BEDRIJFSBEZOEK  
Install Magazine 992 – september 2023

Nieuw koolstofneutraal scholingscentrum voor Viega

Integratie van technieken dankzij BIM

Vakkennis is de sleutel tot de energietransitie, dat staat als een paal boven water. Als toonaangevende fabrikant van systemen voor installatietechniek zet Viega volop in op kennisoverdracht. Bij de bouw van het nieuwe opleidingscentrum Viega World in de vestiging van Attendorn-Ennest (Duitsland) dacht de firma verder dan alleen informatie verstrekken. Het gebouw zelf is een voorbeeld van de toepassing van energiezuinige technieken. Daarvoor was een doorgedreven gebruik van digitalisatie, meer bepaald BIM, van cruciaal belang.

Technieken zichtbaar maken

Met Viega World wilde de fabrikant een opleidingscentrum creëren dat volledig aan de stand van de techniek beantwoordt. Het resultaat mag gezien worden: met een bruto-oppervlakte van ruim 12.000 m² en 5 verdiepingen biedt het een onderdak aan 9 flexibele seminarieruimtes, 2 conferentieruimtes, opstellingen met de technieken en producten in werking, een cafetaria, kortom alles wat een opleidingscentrum nodig heeft.

Meest opvallend voor wie het gebouw binnenkomt, zijn de opengewerkte delen in de wanden die een blik gunnen op de technische installaties. Het gebouw dient immers zelf als een demonstatieproject van wat Viega aan mogelijkheden in huis heeft. De kennisoverdracht blijft niet beperkt tot de leslokalen, ook het gebouw zelf draagt hiertoe bij.

Klimaatneutraal

Viega streeft naar klimaatneutraliteit tegen 2035, en het nieuwe gebouw past volledig in het plaatje. Zo is het voorzien van een PV-installatie van 2.700 m², goed voor een opbrengst tot 210.000 kWh per jaar. Bovendien wordt voor de verwarming gebruik gemaakt van restwarmte van de naastgelegen bronsgieterij. De verwarming wordt geleverd door een warmtepomp van 700 kW in verwarming en 575 kW in koeling. Daarnaast is er een aparte warmtepomp van 32,5 kW voor hoge-temperatuurtoepassingen, in de eerste plaats het sanitair warm water. Het gebouw is voorzien van het eigen Fonterra-systeem van betonkernactivering. Dat maakt het mogelijk piekproductie van de PV-panelen als warmte op te slaan in de bouwmassa met behulp van de warmtepomp.

Het energieconcept kwam tot stand in samenwerking met het Fraunhofer ISE instituut, een kenniscentrum rond hernieuwbare energie, en maakt deel uit van het Duitse onderzoeksproject Energy.Digital. Het doel van dit laatst is om een concept te ontwikkelen voor een energiepositief gebouw dat ook op andere situaties kon worden toegepast, om zo het gebouwenbestand te decarboniseren. Bij de benutting van hernieuwbare energiebronnen was Viega beperkt door de lokale omstandigheden: zowel geothermie als een windturbine waren uitgesloten. Daarom werd maximaal ingezet op PV, waarbij ook een deel van de gevel met PV-panelen werd bekleed. Uiteindelijk werd Viega World zo tot een plusenergie gebouw. De systematische aandacht voor duurzaamheid leverde het gebouw de hoogste klasse (platina) op in de beoordelingsmethodiek van de Duitse Raad voor Duurzaam Bouwen (DGNB)

BIM als sleutelelement

Om de technieken naadloos in het bouwproces te integreren, werd gebruik gemaakt van BIM. Zo werd er een digital twin van het gebouw gecreëerd, met speciale nadruk op de technische uitrusting. Dat heeft natuurlijk alles te maken met de kernactiviteit van Viega. Zoals de firma het zelf uitdrukt, vormen haar systemen de levensaders van een gebouw. De mogelijkheden van de digital twin worden in het opleidingscentrum zelf geïllustreerd: door een tablet op een schaalmodel van Viega World te richten, krijgt men een beeld van de verschillende installaties in het BIM-model, waar men kan inzoomen op individuele aspecten. Dat is ook handig voor onderhoud en herstellingen: zo weet de technicus precies welke leidingen waar lopen. Bovendien kan men het model verrijken met extra informatie. Bij bepaalde componenten kunnen er bijvoorbeeld technische fiches bijgevoegd worden, evenals handleidingen of certificaten, zodat de professional op elk moment over alle relevante informatie beschikt.

Om de hoge energieprestaties te halen, moeten de installaties nauwkeurig ontworpen en uitgevoerd zijn. Dat kan alleen in voldoende detail gebeuren dankzij BIM, waarbij alle technieken op elkaar kunnen worden afgestemd en ingepast in de gebouwstructuur. Het is ook een hulp bij de uitvoering omdat de verschillende specialiteiten hun werk kunnen coördineren. Viega ziet BIM als een performant communicatiemiddel tussen de verschillende partijen in het bouwproces, van de ontwerpers tot de verschillende uitvoerders. Voor de firma heeft de digital twin van het opleidingscentrum een dubbel voordeel. Er zijn eerst en vooral de betere prestaties van het gebouw zelf, maar het stelt Viega ook in staat om praktijkervaring op te doen met deze vorm van digitale planning en ontwerp. Die kennis kan de firma dan doorgeven aan de gebruikers van de Viega-producten.

Duurzaamheid bij Viega

Het streven naar duurzaamheid bij Viega slaat op de hele waardeketen. Centraal staan natuurlijk de inspanningen om de eigen voetafdruk te verkleinen. Maar de firma kijkt verder: door systemen voor te stellen die de energieprestatie van gebouwen verhogen, vermindert de fabrikant namelijk ook het energieverbruik van gebouwen gedurende de hele levensduur van de installaties.

Daarnaast is er de voetafdruk van de ontginning en het transport van de materialen. Hier heeft Viega als fabrikant weinig directe vat op; de firma is niet actief in de productie van pakweg koper of brons. Anderzijds kan deze uitstoot verminderd worden door de producten recycleerbaar te maken. Zo blijft het grondstoffengebruik in de levenscyclus van een gebouw beperkt.

Om dat allemaal zichtbaar te maken, werkt Viega aan het behalen van een Environmental Product Declaration (EPD) voor de verschillende productcategorieën. Deze becijferen de totale uitstoot van een product over de hele levenscyclus, van de ontginning van de materialen tot de eventuele recyclage. Deze gegevens kunnen opgenomen worden in certificatiesystemen voor gebouwen, zoals Breeam, Leed of DGNB.

Viega World past in een bredere strategie van de firma om de uitstoot te verminderen, niet alleen van het bedrijf zelf, maar van gebouwen in het algemeen.

Door Alex Baumans

Foto’s: Viega