FEDERATIES
Install Magazine 957 – februari 2019
Duidelijk beleid gevraagd
Leveranciers roepen overheid op om keuzes te maken
Traditiegetrouw geeft ATTB, de Belgische vereniging van leveranciers van verwarmingsmateriaal naar aanleiding van het nieuwe jaar een overzicht van de belangrijkste marktontwikkelingen van het afgelopen jaar. Voor de sector was 2018 geen jaar dat in de annalen zal blijven. Het was grotendeels een doorslag van het jaar voordien, zonder grote uitschieters Nochtans staat men voor grote uitdagingen: de energietransitie, kernuitstap en de elektrificatie van de verwarming zullen tot aanzienlijke verschuivingen leiden. Vanuit de overheid komen er echter weinig signalen hoe men dat denkt aan te pakken, met het gevolg dat iedereen de kat uit de boom kijkt. ATTB dringt er dan ook bij de overheid op aan om duidelijke beleidskeuzes te maken.
Meer van hetzelfde
In vergelijking met 2017 kan men 2018 best omschrijven als ‘meer van hetzelfde’. Dezelfde bewegingen zetten zich door: de verkoop van gasketels blijft vrij stabiel, stookolieketels kennen een daling van -20% en zetten daarmee hun neerwaartse trend verder. Anderzijds halen warmtepompen opnieuw mooie groeicijfers, maar de absolute aantallen blijven beperkt, zodat men nog niet van een echte doorbraak kan spreken.
Kijken we naar andere technieken, dan zien we groeipotentieel bij de zonneboiler. Binnen ATTB blijft Belsolar toekijken op de kwaliteit van de aangeboden materialen. Ondertussen zijn er ongeveer 1300 installateurs met ResCert-certificatie, zodat ook het niveau van de uitvoering sterk verbeterd is. Ook de overheid behoudt terecht het vertrouwen in deze technologie. Begin 2018 werd de EPB-berekening aangepast zodat een zonnecollector-oppervlak van 2,5% van het woningoppervlak voldoet aan de eis voor hernieuwbare energie in nieuwbouw. Besprekingen om de E-peil score en de waardering van de verwarmingsondersteuning meer op de effectieve energiebesparing af te stemmen zijn aan de gang. Tevens besliste minister Tommelein om de vermindering van de premie voor een zonneboiler bij renovatie uit te stellen. Dit is een duidelijk teken van vertrouwen in thermische zonne-energie.
Een techniek die wel wat succes kent, is micro-WKK. De introductie van brandstofcellen is een interessante toepassing gebleken, hoewel het aantal toestellen uiteraard nog vrij klein is. Verder zien we ook interesse voor meer traditionele motoraangedreven systemen. In België doet WKK het over het algemeen goed: het staat in voor ongeveer 20% van de elektriciteitsproductie. Dat zijn voornamelijk industriële systemen maar ook op kleinere schaal is het een interessante manier om een groot deel van de eigen behoefte te dekken, en kan het zeker de vergelijking doorstaan met bijvoorbeeld, de combinatie van PV-panelen met batterijen.
Beleid gevraagd
Gezien de uitdagingen die op ons afkomen, is het motto ‘geen nieuws is goed nieuws’ echter niet van toepassing. Volgend jaar is een verkiezingsjaar, en de sector dringt er dan ook bij de politiek op aan om een coherent langetermijnplan op te stellen voor de energietransitie. Men verwijst hierbij naar Nederland, waar men een pad heeft uitgestippeld naar een gasloze toekomst, zodat de sector aangepaste structuren en producten kan uitwerken. We moeten af van kortstondige initiatieven, die even snel herroepen worden als ze werden gelanceerd. De commotie rond het voorgestelde verbod op nieuwe stookolieketels in Vlaanderen van deze zomer is daar een mooi voorbeeld van. Dergelijke acties brengen de energietransitie niet dichterbij, integendeel. Ze zorgen voor onrust op de markt, wat de investeringsbereidheid doet afnemen. De overheid moet er wel over waken dat de CO2-reductie met de laagst mogelijke maatschappelijke kosten bereikt worden.
De hoge stroomprijzen, gekoppeld aan een blijvende onzekerheid over de kernuitstap en de beschikbaarheid van elektriciteit zijn dan weer de voornaamste reden waarom de warmtepomp niet van de grond komt in België. Nochtans is een grotere elektrificatie van de verwarming een belangrijke stap in de energietransitie. Nu blaast de overheid warm en koud tegelijk: enerzijds pleit men voor warmtepompen, maar men doet weinig om de juiste randvoorwaarden te creëren. Ook het aankondigen van steunmaatregelen werkt marktvertragend, omdat investeringsbeslissingen dan uitgesteld worden. We mogen niet vergeten dat ongeveer de helft van de stookplaatsen in België nog niet eens met een condensatieketel zijn uitgerust. Dat betekent dat er zo’n twee miljoen ketels dringend aan vervanging toe zijn. Het besparingspotentieel is enorm. Door de renovatie te activeren, kan men snel heel wat winst boeken. Qua premies vindt ATTB het bemoedigend dat de steun voor warmtepompen en zonneboilers van toepassing blijven, en dat er een premie voor warmtepompboilers bijkomt.
We hebben de technologie
Ondertussen gaat er tijd verloren, terwijl de uitdagingen zich opstapelen. De techniek om de uitstoot drastisch te verminderen is voorhanden. Dat kan gaan van relatief eenvoudige maatregelen qua stookplaatsrenovatie over toepassingen zoals warmtenetten en warmtepompen tot meer toekomstgerichte zoals biogas of waterstoftechniek. Uiteindelijk moeten we komen tot een koolstofarme maatschappij, maar op de weg daarheen zijn er verschillende technische keuzes mogelijk. ATTB vertegenwoordigt zowat alle technieken, en wil dus niet één specifieke als alleen zaligmakend naar voor schuiven. De vereniging doet wel een warme oproep naar de overheid om de bakens uit te zetten, zodat de sector de nodige actie kan ondernemen om tot die doelstellingen te komen.
Digitalisering
Ook binnen de sector zijn er verschuivingen. De digitalisering komt er in steeds sneller tempo aan. Grote internetbedrijven zoals Google of Amazon kopen zich in bij leveranciers van domotica. Op dit ogenblik is de marktpenetratie van slimme regelingen nog vrij beperkt, maar dit zal ongetwijfeld snel toenemen, zeker wanneer andere toepassingen van het Internet of Things ingeburgerd zullen raken.
Voor de traditionele fabrikanten betekent dit een hele aanpassing. Tot nu toe was verwarming een volledig aparte techniek, en ketelfabrikanten hadden de volledige vrijheid om regelingen voor hun toestellen uit te werken. In de toekomst zal een verwarmingstoestel slechts een element zijn in een groter systeem, dat ook bijvoorbeeld weersgegevens van het internet, eigen energieproductie en data van het elektriciteitsnet zal omvatten. Dat vereist een andere aanpak, maar ook andere kennis en vaardigheden zowel van de leverancier als van de installateur.
Opleiding wordt dus meer dan ooit belangrijk. Iedereen in de sector moet de nodige technische bagage verwerven. Dat slaat in de eerste plaats op nieuwe technieken, zoals ventilatie of warmtepompen. Met het belang van de digitalisering stijgt ook de nood aan kennis van elektronica en software. ICT-specialisten zijn voorlopig echter nog dun gezaaid in de verwarmingswereld. Dit wordt ongetwijfeld een van de grote uitdagingen van de toekomst.
Door Alex Baumans
