FEDERATIES  
Install Magazine 988 – februari 2023

Energiebesparing is meer dan ooit een prioriteit

ATTB vraagt sterk signaal van de overheid

Energiebesparing is ‘hot’, daar kan geen twijfel over bestaan. Hoe belangrijk een zuinige verwarming is geworden, blijkt overduidelijk uit de marktcijfers van ATTB, de vereniging van de Belgische producenten en invoerders van energie-efficiënte oplossingen voor binnenklimaat en sanitair warm water. Alle toepassingen van hernieuwbare energie boeken een sterke vooruitgang. De bocht naar de energietransitie is ingezet, maar het einde is nog lang niet bereikt. ATTB ziet twee grote uitdagingen: de energetische renovatie van gebouwen haalbaar en betaalbaar houden, en de vakman ondersteunen zodat hij een passende oplossing kan uitwerken voor zijn klanten.

Weg van fossiel

De huidige energiecrisis heeft iedereen doen beseffen dat we te zeer afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen. De belangstelling voor hernieuwbare energie is ongezien: volgens de marktcijfers van ATTB gaan alle types van duurzame verwarming er sterk op vooruit. Warmtepompen realiseren een winst van +80% ten opzichte van 2021, en warmtepompboilers zelfs +220%. Ook zonnethermie heeft de moeilijke laatste jaren achter zich gelaten, en liet een winst van 40% optekenen. Alles wijst erop dat deze beweging zich zal doorzetten. De grootste rem op de verkoop zijn logistieke beperkingen om alle bestellingen geleverd te krijgen.

Omgekeerd kennen ketels op fossiele brandstoffen een daling. De klassieke verbrandingstechniek blijft nog de markt overheersen, maar de kentering heeft zich ingezet. ATTB steunt deze overschakeling op energiezuinige systemen ten volle. De technieken om tot een koolstofneutrale verwarming te komen, zijn beschikbaar. Het komt er alleen op aan om ze toe te passen

Renovatie als uitdaging

Wat dat laatste betreft, is de renovatie de grootste uitdaging. Voor nieuwbouw stelt de vraag zich nauwelijks: de bouwstandaard is nu zo energiezuinig dat een warmtepomp de meest voor de hand liggende oplossing is. Voor renovatie is er echter nog een hele weg af te leggen. De cijfers zijn ontnuchterend: kijken we naar Vlaanderen, dan heeft amper 4% van de eengezinswoningen en 6,5% van de appartementen een A-label, het minimum voor 2050. Het REpowerEU-plan van de Europese Commissie om de afhankelijkheid van Russisch gas snel te verminderen, mikt wel op een grootschalige elektrificatie met warmtepompen, maar ATTB meent dat een gecombineerde aanpak realistischer is.

Een elektrische warmtepomp is ongetwijfeld een zuinige oplossing, en moet ingezet worden waar mogelijk. Anderzijds heeft het grootste deel van het gebouwenbestand al een respectabele leeftijd. Overschakelen op een warmtepomp vergt dan ingrijpende verbouwingswerken, waar de eigenaar niet altijd de financiële draagkracht voor heeft. ATTB is voorstander voor een flexibele aanpak waarbij geen enkele oplossing principieel wordt uitgesloten. Een eerste stap is al een gewone ketelvervanging. In België staan er nog ongeveer twee miljoen niet-condenserende ketels. Met massale overschakeling op condensatieketels wordt er al een snelle winst gemaakt. Ook met hybride installaties, concreet de combinatie van een condensatieketel met een warmtepomp, kan men al op korte termijn het verbruik sterk doen dalen, zonder een al te grote investering.

Gezien de complexiteit van de gebouwde omgeving, met stedelijke en landelijke gebieden, woningen van verschillende bouwgeneraties, eigen woningen en huurwoningen.... is er geen ‘one size fits all’ oplossing. Men zal geval per geval moeten beoordelen wat de meest aangewezen techniek is. Elektrificatie en warmtepompen voor verwarming en sanitair warm water zullen een grote rol spelen, maar daarnaast is er ruimte voor warmtenetten, hybride installaties, biomassa en zonnethermie. Op een langere termijn kan men ook denken aan alternatieven zoals groen gas.

Installateur ondersteunen

De installateur wordt de sleutelfiguur in de hele energietransitie. De eindklant is meer dan ooit gemotiveerd om over te schakelen op zuinige verwarmingssystemen en de leveranciers hebben een assortiment van oplossingen klaar. De vakman vormt de schakel tussen beide om de vraag van de eindklant te vertalen in een concrete technische installatie. Dat is een hele opdracht en ATTB wil de professional hierbij ondersteunen.

Een eerste aspect is informatie en opleiding. De leden van ATTB hebben zich ertoe verbonden om volop in te zetten op opleiding en technische ondersteuning van de professional. Dat gaat breder dan de klassieke trainingsessies, en omvat bijvoorbeeld ook informatie online, zoals principeschema’s, checklists enzovoort.

Een tweede aspect is om installatievriendelijke toestellen af te leveren. Om de doelstellingen voor 2050 te halen, moet het renovatietempo verdrievoudigen. Gezien de sector nu al kampt met een gebrek aan geschoold personeel zijn dus heel wat handen tekort. Als dan de fabrikanten systemen zouden voorstellen die aanzienlijk meer installatietijd nodig hebben dan een gaswandketels, komen we er nooit. Het is in ieders belang dat de toestellen snel en efficiënt toe te passen zijn.

Organisatie aanpassen

Een veranderend verwarmingslandschap betekent ook veranderende accenten binnen ATTB. De vereniging is veel meer dan een club van louter ketelfabrikanten. Ze beslaat alle aspecten van thermisch comfort, met name ventilatie, warmtepompen en koeling. Bovendien is er een aparte sectie opgericht, ‘Future Growth’, die zich zal bezighouden met allerhande toekomstgerichte technieken, zoals waterstof of micro-WKK, maar ook bijvoorbeeld biomassa. De vereniging dekt zo de hele waaier van huidige en toekomstige HVAC-technieken af.

ATTB wil een grotere rol gaan spelen in het maatschappelijke debat. Dat is vooral de taak van de kersverse public relations officer Patrick O, voormalig voorzitter van ATTB, en geen onbekende in de sector. De vereniging zal degelijke informatie ter beschikking stellen van alle belanghebbenden, onder meer in de vorm van position papers. Er leven immers veel vragen over energie in de maatschappij, zowel bij beleidsmakers als consumenten. ATTB wil daar een antwoord op bieden.

Oproepen tot actie

Voor 2023 heeft ATTB drie oproepen. Een eerste is gericht aan de overheid, om een duidelijk signaal te sturen waar men met het energiebeleid naartoe wil. De oplossingen voor koolstofneutrale gebouwen zijn beschikbaar; het komt erop aan om nu een duidelijk pad uit te stippelen hoe men die zal bereiken.

Als tweede oproep aan de overheid pleit ATTB voor een verdere professionalisering van de installatiesector. Hier zijn nog vele lacunes, voor de ene techniek al meer dan de andere.

De laatste is gericht aan het grote publiek: de sector staat voor een van de grootste uitdagingen ooit, en heeft extra handen nodig. De technieken veranderen aan een hoog tempo, wat het tot de meest spannende periode maakt om voor een job in de verwarmingstechniek te kiezen. Voor wie werkzekerheid zoekt en tegelijk de energietransitie vorm wil geven met innoverende technieken, is de HVAC-sector de beste keuze.

Door Alex Baumans

www.attb.be