BATHROOM EXPERIENCE  
Install Magazine – juli 2026

Composietmaterialen in de badkamer

Hoewel composieten inmiddels al zo’n dertig jaar op de markt zijn, klinkt uit de badkamersector vooral de laatste jaren heel wat lof voor deze technisch vervaardigde materialen. De sterke mechanische eigenschappen en een enorme veelzijdigheid in zowel toepassingen als design lijken ze vandaag wel tot een nieuwe norm in badkamerinrichting te maken. Toch is niet elk composietmateriaal gelijk, en worden steeds nieuwe samenstellingen en definities aan het aanbod toegevoegd.

Spraakverwarring

De term composiet is niet altijd even eenduidig en in de markt durft afhankelijk van de interpretatie dus al eens spraakverwarring optreden. In de breedste zin van het woord kan composiet namelijk naar elk samengesteld materiaal verwijzen; een meer strikte interpretatie definieert het als een samenstelling van gemalen natuursteengranulaten, harsen en kleurstoffen die trillend in een mal geperst, vacuüm getrokken en vervolgens gebakken worden. Op basis van de precieze grondstof wordt in dat geval een onderscheid gemaakt tussen bijvoorbeeld marmercomposiet, granietcomposiet of kwartscomposiet. Van deze types wordt traditioneel vooral kwartscomposiet in de badkamer toegepast – marmercomposiet is omwille van de hoge porositeit van het basismateriaal minder geschikt -, al is er vandaag ook een duidelijke tendens om meer en meer kwarts, en vooral silica, door andere minerale grondstoffen te vervangen en zo een meer hybride materiaal en oppervlak te creëren.

Naast de natuursteencomposieten durven echter ook andere technisch vervaardigde materialen als composiet omgeschreven worden. Denk bijvoorbeeld aan solid surface, dat bestaat uit natuurlijke minerale poeders, gecombineerd met pigmenten en gebonden met een acryl- en/of polyesterhars en dat in principe in een mal gegoten wordt, of aan gesinterde steen, waarbij diverse mineralen middels een proces van extreme hitte en druk aan elkaar gebonden worden.

Inmiddels zijn er zo al ontelbare variaties op de markt en tot op de dag van vandaag blijven zowel keramiek- als composietfabrikanten in een zoektocht naar hét perfecte materiaal nieuwe merken en producten lanceren. Telkens met een net iets andere samenstelling en/of productieproces – sommige materialen worden gegoten, andere geperst, gebakken, … – en bijgevolg ook met andere technische eigenschappen. Vaste kenmerken zijn evenwel dat composietmaterialen tot in de kern gekleurd zijn, met een veelal gesloten hygiënisch oppervlak en een vaak brede waaier aan kleur-, design- en textuurmogelijkheden.

Omwille van de diverse interpretatiemogelijkheden van de term composiet, de continue innovaties en de soms erg verschillende eigenschappen en specificaties van samengestelde materialen is het in ieder geval belangrijk om steeds zo precies mogelijk te zijn. Zowel in de communicatie naar de eindklant toe, als in aanbestedingen en bestekken wordt daarom best heel duidelijk gespecificeerd over welk type materiaal of composiet het precies gaat en welke eigenschappen doorslaggevend zijn.

De kracht van de samenstelling

Kenmerkend aan alle samengestelde en technisch vervaardigde materialen, is dat de technische eigenschappen van het finale product bepaald worden door het productieproces enerzijds en de specifieke samenstelling anderzijds. Dat geldt zowel tussen de verschillende materiaaltypes onderling, als binnen één en dezelfde categorie. Zo zijn kwartscomposieten in de regel erg sterk, stootvast, hitte-, kras- en vlekbestendig, maar zal een product met een hoger aandeel hars wel wat minder goed presteren dan een product waarin zo min mogelijk hars verwerkt is. Tegelijk kunnen naast kwarts ook andere minerale grondstoffen voor sterke mechanische en chemische eigenschappen zorgen.

Globaal gesproken worden vooral de harsen als de zwakke schakel in composietmaterialen beschouwd. Mede door de aanwezigheid van hars zijn de meeste samengestelde materialen bijvoorbeeld nooit volledig zuurbestendig en kan het gebruik van agressieve poetsmiddelen in de badkamer dus voor lokale verkleuringen zorgen. Hoe meer hars er in het materiaal verwerkt is, hoe kwetsbaarder doorgaans ook voor krassen. Sommige materialen worden daarom van een extra coating voorzien.

Anderzijds zijn de harsen in veel gevallen natuurlijk noodzakelijk om de andere grondstoffen aan elkaar te binden, en zijn zij het die het mogelijk maken om met composietmaterialen ronde en organische vormen te creëren en zelfs volledig naadloos te werken. En dat reduceert dan weer het aantal scherpe hoeken waar vuil in kan ophopen.

In de regel geldt dat een product met een hoger aandeel hars – materialen die veelal gegoten worden – meer vormvrijheid biedt. Dat is bijvoorbeeld ook de reden waarom solid surface materialen zich zo gemakkelijk in allerlei organische vormen laten modelleren. Een materiaal zoals gesinterde steen, daarentegen, dat volledig zonder harsen of bindmiddelen geproduceerd wordt, kan dan weer enkel in de vorm van rechte platen verwerkt worden, maar biedt wel een volledig kleurvast, kras- en vlekvrij oppervlak. Welk type materiaal voor een bepaalde toepassing het meest in aanmerking komt, is daarom steeds een afweging inzake onder meer onderhoud en design.

Wastafels en vanity tops

Een populaire toepassing van samengestelde materialen in de badkamer is in ieder geval als wastafel en/of wastafelblad. In het vaste aanbod van de klassieke keramiekfabrikanten zijn zo al heel wat wastafels uit composietmaterialen te vinden, en naarmate men kijkt naar het hogere gamma zijn er ook tal van maatwerkmogelijkheden. Zo kunnen de precieze afmetingen van een bepaald model in veel gevallen op het project afgestemd worden, zijn er vaak verschillende kleuren beschikbaar en bieden vooral fabrikanten van architecturale materialen quasi eindeloze mogelijkheden niet alleen qua kleur, maar tevens in patroon en design.

Ook combinaties van een wastafelblad met één, twee of mogelijk zelfs meer wastafels behoren bij de meeste fabrikanten tot de mogelijkheden, zodat alles mooi in hetzelfde dessin afgewerkt kan worden. Bij solid surface en andere gegoten composietmaterialen wordt zo’n combinatie in principe volledig uit één stuk gefabriceerd, zodat een eventueel patroon naadloos van het wastafelblad in de wastafel overloopt. Bij andere materialen gaat het veelal om verschillende onderdelen die duurzaam met elkaar verlijmd worden. In het geval van kwartscomposieten, maar ook andere samengestelde en hybride materialen met een beperkt aandeel hars, wordt zo enerzijds het blad en anderzijds de wastafel in één stuk geproduceerd en vervolgens verlijmd; in het geval van gesinterde steen is elk vlak een apart onderdeel en moet bijgevolg elke hoek in de fabriek verlijmd worden. Met dit materiaal kunnen dan ook alleen rechte vormen en ontwerpen gerealiseerd worden.

Hou als installateur in ieder geval ook rekening met het gewicht van het materiaal. Het gewicht van samengestelde materialen kan sterk verschillen naargelang de soort, maar in vergelijking met bijvoorbeeld acryl zijn alle composietmaterialen zwaar. Zeker kwartscomposiet heeft een erg hoog soortelijk gewicht. Wordt het wastafelblad op een hangkast of een zwevend badkamermeubel geplaatst, controleer dan zeker het finale gewicht van het element en zorg dat de draagkracht van de muurankers en verankering hierop afgestemd is.

Kant-en-klare douchebakken

Ook in het gamma douchebakken zagen we de afgelopen jaren steeds meer composietmaterialen opduiken. Douchebakken, -tubs en -platen in onder meer solid surface en kwartscomposiet maken bij heel wat groothandels inmiddels deel uit van het vaste aanbod, en ook in meer geavanceerde materialen bestaan er verschillende modellen, met of zonder opstaande rand en al dan niet voorzien van een antislipafwerking.

Niet zozeer de vrije en uitgebreide keuze in kleur en design speelt hier een doorslaggevende rol in de opmars van composietmaterialen – het vaste aanbod beperkt zich vaak toch nog tot enkele populaire standaardkleuren zoals wit, zwart en bijvoorbeeld betongrijs – maar vooral de eenvoud van installatie wordt door heel wat partijen in de sector als een belangrijk voordeel aangehaald. Zowat alle douchebakken in samengestelde materialen zijn namelijk zelfdragend en standaard voorzien van de nodige helling en een afvoerputje of -goot. De plaatser hoeft de douchebak of doucheplaat met andere woorden niet meer zelf in helling te leggen. Om het formaat perfect op de beschikbare ruimte af te stemmen kunnen bepaalde modellen daarenboven op de werf ingekort worden, terwijl een combinatie met tegels in hetzelfde materiaal en dessin dan weer toelaat om een inloopdouche ruimtelijk te vergroten.

Toch zijn er ook hier natuurlijk de nodige aandachtspunten. Zo moet de plaatser er onder meer op toezien dat de locatie van de afvoerbuis precies overeenstemt met die van het reeds voorziene afvoerputje in de douchebak. Idealiter wordt de afvoer daarom pas geplaatst wanneer de douchebak in kwestie geleverd is. Daarnaast houdt men ook hier best rekening met het gewicht. Een grote doucheplaat in kwartscomposiet laat zich bijvoorbeeld niet meer door één persoon hanteren en zelfs met twee personen kan het een uitdaging vormen. Lichtere materialen zoals solid surface, maar bijvoorbeeld ook gesinterde steen, die dunner uitgevoerd kan worden, zijn eenvoudiger te hanteren.

Baden

Een ligbad in composietmateriaal is evenmin een uitzondering, al gaat het in de regel wel om gegoten composietmaterialen met een relatief hoog aandeel hars of acryl. Omwille van comfort en ergonomie volgt een bad nu eenmaal best de rondingen van het lichaam en moeten scherpe hoeken zoveel mogelijk vermeden worden. Daarenboven zijn dergelijke materialen ook lichter dan bijvoorbeeld traditioneel kwartscomposiet of gesinterde steen – niet onbelangrijk voor een groot en massief badkamerelement zoals een ligbad.

Maatwerk is bij ligbaden in samengestelde materialen minder aan de orde, en ook qua kleuren is men meer gebonden aan het vaste aanbod van de keramiekfabrikanten. Al lanceren zij in lijn met de hedendaagse trends wel nog regelmatig nieuwe mogelijkheden.

Tegels en wandpanelen

Composietmaterialen zijn niet alleen geschikt voor de gekende badkamertoestellen, sommige samengestelde materialen lenen zich ook perfect voor meer algemene toepassingen zoals wand- en vloerbekledingen. Dit is vooral het geval bij materialen met een laag harsgehalte, zoals gesinterde steen en bepaalde variaties op kwartscomposiet. In vlakke toepassingen zoals wanden en vloeren, weegt er immers maar weinig op tegen de technische eigenschappen van deze materialen. In theorie behoren ook tegels in traditioneel kwartscomposiet tot de mogelijkheden, al zijn zij omwille van hun grote gewicht in de praktijk minder toepasbaar.

Het grote voordeel van materialen zoals gesinterde steen, is dan ook dat zij zelfs met een beperkte dikte in grote formaten geproduceerd en verwerkt kunnen worden. Zo bestaan er wandpanelen van amper 4 mm dik en maar liefst 260 x 100 cm groot, en kunnen voor de vloer ook gelijkaardige panelen in 8 mm dik geproduceerd worden. Zeker in bijzonder architecturale projecten, waar een luxueuze all-over look nagestreefd wordt, zijn dergelijke formaten populair, maar ook in meer bescheiden projecten bieden ze de nodige praktische voordelen. Dankzij de grote formaten zijn er immers minder voegen en bijgevolg minder poetsperikelen.

Wees bij plaatsing in ieder geval attent op de voorschriften van de fabrikant. Afhankelijk van het type product en het formaat kan de voorgeschreven voeggrootte bijvoorbeeld aanzienlijk verschillen, en ook wanneer er vloerverwarming aanwezig is, zullen de voegen groter moeten zijn. Daarnaast vergen materialen met zelfs een klein aandeel hars heel andere lijmen en voegmiddelen dan materialen die volledig uit ‘dood’ materiaal bestaan, zoals bijvoorbeeld gesinterde steen.

Uniforme trendkleuren

Een van de grote voordelen van technisch vervaardigde materialen is tot slot dat hetzelfde design over een resem van verschillende uitvoeringen en producten doorgetrokken kan worden. Zo kan men bijvoorbeeld perfect een douchebak en een wastafelblad in dezelfde marmerlook creëren en kunnen deze voor extra uniformiteit zelfs nog met tegels of wandpanelen in dezelfde uitvoering gecombineerd worden.

Net zoals er nog regelmatig nieuwe modellen van wastafels en douchebakken gelanceerd worden, zo is ook het aanbod kleuren, designs en texturen continu in ontwikkeling. Elk jaar worden er wel nieuwe opties geïntroduceerd of in de kijker gezet. Klassieke keramiekfabrikanten houden zich daarvoor veelal aan unikleuren, maar bij de meer architecturale composietmaterialen zijn vandaag ook designs zoals terrazzo, travertin, ceppo di grè, en betonlooks met zichtbare granulaten bijzonder in trek. Om ondanks hun geprononceerde all-over patronen toch de nodige rust in de badkamer te bewaren, worden dergelijke uitvoeringen wel best met subtiele en neutrale meubelstukken gecombineerd. En voor wie net iets minder avontuurlijk is ingesteld, blijven uiteraard ook klassiek marmer en egaal wit vaste waardes in het gamma.

Tekst: Elise Noyez