OPLEIDING
Install Magazine 962 – augustus 2019
Een technologiecentrum voor klimaattechniek in Brussel
Centre de Technologies Avancées op campus Arts & Métiers
Het CTA heeft een volledig uitgerust praktijklokaal voor klimaattechniek.
Hernieuwbare energie komt ook aan bod.
Voor koeltechniek beschikt men over twee koelcellen.
Er is ook een ruimte voor domotica en regelingen.
Technische opleidingen op een hoog niveau zijn alleen mogelijk met een uitrusting die ook up-to-date is. Dat vergt echter aanzienlijke investeringen die zwaar kunnen wegen op het budget van individuele instellingen. Om daar een antwoord op te bieden, heeft de Franstalige gemeenschap de ‘Centres de Technologies Avancées’ (CTA) in het leven geroepen. Deze scholingscentra bieden moderne uitrusting aan en staan open voor diverse organisaties: dag- en avondonderwijs, hogescholen, herscholing van werklozen... Het CTA voor koel- en klimaattechniek is gevestigd op de campus van Arts & Métiers in Brussel.
Rationaliseren van de middelen
Een CTA is een initiatief van de Franstalige Gemeenschap. Het basisidee is om de middelen te bundelen zodat zoveel mogelijk partijen gebruik kunnen maken van uitrusting volgens de stand van de techniek om zo een hoogwaardige technische opleiding te kunnen geven. Een CTA is een onafhankelijke organisatie in partnerschap met een secundaire school. Het centrum moet erkend worden door de Franstalige gemeenschap, en kan zo aanspraak maken op Europese ondersteuning. Door een beroep te doen op een CTA hoeven de verschillende andere instellingen niet telkens te investeren in eigen praktijkruimte en uitrusting.
Een CTA staat open voor een brede waaier van gebruikers: eerst en vooral de leerlingen van de hogere jaren van het beroeps- en technisch onderwijs, zowel de dagopleiding als alternerende formules. Verder zijn er de studenten van het onderwijs voor sociale promotie, de ondernemersopleidingen of werkzoekenden. Tenslotte kunnen ook docenten er cursussen volgen, om vertrouwd te raken met nieuwe technieken en als voorbereiding van hun eigen lessen.
Klimaattechniek in Brussel
Het CTA voor koel- en klimaattechniek is gevestigd in Brussel, in partnerschap met het Institut des Arts & Métiers. Deze laatste is de secundaire school op de gelijknamige campus, en telt eveneens een technische opleiding koeltechniek. Het CTA beschikt over een breed assortiment van materiaal, met onder meer koelcellen zowel voor koeling als diepvries, testbanken voor koelcircuits, een tweetraps compressor, een warmtepomp, split-toestellen, en twee simulatietoestellen voor defecten. Een daarvan werd door de leerlingen van het instituut zelf opgebouwd en was een van de blikvangers van de stand van de school dit jaar op Batibouw.
Het technologiecentrum is ondergebracht in een speciaal opgetrokken nieuwbouw die bijzonder energiezuinig is uitgevoerd. Een apart gebouw is nodig om organisatorische redenen en ook om het gemakkelijker te maken om cursussen te organiseren buiten de schooluren. De toegang is daarbij laagdrempelig gehouden: geïnteresseerden betalen alleen een bedrag per cursist om de kosten van verbruiksgoederen te dekken.
Op dit ogenblik is het CTA in Brussel het enige voor klimaattechniek in Franstalig België, hoewel de hoop bestaat dat er meer zullen volgen. Er is immers een grote nood aan koeltechnici, en de opkomst van warmtepompen in het kader van de energietransitie zal die alleen maar groter maken. Koeltechniek is echter niet de enige specialiteit van het CTA. Daarnaast is er ook een afdeling elektriciteit en domotica en een voor elektrohydraulica en elektropneumatica. In deze laatste kunnen de technieken meteen worden toegepast op een mini-graafmachine.
Didactische ondersteuning
Docenten die willen gebruik maken van het CTA kunnen ook rekenen op didactische ondersteuning door specialisten. Hoewel het oorspronkelijk de bedoeling was dat een CTA alleen infrastructuur ter beschikking zou stellen, bleek het al snel raadzaam om ook advies en service aan te bieden.
“Sinds we personeel hebben om de docenten te begeleiden, is de interesse om het CTA te gebruiken duidelijk gestegen”, aldus Gisèle Rogge, coordinatrice van het centrum. “Aanvankelijk was er enige terughoudendheid bij andere instellingen om er cursussen te organiseren. We bieden tenslotte recente technieken aan, waar niet alle docenten even goed vertrouwd mee zijn. Daarom worden er in het CTA ook ‘train the trainers’-sessies georganiseerd, zodat de docenten goed op de hoogte zijn van wat het centrum te bieden heeft.”
Technische opleidingen in verwarming en koeling
Het is niet toevallig dat het CTA zijn plaats heeft gevonden in de campus van Arts & Métiers in Brussel. Dit imposante complex vlakbij het Zuidstation staat al enkele generaties lang voor kwaliteit in technische opleidingen. Er zijn verschillende opleidingsinstellingen gevestigd, zowel voor de dagopleiding voor scholieren als voor volwassenenopleidingen, en de technische en wetenschappelijke bibliotheek van de stad Brussel. Behalve het CTA voor industrietechnieken, is er op de campus een tweede voor grafische technieken, met onder meer een motion-capture studio.
De secundaire school, het Institut des Arts & Métiers, telt ongeveer 350 leerlingen in het voltijds dagonderwijs en 300 in formules van alternerend leren (CEFA). Op technisch vlak zijn er verschillende opleidingen: koeltechniek en elektromechanica op TSO-niveau en elektriciteit, installatietechnieken sanitair/verwarming, en autotechniek op BSO-niveau. Los van de school worden er op de campus ook avondcursussen sanitair en verwarming georganiseerd voor de ondernemersopleiding (Cours Industriels).
Motivatie als sleutel voor kwaliteit.
“Wat de leerlingen van het secundair onderwijs betreft, willen we ze in de eerste plaats de fierheid op het werk bijbrengen,” aldus Philippe Ghevel, onderdirecteur van de school. “Velen komen bij ons terecht door het watervalsysteem. Het is dus een eerste taak om hun motivatie en gevoel voor eigenwaarde weer op te bouwen.”
Dat houdt ook in dat de leerlingen op de juiste plaats zitten en zich goed voelen in hun studies. Contact met de werkvloer speelt daarbij een cruciale rol. Voor de leerlingen in een alternerende formule is dat een evident gegeven, maar ook de leerlingen in het dagonderwijs in de derde graad volgen minstens een maand per jaar stage. Dat is niet alleen belangrijk voor de eigenlijke vakkennis; ze leren er ook wat het werk concreet inhoudt in al zijn aspecten. Pas door het contact op de werkvloer wordt duidelijk wat de job eigenlijk inhoudt.
Ook de leerkrachten brengen ervaring uit de praktijk mee. In verschillende gevallen gaat het trouwens om oud-leerlingen van de school, die na een carrière in de sector, overgeschakeld zijn op het onderwijs.
Om de kennis en motivatie van de leerlingen in de schijnwerpers te brengen, neemt de school deel aan diverse wedstrijden, waaronder de Worldskills kampioenschappen voor ambachten. Dat heeft leerlingen al succes opgeleverd op Belgisch niveau, en enkelen zijn er al in geslaagd om door te stoten naar de kampioenschappen op Europees niveau. In 2017 vonden de Belgische competitie zelfs plaats in de campus van Arts & Métiers. De resultaten in deze wedstrijden zijn een mooi bewijs van de kennis en beroepsernst van de leerlingen, en tonen dat de technische sectoren nog heel wat in hun mars hebben.
Door Alex Baumans
instructionpublique.bruxelles.be/nl/instelling/institut-des-arts-et-metiers
