weer afgevoerd. Kortsluiting tussen toevoer en afvoer, bijvoorbeeld door beide openingen te dicht bij elkaar te zetten, moet vermeden worden.

Het oog wil ook wat

Een basismodel badkamerventilator is niet bepaald een elegant element in de badkamerinrichting. Wie een fraaier effect wil, kan kiezen voor een designuitvoering, waar de ventilator zelf verborgen blijft achter een discrete afdekplaat. Bij de betere modellen is de afdekplaat met magneetjes op het toestel bevestigd. Dat zorgt voor een strakke voorkant, zonder schroeven of bouten, en maakt tegelijk het onderhoud gemakkelijk: men hoeft alleen maar de dekplaat af te klikken.

Zoals gezegd, bieden kanaalsystemen meer mogelijkheden voor een elegante afwerking, omdat er zich dan alleen een ventiel in de ruimte bevindt. Luchtkanalen zijn ook mogelijk met decentrale systemen, meer bepaald met een kanaalventilator. In dat geval zit de ventilator in het luchtkanaal zelf en blijft dus onzichtbaar van in de badkamer.

Efficiënte sturing

Niemand hoeft nog overtuigd te worden van het nut van energiebesparing. Het heeft geen zin om een badkamerventilator de hele tijd te laten draaien. Men gebruikt die best alleen wanneer dat nodig is. Traditioneel wordt dit opgelost door de ventilator te koppelen aan de lichtschakelaar, zodat die automatisch aanspringt als er iemand in de badkamer is. Dat is echter niet ideaal: de aanwezigheid van een persoon zegt namelijk niet zoveel over de ventilatiebehoefte. Het maakt een heel verschil of men zijn tanden poetst, of een uitgebreide douche neemt. Anderzijds is al het vocht niet noodzakelijk al afgevoerd als men de badkamer weer verlaat. Traditioneel wordt dat opgevangen worden door een nadraaitijd in te stellen, maar dat blijft nattevingerwerk. Die nadraaitijd wordt immers één keer voor altijd bepaald, en blijft dan dezelfde, ongeacht het gebruik van de badkamer.

Een autonoom werkende vraaggestuurde regeling op basis van een vocht en CO₂-sensor is dan veel performanter. De ventilator zal aanspringen wanneer nodig, en zo lang draaien als nodig, zonder dat de gebruiker zich om iets hoeft te bekommeren. Dat is niet alleen energie-efficiënt, het geeft ook gemoedsrust. Verder energiebesparing kan worden gerealiseerd door een ventilator met regelbaar vermogen te kiezen in plaats van een aan/uit exemplaar. De regeling stemt dan de werking af in functie van het vochtgehalte. Deze optie bestaat, zoals gezegd, ook bij centrale systemen, zodat men de ventilatie van de badkamer ook specifiek op de behoefte kan afstemmen.

Kortom mits de juiste aandacht voor ventilatie, kan men er niet alleen voor zorgen dat de badkamer er goed uitziet, maar ook dat de luchtkwaliteit er op peil blijft.

Door Alex Baumans

Met dank aan Desco, Itho Daalderop en Renson.