MEET- EN REGELTECHNIEK
Install Magazine 963 – september 2019
Gezond binnenklimaat voor T2-campus in Genk dankzij Kieback&Peter
Slimme sturing voor HVAC
De T2-campus een samenwerking tussen Syntra Limburg, VDAB en de Stad Genk waar zowel werkzoekenden, beroepsactieven als studenten en leerlingen in terecht kunnen.
De ventilatie gebeurt via het Climotion-principe, met regeling op luchtdruk waarbij het gebouw in lichte overdruk wordt gehouden.
Kieback&Peter verzorgde het hele regelsysteem.
De verschillende sensoren bieden de mogelijkheid om werkingsgegevens op te slaan voor analyse.
De T2-campus in het Thor Park in Genk is een unieke samenwerking rond technische opleiding. Syntra Limburg, VDAB en de stad Genk hebben er de handen in elkaar geslagen op een gezamenlijk scholingscentrum rond technieken op te zetten, waar zowel werkzoekenden, de ondernemersopleiding als het dagonderwijs in terecht kunnen. Dat alles vindt onderdak in een gloednieuw gebouw op de voormalige mijnsite van Waterschei. Om een aangenaam binnenklimaat te garanderen, werd gebruik gemaakt van een regelsysteem van Kieback&Peter volgens het Climotion-principe.
Chaotische luchtverdeling voor een atrium
De T2-campus is opgebouwd rond een centraal atrium van 24.000 m3 en een hoogte van 13,9 m. Om daarin een aangenaam binnenklimaat te garanderen, met een gelijkmatige verdeling van de warmte, paste ingenieursbureau Studie 10 het Climotion-principe toe. Climotion is een verdere uitwerking door de Bosch groep van de BaOpt-software uit de jaren 90. Eigen daaraan is de sturing op luchtdruk, waarbij het gebouw in lichte overdruk wordt gehouden ten opzichte van de omgeving. Dat maakt een diffuse ventilatie door middel van chaotische luchtstromen mogelijk. Zo verkrijgt men een optimale menging van de inblaaslucht, ook bij grote inblaasvolumes, zonder dat daar grote luchtsnelheden voor nodig zijn. Bovendien is de warmte erg gelijkmatig verdeeld, ook in grote gebouwen: de verticale temperatuursgradiënt bedraagt slechts 0,5°C per 10 m. Een ander voordeel is dat er zich een stilstaande luchtlaag tegen de ramen vormt, waardoor de tochtverschijnselen langs de ramen wordt verminderd. Zo kan men ook de ruimte vlakbij de ramen beter benutten.
Bewezen techniek
Er zijn al een duizendtal gebouwen wereldwijd met de Climotion-regelstrategie. Voor de uitwerking van de regeling werd een beroep gedaan op Kieback&Peter. Dat is een Duitse fabrikant van regelsystemen voor HVAC die een voorkeurspartner is van Bosch voor de toepassing van de Climotion-software. Het bedrijf paste hier zijn Qanteon oplossing toe, een combinatie van een gebouwenbeheersysteem en een energiemanagementsysteem, waarin de Climotion-software geïntegreerd is. Hiermee wordt de werking van de HVAC-installatie constant geoptimaliseerd, wat tot 30% energie kan besparen. Vooral door een slimme regeling van de ventilatoren kan men heel wat winst realiseren. Daardoor verdient Climotion zichzelf vrij snel terug.
Kieback&Peter leverde tevens de lokale DCC-controllers en de voelers en kleppen voor de naregeling in de lokalen. Het bedrijf stond ook in voor werfopvolging en leverde technische ondersteuning bij de indienstname. De installatie werd toevertrouwd aan Spie, die instond voor alle HVAC-technieken. De installateur kon de intelligente en simpele systeemtechniek waarderen, waarbij alles overzichtelijk blijft, zelfs in complexe situaties.
Energiezuinig ontwerp
De T2-campus omvat 24.000 m2 en biedt meer dan 350 technische opleidingen in vier gebieden: elektriciteit, IT, energie en nieuwe materialen. Het gebouw telt 11 praktijklabo’s waaronder vier grote ruimtes van telkens 1.500 m2 op het gelijkvloers, met lokalen voor theorielessen en IT-toepassingen op de hogere verdiepingen. De verwarming wordt geleverd door 3 Viessmann-ketels van 500 kW elk. Het afgiftesysteem is daarbij aangepast aan het gebruik van de lokalen. De praktijkruimtes worden verwarmd door stralingspanelen aan het plafond. Die creëren plaatselijk comfort in grote ruimtes. De lokalen met een lage koelbehoefte zijn voorzien van vloerverwarming. De ruimtes waar meer koeling nodig is, zijn uitgerust met ventiloconvectoren.
De campus heeft ook een praktijkruimte voor verwarming, waar een hele reeks ketels in werking staan opgesteld. De warmte die ze produceren, wordt opgeslagen in een buffervat van 40 m3, en volgens de behoefte afgegeven aan het verwarmingscircuit.
Voor de koeling is er een adiabatische koelmachine die koud water levert aan twee regimes: 14-20°C voor de luchtbehandelingskasten en 8-12°C voor de ventiloconvectoren. Er wordt ook zoveel mogelijk gebruik gemaakt van free cooling. De verse lucht wordt geleverd door twee luchtbehandelingskasten van FläktGroup van 24.000 m3/h elk. De inblaas in het atrium verloopt enerzijds door middel van inblaasspleten op de overlopen van de bovenverdiepingen aan het ene einde van het atrium, en via openingen in de muur aan het andere einde. Deze laatste zijn afgeschermd door een doek. Dankzij de diffuse luchtinblaas, zijn de luchtsnelheden laag genoeg, zodat er geen tocht ontstaat. De terugname is via roosters in de muur in de gangen van de verdiepingen.
Belang van optimalisatie
De verschillende sensoren bieden ook de mogelijkheid om de werkingsgegevens op te slaan en te analyseren . Zo kan de gebruikers precies weten hoe de installatie werkt en hoe het gebouw zich gedraagt. Eigen aan Qanteon is de grote gebruiksvriendelijkheid. Speciale kennis is niet nodig, een installatiedeel kan met een druk op de knop op verschillende manieren worden getoond. Tijdrovend zoeken naar installatiedetails behoort tot het verleden.
Werner Goris van ingenieursbureau Studie10 benadrukt het belang van een opvolging na de oplevering. De Belgische aanpak van een eenmalige oplevering vindt hij onvoldoende; hij pleit voor een systeem zoals onder meer in Nederland gangbaar is, waarbij een gebouw het eerste jaar van gebruik wordt opgevolgd. Ook in de Breeam-procedure is een opvolging en klachtenbehandeling voor een periode na de ingebruikname voorzien. Op die manier kan het systeem geoptimaliseerd worden. Zo kan men bijvoorbeeld een aantal fouten in de installatie of de regeling ontdekken: pompen of kleppen die verkeerd zijn aangesloten, parameters die slecht staan ingesteld... Zeker in ingewikkelde projecten kan er bij de uitvoering wel eens wat mis lopen, waarbij de effecten pas bij het gebruik aan het licht komen.
Op basis van feedback van de gebruikers kan men dan het systeem aan de werkelijke behoefte aanpassen. Dat moet wel met gezond verstand gebeuren. Uiteraard moet men rekening houden met de wensen van de gebruikers, maar als men bij elke klacht de regeling gaat omgooien, loopt alles ook al snel in het honderd. Correcte meetgegevens zijn hier van groot belang. Qanteon van Kieback&Peter geeft constant een gedetailleerd overzicht van de werking van de installatie. Als er dan een klacht binnenkomt, kan men die aftoetsen tegen de meetwaarden om te beoordelen in hoeverre de klacht gegrond is. Zo kan men dan ook een gepast antwoord formuleren, in functie van de algemene regelstrategie. Wordt het bijvoorbeeld te warm in een lokaal, dan kan het meer zinvol zijn om de bezonning te verminderen dan om het instelpunt van de koeling te veranderen. De beheerder kan dus comfort en energiebesparing verzoenen.
Door Alex Baumans
