FEDERATIES
Install Magazine 955 – november 2018
De blijvende rol van stookolie in het verwarmingslandschap
Informazout informeert verdelers
Informazout general manager Willem Voets gaf een overzicht van de plaats van stookolie in het Belgische energielandschap.
Sinds de eerste energiecrisis is het verbruik van de gemiddelde woning gehalveerd.
Een pad tot 2050 voor stookolie
Na de kortstondige ophef rond de blijvende beschikbaarheid van stookolieketels in Vlaanderen van afgelopen zomer, is er in diverse kringen onzekerheid gerezen over de toekomst van deze energiedrager in ons land. De storm in Vlaanderen mag dan gaan liggen zijn, er zijn nog altijd plannen om stookolie te laten verdwijnen. Ook in Brussel denkt men in die richting. De vraag blijft of dit een goed idee is. Stookolie heeft ook nog in de komende jaren een sleutelrol te spelen in het Belgische verwarmingslandschap, zoals blijkt uit de infosessie van Informazout.
De verwarming van een derde van de Belgen
Informazout, het informatiecentrum rond stookolie, had zijn dealers en andere professionals uitgenodigd op een info-avond in stemmige kader van een kasteelhoeve van Profondval. Na een plenaire sessie over heden en toekomst van oliestook, waren er een aantal kleinere parallelworkshops waarin commerciële en technische aspecten verder werden uitgediept. Een ding stond daarbij als een paal boven water: stookolie is wel degelijk een toekomstgerichte brandstof.
Als we kijken naar België, dan wordt een op drie van de woningen verwarmd met stookolie, of 1.700.000 woningen. Het aandeel verschilt plaatselijk: ruwweg gezegd, hoe meer verstedelijkt een streek is, hoe meer kans dat er is om gas aan te treffen. In Brussel is het aandeel van stookolie 20%, in Vlaanderen 25% en in Wallonië is het de voornaamste energiebron met 52%. Alle enthousiasme over de komst van all-electric ten spijt, blijft de verkoop van stookolieketels ook een veelvoud van die van warmtepompen. Het ziet er dus niet naar uit dat stookolie in de nabije toekomst zal verdwijnen. Meer nog, overhaaste maatregelen om stookolie uit de markt te halen, zullen een aanzienlijk deel van de bevolking in de problemen brengen.
Anderzijds kent het verbruik een licht dalende trend. Dat is onder meer te danken aan de inspanningen voor energiebesparing en meer rendement. Waar een gemiddelde woning tijdens de oliecrisis van begin jaren zeventig nog ruim 6.000 l/jaar verbruikte, is dat vorig jaar meer dan gehalveerd tot 2545 liter. Zuinig verwarmen met stookolie is dus wel degelijk mogelijk.
Stookolie en de energietransitie
Eer we uitkomen bij een koolstofarme verwarming, is er nog een hele weg af te leggen. Welke manier van verwarmen daar het best voor geschikt is, zal afhangen van de concrete omstandigheden van de woning in kwestie. Er wordt nu veel gesproken over warmtenetten, maar die zijn alleen maar zinvol in relatief verstedelijkte gebieden. Bovendien begint deze techniek nog maar pas van de grond te komen: er ligt in België ongeveer 50 km warmtenet, tegenover 60.000 km gasnet. Ook als we uitgaan van een all-electric scenario, stoten we al snel op de grenzen van het huidige elektriciteitsnet, dat amper in staat is om aan de huidige behoeften in de winter te voldoen. Het komt er in de eerste instantie op aan om zo goed mogelijk gebruik te maken van de bestaande technieken.
Efficiënte hybride systemen
In een eerste stap kan men heel wat winst realiseren door een stookolieketel te combineren met een duurzame techniek, zoals een zonneboiler of een warmtepomp. Alleen al door een oude ketel ter vervangen door een moderne condensatieketel, gaat de uitstoot met 30% naar omlaag. Als men die dan nog aanvult met een zonneboiler of een lucht-water warmtepomp, is de winst nog groter. Een zonneboiler kan instaan voor de SWW-productie buiten het stookseizoen. Een lucht-water warmtepomp is een efficiënte manier van verwarmen, maar kan tekort schieten als de buitenluchttemperatuur te koud wordt. In een hybride opstelling kan men dan de warmtepomp gebruiken in het tussenseizoen, terwijl de ketel kan bijspringen in de echt koude dagen.
Daarnaast zijn ook combinaties met PV-panelen denkbaar. Om het eigen verbruik van zonnestroom zoveel mogelijk te bevorderen (en dus de schommelingen op het net te verminderen) denkt men met name in Duitsland meer en meer aan ‘power to heat’. Daarbij wordt de overtollige zonnestroom opgeslagen als warmte, bijvoorbeeld in een SWW-boiler. Dit is ook perfect combineerbaar met een stookolieketel om de donkere dagen te overbruggen.
De technische kant van de zaak.
Verwarmingsfabrikant Viessmann was uitgenodigd om de nieuwe technieken toe te lichten. Een aandachtspunt daarbij was de nieuwe generatie van biobrandstoffen. Men denkt daarbij onder meer aan gehydreerde plantenolie (Hydrogenated Vegetable Oil of HVO). Uit testen in Duitsland blijkt dat met bijmenging van 50% HVO de CO2-uitstoot met 89% kan dalen. Een andere mogelijkheid om het overschot aan groene stroom centraal te benutten is ‘Power to Liquid’ Daarbij wordt stroom gebruikt om volledig synthetische brandstof te produceren volgens het Fischer-Tropf procédé. Dat laatste werd al tijdens de Tweede Wereldoorlog toegepast om vliegtuigbrandstof te maken op basis van steenkool. In een Power to Liquid scenario kan men zo een olieketel volledig CO2-neutraal laten werken.
Behalve de duurzaamheid is ook het gebruiksgemak van stookolieketels verbeterd. Zo maken moderne ketels nog nauwelijks lawaai. De tijden van een luide brander met een duidelijke stookoliegeur die naar een stookplaats verbannen moest worden, liggen duidelijk achter ons.
Nu het publiek nog overtuigen
Dergelijke ontwikkelingen blijven echter te weinig bekend, zowel bij het grote publiek, de overheden en zelfs de sector. Er heerst veel onzekerheid op de markt, en dat weegt op de bereidheid tot investeren. De cijfers zijn veelzeggend: de verkoop van nieuwe ketels blijft hangen, terwijl de wisselstukken een duidelijke groei kennen. De consumenten kijken dus de kat uit de boom en proberen hun bestaande installatie zo lang mogelijk aan de praat te houden. Gezien het hier meestal om oudere installaties gaat, is dat geen goede zaak vanuit het oogpunt van vervuiling of energie-efficiëntie.
Daarom heeft Informazout een brede campagne opgezet om mogelijkheden van duurzame verwarming met stookolie onder de aandacht te brengen. Naast de klassieke media, wordt daarvoor volop gebruik gemaakt van internet, met nieuwsbrieven en gerichte mails. Zo werd de besparingssimulator recent gemoderniseerd. Stookolie sleept onterecht een oubollig imago met zich mee. Informazout doet er alles aan om hier verandering in te brengen.
Door Alex Baumans
Grafieken: Informazout
