WARMTEPOMPEN
Install Magazine 974 – februari 2021
Van een gasnet naar een warmtenet?
Aansluitend op de prijsuitreiking van de Heat Pump City of the Year, organiseerde EHPA, de vereniging van de Europese warmtepompsector, ook enkele webinars over toekomstgerichte warmtepomptoepassingen. Een daarvan werd gehouden in het kader van GeoAtlantic, een interregionaal Europees project om na te gaan hoe geothermische warmtepompen kunnen bijdragen tot een koolstofneutrale verwarming in de landen aan de Atlantische kust, in de eerste plaats het Iberisch schiereiland en Frankrijk.
Op weg naar een koolstofneutrale verwarming
RHC-ETIP, het Europese technologie- en innovatieplatform rond hernieuwbare verwarming en koeling, ziet een belangrijke rol weggelegd voor geothermische warmtepompen in de decarbonisatie van de Europese verwarmingssector in de komende jaren. De overschakeling naar een koolstofneutrale verwarming veronderstelt immers een grotere elektrificatie, omdat men zo gebruik kan maken van groene stroom. Daar stellen zich meteen twee problemen: ten eerste is er de kwestie van capaciteit. Er zal aanzienlijk moeten geïnvesteerd worden in de productie van groene stroom om aan de extra vraag te voldoen. Zonder efficiëntiewinsten in de verwarmingssystemen wordt de uitbouw van de productie onbetaalbaar. Ten tweede is er de beschikbaarheid. De meest gangbare methoden van groenestroomproductie, namelijk wind en zon, zijn niet constant beschikbaar.
Omgevingswarmte benutten door warmtepompen
Geothermische warmtepompen kunnen hier een uitkomst bieden. Het is immers een zeer efficiënte manier van verwarmen, omdat ze ook gebruikt maakt van de warmte die al in de omgeving beschikbaar is. Dat is in de eerste plaats de zonnewarmte die in de bodem of water is opgeslagen, maar dat kan ook de restwarmte zijn van allerhande activiteiten. Zeker in koeltoepassingen wordt nog veel te veel warmte weggeblazen. Als we die cirkel kunnen sluiten, kan het opgenomen elektrisch vermogen voor verwarming lager liggen, wat op zijn beurt helpt om de capaciteitsproblemen beheersbaar te maken.
Ten tweede hebben watervoerende systemen een grote thermische opslagcapaciteit. Naargelang de toepassing kan dat in het afgiftesysteem zijn (bijvoorbeeld vloerverwarming of betonkernactivering) , in buffervaten, of via bodem-energieopslag. Ingepast in een slim elektriciteitsnet, kunnen warmtepompen pieken in de elektriciteitsproductie opslaan als warmte, die dan later gebruikt wordt.
De warmtenetten van de toekomst
Een veelbelovende toepassing is om geothermische of water-water warmtepompen aan te sluiten op een warmtenet. Naargelang de behoefte kan dat warmtenet gebouwen direct bevoorraden, als die voorzien zijn van lage-temperatuurverwarming. Zijn er hogere temperaturen nodig, of moet er SWW geproduceerd worden, dan kan men de gebouwen uitrusten met booster warmtepompen. In plaats van een gasnet, zoals we nu kennen, zouden we dan een warmtenet aanleggen. Een dergelijk net heeft niet alleen een grote thermische opslagcapaciteit, het maakt het ook mogelijk om diverse bronnen van restwarmte aan te sluiten, en zo bij te dragen tot een circulaire economie.
Een ander business model
Door een warmtenet aan te leggen, wordt ook een ander economisch model mogelijk. Nu is het aanleggen van de boringen een belangrijke financiële drempel voor een marktdoorbraak van geothermische warmtepompen. Met een warmtenet worden die kosten echter gedragen door de netbeheerder, die ze kan spreiden over meer gebruikers en een langere termijn. De gebruikers hoeven dan alleen maar te investeren in hun eigen warmtepompinstallatie.
Door Alex Baumans
