VERWARMING
Install Magazine 979 – oktober 2021
Ketelreiniging voor school in Oudenaarde
Fernox brengt waterkwaliteit weer op peil
De ketels werden eerst grondig gereinigd voor ze opnieuw in gebruik werden genomen.
De defecte ketel werd opengezaagd voor inspectie. De watervoerende doorgangen bleken helemaal verstopt.
Fernox levert een totaalpakket, met reinigingsproducten en testkits.
Voor de reiniging zelf heeft Fernox een specifieke pomp.
Yves Desplenter van Fernox (rechts) met installateur Paul Deloof.
De technische school St.Bernardus in Oudenaarde werd geconfronteerd met problemen aan de verwarmingsinstallatie. Daarbij werd een grote hoeveelheid water bijgevuld, wat op zijn beurt tot een aanzienlijke slibvorming leidde. Om daaraan te verhelpen, deed de installateur in overleg met ketelfabrikant Ygnis een beroep op Fernox om de ketels te spoelen en de waterkwaliteit weer op peil te brengen. Voor Yves Desplenter van Fernox illustreert dit geval eens te mee het belang van een goede waterkwaliteit. Hij verwacht veel van de nieuwe Technische Voorlichting (278) die het WTCB recent hierover uitbracht.
Een lek met grote gevolgen
Het betreft de installatie van de St.-Bernadusschool in hartje Oudenaarde, met drie recente Ygnis Varmax-ketels van 390 kW elk. Het gaat om een uitgebreide installatie die verschillende gebouwdelen bedient. Toen er problemen werden vastgesteld, was het niet meteen duidelijk waar de oorzaak lag. Het bleek te gaan om een lek in een van leidingen. Eer het defecte circuit geïdentificeerd werd, en het lek verholpen, waren er echter al bijna 18 m3 water als bijvulling in de installatie gestroomd.
“Gezien de omstandigheden, was dat moeilijk te vermijden,” legt installateur Paul Deloof uit. “Om te beginnen gaat het om een school in werking. De installatie helemaal stilleggen tot de oorzaak gevonden was, was geen optie. Er moest dus wel worden bijgevuld tot men met de reparatie kon beginnen. De verdeelinstallatie was complex en niet meer van de jongste, dus kostte het een zekere tijd eer men de ware toedracht op het spoor was. Bovendien bleek het lek dan nog ondergronds te zitten, zodat het helemaal niet evident was om het vinden.”
Met de grote hoeveelheid vers water kwam er echter heel wat kalk en zuurstof in de installatie, wat op zijn beurt voor de vorming van slib zorgde. “Toevoer van kalk- en zuurstofrijk water is altijd slecht nieuws voor een installatie” weet Yves Desplenter van waterbehandelingspecialist Fernox. “Dat betekent dat er verschillende kilo’s kalk aan de installatie is toegevoegd. Tel daarbij het magnetiet, gevormd door de corrosie van ijzerhoudende onderdelen met de verse zuurstof in het water, en je weet dat het niet zonder gevolgen kan blijven. “
De meest cruciale plaats voor kalkaanslag zijn de ketellichamen, omdat daar de temperatuur het hoogst oploopt. In de ketels van de St.-Bernardusschool vormde er zich dan ook aanzienlijke slibophopingen. Bij een ketel was de toestand zodanig dat de watervoerende leidingen verstopt raakten en de ketel het begaf. Installateur Paul Deloof deed een beroep op de dienst-na-verkoop van Ygnis om het keteldefect te onderzoeken. Kris Sampens van Ygnis was al snel ter plaatse. Toen het ketellichaam voor onderzoek werd opengezaagd, was duidelijk te zien dat de doorgang volledig was gevuld met slib en magnetiet, het gevolg van een overmatige bijvulling zonder compenserende maatregelen om de waterkwaliteit te garanderen.
Ketels spoelen
Vooraleer de overblijvende ketels weer in gebruik konden worden genomen, moesten ze natuurlijk grondig gereinigd worden. De drie ketels hadden allemaal ongeveer evenveel draaiuren, zodat het waarschijnlijk was dat er ook in de twee overige heel wat slib zat. “We hebben daarvoor een specifiek product, namelijk DS40 Descaler & Cleaner” legt Yves Desplenter uit. “Dat bevat onder meer citroenzuur om de kalk en het slib los te maken.” De vervuiling komt zo in suspensie in het water, waarna alles weggespoeld kan worden, en het circuit weer gevuld kan worden met schoon water. Het product bevat ook corrosie-inhibitoren, zodat er geen schade aan de ketel of andere installatie-onderdelen kan ontstaan. “Dat laatste is erg belangrijk,” benadrukt Yves Desplenter. “Sommige installateurs gebruiken krachtige zuren, zoals azijnzuur of zoutzuur. Dat is wel erg efficiënt om de kalkaanslag te verwijderen, maar je riskeert dat ze ook de ketel zelf aantasten en dat kan niet de bedoeling zijn.”
Voor de reiniging zelf heeft Fernox een specifieke pomp. Het volstaat om de ketel te isoleren van de rest van de installatie, en eventuele veiligheidsventielen af te sluiten. Dan verbindt men de vertrek- en retourleiding met de pomp, en kan men overgaan tot de spoeling. Daarbij kan de circulatierichting worden omgekeerd voor een grondige reiniging. Handig aan de Fernox Mk III spoelpomp is dat ze hittebestendig is tot 85°C. Zo kan men de ketel opstarten tijdens het reinigen, wat de snelheid van het uitzuren verhoogt.
Blijvende bescherming
Zeker bij oudere installaties zoals in de St.-Bernardusschool is het niet uit te sluiten dat er zich nog slib vormt, of nog aanwezig is, wat dan in de ketels terecht kan komen. Daarom is een blijvende bescherming noodzakelijk. Een magneetfilter is daarbij aangewezen. “De klassieke zeeffilter, zoals we hier nog aantreffen, heeft zijn tijd gehad’ aldus Yves Desplenter. “Onderhoud hieraan is erg omslachtig, omdat men het filterelement telkens moet demonteren om schoon te maken. Een magneetfilter is veel efficiënter en gemakkelijker schoon te maken, zodat de werking behouden blijft.”
Het besef dat waterkwaliteit van belang is, groeit onder de professionals. Meer en meer installateurs maken gebruik van chemische waterbehandeling om de installatie te beschermen. Een eerste vraag daarbij is om vast te stellen of er nog voldoende additief in het circuit zit. Fernox heeft daarvoor een handige testkit uitgebracht om te zien of de concentratie nog op een aanvaardbaar niveau is. Wie echt wil weten hoe het met het verwarmingswater gesteld is, kan een staal nemen en dat naar het Fernox labo sturen voor een volledig analyse. Dergelijk analyses zijn nu in hoge mate geautomatiseerd, zodat men bij Fernox nu ongeveer 4.000 tests per maand kan afhandelen. Door die schaalvoordelen wordt de prijs ook interessant. Dat maakt het eenvoudig voor de vakman om zijn klanten een volledige zekerheid te bieden.
Technische Voorlichting
Het voorval in de St.-Bernardusschool is geen alleenstaand geval. “Het besef dat waterkwaliteit belangrijk is, is nog te weinig verspreid” aldus Yves Desplenter. Het WTCB is zich van deze problematiek bewust, en heeft er recent een specifieke Technische Voorlichting aan gewijd: ‘TV 278 - Verwarmingsinstallaties met warm water, aanbevelingen om afzettingen en corrosie te voorkomen.’ Hierin wordt uitgebreid ingegaan op de oorzaken en remedies van een slechte waterkwaliteit in installaties. Yves Desplenter hoopt althans dat dit document een zo groot mogelijke weerklank vindt, zodat schadegevallen zoals in de St.-Bernardusschool tot het verleden behoren.
Door Alex Baumans
