OPLEIDING
Install Magazine 988 – februari 2023

Van WTCB naar Buildwise

Nieuwe naam en nieuwe dynamiek voor kennisinstelling

Het WTCB, voluit Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor de Bouw, is sinds de oprichting in 1959 de kennisinstelling bij uitstek voor de bouwsector. Al van bij de start had de organisatie het doel om innovatie in de bouw te bevorderen. Dat laatste is meer dan ooit nodig, zeker gezien de uitdagingen waar we voor staan, zoals een krappere arbeidsmarkt en de energiecrisis. Het centrum wil het voortouw nemen als innovatiepartner voor de sector. Om die dynamiek in de verf te zetten werd voor een nieuwe naam gekozen: Buildwise. Tevens werd verhuisd naar een gloednieuw hoofdkantoor in Zaventem. Dat omvat een experience center, waar bedrijven kennis kunnen maken met digitale technieken voor de bouw.

Van onderzoeksinstelling naar innovatiecentrum

De recente energiecrisis heeft de nood aan energiezuinig bouwen en een schaalvergroting van energierenovatie nog maar eens duidelijk gesteld. Wat de energietransitie betreft, is de bouwsector zowel een deel van het probleem als een deel van de oplossing: gebouwen dragen in grote mate bij tot de schadelijke uitstoot, maar het is ook de bouwsector die hefbomen in handen heeft om daar wat aan te doen. Daarvoor is er innovatie nodig, niet alleen om de gebouwen zelf energiezuiniger te maken, maar ook om het grote werkvolume aan te kunnen, en om alles betaalbaar te houden.

Om een antwoord te bieden op deze uitdagingen, heeft het WTCB besloten om een nieuwe koers te gaan varen, en zich om te vormen van een onderzoekscentrum naar een innovatiecentrum. Om dit in de verf te zetten werd gekozen voor een nieuwe naam: Buildwise, die ook voor meer herkenbaarheid moet zorgen in de verschillende talen. Kennisverwerving blijft natuurlijk belangrijk, maar Buildwise wil meer aandacht besteden aan de integratie van deze kennis door de bouwpartners om concrete verbetering te bereiken op het terrein. De structuur van de instelling is daarbij een troef. De bouwbedrijven zijn immers vertegenwoordigd in het bestuur, zodat er een rechtstreekse feedback vanuit de praktijk mogelijk is.

De nieuwe dynamiek is de bekroning van een beweging die al enkele jaren aan de gang is. Al in 2016 besliste de sector om meer in innovatie te investeren, om het toenmalige WTCB meer slagkracht te geven. Verder werd ook nagedacht over wat de instelling kon betekenen voor de sector, onder meer aan de hand van enquêtes. Tevens werd er een visiecomité in het leven geroepen. “We hadden al diverse technische comités,” legt voorzitter Johan Willemen uit, “maar we hadden niemand die zich met de sector als geheel bezighield en een koers voor de toekomst uitstippelde.”

Op basis van al die gegevens werd een nieuwe strategie voor 2025 uitgewerkt rond drie thema’s: Métier (de vakbekwaamheid), Green Deal (de energietransitie) en Bouw 4.0 (de nieuwe industriële revolutie in de bouw, met onder meer de digitalisering). Er werd ook een trendonderzoek gedaan naar wat er leeft in de bouw, en hoe men daarop kan inspelen.

Impact op de sector vergroten

Een van de ambities van Buildwise is om innovatie te verspreiden onder de hele waardeketen. “Traditioneel bereikte het WTCB alleen maar een deel van de bedrijven, doorgaans de voorlopers die zelf al intensief met innovatie bezig waren,” vertelt Olivier Vandooren, directeur-generaal van Buildwise. “Er zijn ongeveer 115.000 bedrijven aangesloten bij Buildwise, maar daarvan deden er jaarlijks maar ongeveer 20% een beroep op ons. Onze impact op de sector kon dus beter. Daarom zal Buildwise meer klantgericht gaan werken.”

“Tot nu toe waren we vooral gefocust op technische expertise en kennisopbouw. We gaan nu meer aandacht besteden aan de verbetering van de productiviteit en verlaging van de faalkosten bij bedrijven. Bovendien zullen we de nadruk leggen op een transdisciplinaire aanpak, om diverse specialiteiten samen te brengen. Het bouwproces wordt complexer, en de verschillende specialiteiten moeten samenwerken. Buildwise zal helpen om deze bruggen te slaan, met gerichte communicatie naar individuele leden. Deze klantgerichte aanpak begint zijn vruchten af te werpen. Het aantal bedrijven dat op ons een beroep doet, is bijvoorbeeld al met 30% gestegen op een jaar.”

Experience Center

Een belangrijk instrument daarbij is het experience center in het nieuwe hoofdkantoor in Zaventem. Begin 2023 verhuisde Buildwise naar een totaal gerenoveerd gebouw, aan de overkant van de steenweg van het voormalige kantoor aan de Lozenberg. Bij die gelegenheid werd een experience center rond digitale technieken gecreëerd. Digitalisering is niet meer weg te denken uit de moderne bouwpraktijk. Dan hebben we het natuurlijk over het hele BIM gebeuren, maar er zijn ook meer toegankelijke manieren waarop een bouwbedrijf digitale hulpmiddelen kan inschakelen. Met een 360° camera kan een werf gedocumenteerd worden tijdens een werfbezoek. Kleine drones met camera’s kunnen daken inspecteren. Als diezelfde drone dan wordt uitgerust met een thermische camera, kan men gemakkelijk koudebruggen opsporen, of hotspots op fotovoltaïsche panelen.

Al deze manieren stellen de aannemer in staat om fouten te vermijden door betere planning, en dus dure reparaties en vertragingen te voorkomen. Bovendien kan men zo een gedetailleerd as built dossier samenstellen, wat niet alleen als bewijs kan dienen bij eventuele betwistingen, maar ook een referentie kan vormen bij latere renovaties.

“De grote drempel om deze technieken in te voeren in de bouw zijn niet zozeer technisch, dan wel organisatorisch,” legt Olivier Vandooren uit. “Er zijn heel wat oplossingen nu al beschikbaar, maar vakmensen zijn niet vertrouwd met de mogelijkheden, en ze zien niet altijd in hoe ze die technieken in hun bestaande werkwijze kunnen inpassen. Hier kan Buildwise een bijdrage leveren. In ons experience center kunnen vakmensen de praktische kanten van verschillende technieken leren kennen, diverse systemen uitproberen, en ontdekken wat dat alles concreet voor hen kan betekenen.”

Daarbij mikt Buildwise op de hele waardeketen. Digitalisatie haalt immers alleen maar het volle effect als iedereen op dezelfde lijn zit. Het ontwerpbureau mag dan wel een mooi BIM-model hebben getekend, als een onderaannemer zijn planning nog met post-its doet, haalt dat weinig uit. Het komt erop aan om de hele keten mee te krijgen, ook de kleinere bedrijven en eenmanszaken.

Het centrum in Zaventem wordt niet het enige in zijn soort van Buildwise. In de vestiging in Limelette bouwt men aan een tweede, dat dan gewijd zal zijn aan robotisatie en 3D-printing.

Door Alex Baumans

Foto’s: Buildwise