WARMTEPOMPEN
Install Magazine 958 – maart 2019
Een veteraan onder de warmtepompen
Toestel van Stiebel Eltron levert al trouwe dienst sinds 1982
Deze oude hoeve is uitgerust met een warmtepomp van Stiebel Eltron, die al meegaat sinds 1982
De water-water warmtepomp levert al mee dan dertig jaar trouwe dienst.
Recent werd de regeling gemoderniseerd.
Dhr. Etienne Simon is zeer tevreden over de prestaties van het systeem.
Onder het grote publiek leeft misschien nog de opvatting dan warmtepomp een nieuwe techniek is, die nog zijn sporen moet verdienen. Hoewel de verwarmingsmarkt ontegensprekelijk overheerst wordt door ketels, kan de warmtepomp toch ook een mooie staat van dienst voorleggen. De techniek werd namelijk geïntroduceerd in de verwarmingssector als reactie op de olieschokken van de jaren zeventig. Door de daling van de olieprijzen bleef de grote doorbraak echter uit. Nochtans waren die eerste toestellen een zinvol alternatief voor een ketel. Dat bewijst een veteraan uit 1982 die nog steeds in gebruik is.
Een toekomstgerichte installatie
Het installatie in kwestie bevindt zich in Hyon, bij Bergen. Het gaat om een hoeve die stamt uit de tijd van de Franse Revolutie. Begin jaren tachtig werd ze omgebouwd tot een woning, waarbij de bouwheer voor een bijzonder vooruitstrevend concept voor die periode koos: een water-water warmtepomp van Stiebel Eltron, gecombineerd met vloerverwarming. De keuze voor een water-water systeem was ingegeven door de plaatselijke omstandigheden: men kon gemakkelijk water oppompen. De warmtepomp is niet de enige duurzame techniek: voor de SWW-productie werd er, behalve de warmtepomp, een zonneboiler met elektrische bijverwarming geplaatst, die ook nog in werking is.
Het gebouw werd in 2000 gekocht door de huidige bewoners. Die waren zo tevreden over de prestaties van het systeem, dat ze het ongewijzigd behielden. Alleen de regeling werd in de loop van de tijd vervangen door een meer moderne van Stiebel Eltron. Vooraleer tot die stap over te gaan liet eigenaar Etienne Simon een diagnose uitvoeren van de werking van de warmtepomp, om te weten of het nog zinvol was om het toestel te behouden. Het verdict was dat alles nog perfect werkte: zowel de compressor als het koelgascircuit en de hydraulische aansluitingen konden nog jaren mee.
Daarmee is de installatie in Hyon een mooi voorbeeld van het concept ‘future proof’. Door van bij het ontwerp vooruitstrevende keuzes te maken, komt men tot een installatie die ook nog vele jaren later een duurzame oplossing biedt.
Pionier voor België
De warmtepomp van Stiebel Eltron behoort tot de eerste generatie toestellen van de fabrikant, en is waarschijnlijk het oudste nog functionele exemplaar in België. De firma was pas in 1976 begonnen met warmtepomptechniek en hechtte dus al van in het begin veel belang aan kwaliteit en betrouwbaarheid. Het gaat om een WPW16 met een vermogen van 17,6 kW. Het toestel is verbonden met boorput de tuin, met een debiet van 2,6 m3/h. De installatie werd destijds begeleid door het filiaal van Stiebel Eltron in België. Installateurs vinden met voldoende expertise was toen immers niet evident.
Een warmtepomp in een historisch gebouw
Waar warmtepompen doorgaans geassocieerd worden met nieuwbouw, of hooguit met ingrijpend gerenoveerde gebouwen, gaat het hier om een structuur die al meer dan twee eeuwen meegaat. Dit toont aan dat de techniek veelzijdiger is dan dikwijls gezegd wordt. Hoewel de hoeve uiteraard gemoderniseerd werd, bleven de ingrepen van de jaren 80 bleven beperkt. Er werden nieuwe ramen geplaatst, en zowel de muren en zolder kregen een isolatie in rotswol. De totale verwarmde oppervlakte beslaat ongeveer 200 m2. Daarbij is het gelijkvloers, zoals gezegd, voorzien van vloerverwarming, evenals de bovenverdieping, waar er bovendien nog twee kamers zijn uitgerust met radiatoren. Zowel radiatoren als vloerverwarming staan op hetzelfde circuit.
In de meeste omstandigheden kan de warmtepomp gemakkelijk een behaaglijke temperatuur garanderen. In echt koude periodes kan dan worden bijgestookt met een houtkachel. Deze laatste kan ook gebruikt worden om de woning snel om temperatuur te brengen. “Als gebruiker moet men wel beseffen dat het een vrij traag systeem is,” legt dhr. Simon uit. “Daarom gebruiken we de warmtepomp om een basis comforttemperatuur te verkrijgen. Een snel reagerend systeem zoals een houtkachel is dan een goede aanvulling.” Hij is bijzonder tevreden over de Stiebel Eltron-installatie, zeker over de jarenlange probleemloze werking. Hij beseft wel dat deze warmtepomp vroeg of laat vervangen zal moeten worden. Zo werkt het toestel nog op R22, wat betekent dat reparaties aan het koeltechnisch circuit praktisch gesproken uitgesloten zijn. Voor de eigenaar mag de warmtepomp echter nog heel wat jaartjes meegaan.
Expertise gezocht
De installatie in Hyon bewijst dat warmtepomp wel degelijk een haalbaar alternatief kan zijn voor traditionele verbrandingstechniek. Reeds de eerste generatie toestellen bood voldoende prestaties en betrouwbaarheid, en de kwaliteit en het rendement zijn er alleen maar op vooruit gegaan. Daarentegen blijft het gebrek aan expertise onder installateurs een rem op de ontwikkeling van deze techniek. In 1982 was het niet evident om vakmensen met kennis van zaken te vinden, en Etienne Simon heeft moeten vaststellen dat het er in al die jaren niet veel beter op geworden is, zeker wat water-watersystemen betreft. Echte warmtepompspecialisten blijven dun gezaaid. Toch mag men de situatie niet al te somber inzien. Steeds meer installateurs zien de warmtepomp als de oplossing voor de toekomst en specialiseren zich in deze techniek. Naarmate het toestellenpark groeit, zal ook de ervaring toenemen.
Door Alex Baumans
