EVENEMENTEN
Install Magazine 987 – november 2022
Heat Pump Forum pleit voor versnelde invoering warmtepompen
Prijzen voor verdienstelijke projecten uitgereikt.
Thomas Nowak, algemeen secretaris van de EHPA, heette de deelnemers welkom in het Atomium.
Kerstin Jona, algemeen directeur van DG Grow van de Europese Commissie, benadrukte het economisch belang van de warmtepompsector.
EHPA, kort voor European Heat Pump Association, is de federatie van de Europese warmtepompsector, en groepeert fabrikanten, kennisinstellingen en energiebedrijven. Elk jaar wordt een forum georganiseerd om de stand van zaken te bespreken. Bij die gelegenheid worden ook verdienstelijke projecten in de kijker gezet tijdens de Heat Pump Award Ceremony. De editie 2022 vond plaats in het Atomium in Brussel, en had als thema Ambition requires action: The Heat Pump Accelerator for RepowerEU.
Versnelling is nodig
De stemming op de bijeenkomst was opperbest. Warmtepompen kennen een succes als nooit tevoren, en in diverse landen worden alle records gebroken. Toch gaat het nog niet snel genoeg. Als we in afzienbare tijd van fossiele brandstoffen af willen, dan moeten er nog een aantal drempels verdwijnen. In een reeks panels werd op de verschillende aspecten ingegaan, met als basisthema: hoe zou zo’n ‘accelerator’ van de transitie naar warmtepompen eruit zien. We pikken er enkele thema’s uit.
Industrieel leiderschap verwerven
Watervoerende verwarming, de zogenaamde hydronische verwarming is een Europese specialiteit. Het merendeel van de warmtepompen die in Europa verkocht worden, zijn dan ook lokaal vervaardigd. De EU is vastbesloten om dat zo te houden. We hebben een goed uitgebouwde verwarmingsindustrie voor ketels en verbrandingstoestellen. De enige manier om die bedrijven te laten overleven is door hun expertise te gebruiken om over te schakelen op warmtepompen. Als koploper in warmtepomptechniek heeft Europa immers een belangrijke troef op wereldvlak. In plaats van een scenario waarin we massaal toestellen invoeren uit China, zou Europa energiezuinige verwarming kunnen verkopen aan de rest van de wereld. In dit verband was het ook veelbetekenend dat gastspreker Kerstin Jona DG Grow vertegenwoordigde, het Directoraat Generaal van de Europese Commissie voor interne markt, industrie, ondernemerschap en kmo’s, waar sprekers op de vorige edities eerder uit DG Clima (klimaatactie) of DG Ener (energiebeleid) kwamen. Voor de Europese Commissie zijn warmtepompen meer dan een ecologische kwestie: ze zijn ook een belangrijke groeipool.
Schaalvoordelen zijn nodig
Hoezeer de verkoop van warmtepompen ook gestegen is, het succes van gaswandketels is nog lang niet bereikt. Dat heeft onder meer te maken met logistieke beperkingen. Waar de vraag naar warmtepompen zes tot acht keer gestegen is, blijft de capaciteit om ze te leveren en te plaatsen achter. Bovendien kosten de toestellen nog altijd een veelvoud van een doorsnee gaswandketel, wat eveneens een drempel is voor de marktintroductie. We moeten dus komen tot schaalvoordelen zodat de prijs naar omlaag kan. Tevens moeten de toestellen eenvoudig te plaatsen zijn, zodat de totale kost voor de gebruiker beperkt blijft. Er wordt wel volop geïnvesteerd in productiecapaciteit, maar het zal nog even duren eer het effect daarvan merkbaar wordt op de markt. Ook op het vlak van toestelontwerp is er nog optimalisatie mogelijk, met bijvoorbeeld meer gestandaardiseerde onderdelen om massaproductie te bevorderen. Vanuit de industrie kwam wel de opmerking dat serieproductie op grote schaal alleen mogelijk is met een eenvoudig regelgevend kader, dat bovendien stabiel zou blijven over een aantal jaren. Als een fabrikant geconfronteerd wordt met een veelheid van reglementen, die bovendien dan nog om de paar jaar wijzigen, komt men nooit tot schaalvoordelen. Hetzelfde geldt voor technische eisen. Die zijn natuurlijk nodig, maar als het effect ervan voornamelijk is dat ze het toestel duurder maken, worden ze contraproductief.
As a service
Wat distributie en verkoop betreft, wordt er veel verwacht van ‘one stop shop’ en/of ‘as a service’ formules. Daarbij heeft de consument een enkel aanspreekpunt, dat dan alle aspecten, zowel technisch als administratief voor zijn rekening neemt. Ideaal gezien groepeert dit aanspreekpunt ook verschillende technieken, dus niet alleen verwarming, maar ook ventilatie of elektriciteit. Bij een warmtepompinstallatie komen er immers diverse specialiteiten kijken: elektriciteit voor de aansluiting, koeltechniek voor de warmtepomp zelf, installatietechniek voor de verdeelinstallatie, en soms nog grondwerken en boringen als men met geothermie werkt. Hoe meer dat geïntegreerd kan worden, hoe gemakkelijker het wordt voor de consument. Dat geldt des te meer voor de ‘as a service’ formules. Daarbij hoeft de eindklant zich helemaal niet te bekommeren om technische keuzes en kwesties van onderhoud. De dienstverlener neemt alles voor zijn rekening. Deze modellen gaan doorgaans uit van gestandaardiseerde oplossingen, zoals externe stookplaatsen die gewoon tegen de woning aan geplaatst worden.
De awards
Wat oorspronkelijk slechts één prijs was, is ondertussen uitgegroeid tot vijf categorieën. De hoofdprijs blijft de Heat Pump City of the Year Award, voor projecten die geïntegreerd zijn in stedelijk beleid. Deze editie ging naar het Castle Park Water Source Heat Pump Project in Bristol. Dit is een van de grootste projecten van aquathermie in Groot-Brittannië, en verlaagt de ecologische voetafdruk van het stedelijk warmtenet.
De Decarbuilding Award, voor toepassingen op gebouwschaal, ging naar een project in de wijk Postipuisto in Helsinki (Finland). De warmtepomp gebruikt verschillende warmtebronnen: geothermie, warmte uit afvalwater en restwarmte van koelinstallaties van winkels. Tevens is het concept geïntegreerd in een warmtenet.
Decarbindustry gaat naar industriële toepassingen. Winnaar hier was het bedrijf The Plus in Magnor (Noorwegen), naar eigen zeggen de meest milieuvriendelijke meubelfabriek ter wereld. De koeling en verwarming in het productieproces wordt geleverd door warmtepompen op propaan, en het gebouw wordt verwarmd met restwarmte en gekoeld door passieve koeling vanuit grondboringen.
De Lighthouse Heat Pump Award bekroont opvallende technische innovaties. De winnaar was het Finse bedrijf Geolo, met een compact mobiel geothermisch systeem voor verwarming en koeling op bouwwerven. Hierdoor wordt de CO2-uitstoot tijdens de bouwfase aanzienlijk verminderd.
Tenslotte kon het publiek ook zijn stem uitbrengen voor een publieksprijs. Deze ging naar het warmtepompsysteem van Trane voor Broomfield College in Derby (Groot-Brittannië). In het kader van het overheidsprogramma om scholen energiezuiniger te maken, werden de gasketels vervangen door warmtepompen. Trane leverde daarbij voorgemonteerde gehelen op skids, die eenvoudig in de stookplaats konden worden gebracht.
Door Alex Baumans
Foto’s: EHPA
