OPLEIDING
Install Magazine 954 – oktober 2018
Een opleiding voor de installateur van de toekomst
Syntra West vernieuwt programma
Filip Roelandt, directeur Business Development ging in op de gunstige economische effecten van een Syntra-opleiding.
Syntra West beschikt onder meer over een praktijkruimte montagetechnieken;
Voor hernieuwbare energie is er een goed uitgeruste ruimte voor warmtepompen.
Het labo verbrandingstechnieken heeft een ruime selectie aan gasketels.
Ook de stookolietechniek wordt niet vergeten.
De opleiding ventilatie is bekend in heel Vlaanderen.
Het vak van installateur is er jongste jaren niet eenvoudiger op geworden, en dat zal er niet beter op worden. Enerzijds blijft de techniek evolueren, anderzijds verandert de reglementaire context, denken we maar aan de afschaffing van de vestigingswet en de opkomst van allerhande nieuwe labels en certificeringen. Om een nieuwe generatie klaar te stomen voor de toekomst, heeft Syntra West de installateursopleiding grondig hervormd. Dit programma, of het ‘ondernemerschapstraject aannemer installateur centrale verwarming en sanitair’ om het zijn officiële titel te geven, werd eind augustus voorgesteld in de campus Oostende van Syntra West
Opleiding als sleutel tot succes
In de openingstoespraak benadrukte Filip Roelandt, directeur Business Development, de positieve economische effecten van een Syntra-opleiding. Hij citeerde de resultaten van een externe studie gebaseerd op het traject van een duizendtal afgestudeerden bij Syntra. Na vijf jaar was ongeveer de helft actief als zelfstandige en had nog eens 15% plannen om binnen de drie jaar met een zaak te starten. Bij de start van de opleiding zat 8% van de cursisten zonder werk, vijf jaar later was dit cijfer gedaald tot 1%. Van wie actief was als werknemer gaven velen aan dat ze konden doorgroeien in de firma, dankzij de opleiding. Kortom, een Syntra-opleiding loont en heeft een positief effect op de economie in het algemeen. De maatschappij heeft meer en meer nood aan technische profielen, en Syntra is goed geplaatst om die te leveren.
Binnen de zes campussen van Syntra West is de campus Oostende het kenniscentrum in energie- en installatietechnieken. Behalve de opleidingen tot installateur, worden er ook Cerga-bijscholingen gegeven, evenals hernieuwingen als erkend technicus voor het Departement Omgeving, voorheen LNE, (gasvormige brandstoffen, vloeibare brandstoffen, stookolietanks, verwarmingsaudit grote vermogens). Verder zijn er opleidingen in diverse technieken voor hernieuwbare energie. Met 650 afgestudeerden is Syntra West het belangrijkste centrum op dit vlak. Andere troeven zijn cursussen in ventilatie en waterkwaliteit.
Van energiecrisis naar energietransitie
Eric Maertens (docent theorie) schetste dan kort de ontwikkeling van het vak, en de uitdagingen voor de toekomst. Een mijlpaal in de ontwikkeling van het beroep was de energiecrisis begin jaren 70. Op technisch vlak leidde dit tot een grotere aandacht voor rendement. Op reglementair vlak vertaalde zich dat in het Koninklijk Besluit van 1978, dat lange tijd het belangrijkste voorschrift voor de sector vormde. Ondertussen staan we voor een gelijkaardige revolutie, met de overschakeling op koolstofarme techniek, wat eveneens gepaard gaat met een hele reeks nieuwe reglementen.
Een installateur moet vandaag dus over een brede waaier van kennis en vaardigheden beschikken. Hij moet niet alleen de technische installaties kunnen aanleggen, maar moet ook iets afweten van verbranding, regeltechniek, elektronica en hydraulica. Bovendien moet hij plannen kunnen lezen en veilig kunnen werken. Minstens even belangrijk voor het welslagen van zijn zaak zijn sociale vaardigheden en commercieel inzicht. Bij dat alles moet hij zich bewust zijn van de impact op het milieu. Kortom, een hele opgave.
Syntra West heeft drie dimensies geïdentificeerd waarop techniek wordt toegepast: begrijpen, hanteren en duiden. Voor de energiecrisis was de nadruk hoofdzakelijk op ‘hanteren’. Installaties moesten deugdelijk zijn uitgevoerd. Met de energiecrisis won ‘begrijpen’ aan belang: men ging immer meer nadenken over rendement. Nu komt daar nog de dimensie van ‘duiden’ bij; men moet zich immers bewust zijn van de impact op maatschappij en milieu van technische keuzes. Deze drie dimensies komen telkens terug in elk onderdeel van de cursus.
Modulair systeem
Docenten Eric Maertens en Jurgen Tailleu gaven dan een overzicht van wat de opleiding inhoudt. De cursus is opgebouwd uit 12 modules en neemt normaal gezien twee schooljaren in beslag. Voor wie het niet ziet zitten om het hele traject af te werken, zijn er echter eerdere uitstapmomenten die recht geven op een bepaalde beroepskwalificatie. Na de eerste vier modules kan de cursist bijvoorbeeld aan de slag als monteur installatietechnieken. Met nog twee modules erbij wordt hij vakman installatietechnieken, enzoverder. Deze kwalificaties zijn gebaseerd op het systeem dat werd uitgewerkt door Constructiv (zie De Onderneming 948 maart 2018).
De puur technische opleiding wordt aangevuld door een module toegepaste bedrijfsvoering voor installatieberoepen. Verder is er ook een speciale module rond veiligheid en een rond energieprestatie. Hoewel de EPB-regels meer en meer bepalend worden voor het ontwerp van de installatie, blijven de verschillende specialiteiten in de praktijk nog te veel elk op hun eilandje doorwerken. Voor een juist ontwerp moet de installateur echter op de hoogte zijn van aspecten zoals de precieze warmtebehoefte of de eigenschappen van het ventilatiesysteem. Communicatie met de EPB-verslaggever is een noodzaak.
Ook de eindproef is gewijzigd. Waar die vroeger slechts 20 minuten in beslag nam, is er nu een vol uur voor voorzien. Dat geeft de gelegenheid om dieper in te gaan op de kennis en competenties van de cursist. Deze laatste moet een technisch dossier voorstellen en zijn keuzes toelichten. Verder moet hij ook een bedrijfsdossier presenteren. Bij de beoordeling kijkt men verder dan de puur technische vaardigheden. Een deugdelijke installatie afleveren is natuurlijk een basisvoorwaarde, maar aspecten zoals teamwerk en communicatie zijn evenzeer nodig.
Opleiding in de praktijk
Installatietechnieken kan men niet leren met internetvideo’s of in een klaslokaal. Praktijkoefeningen zijn onontbeerlijk. Syntra West heeft daarom een hele reeks lokalen ingericht, waar de cursisten zich vertrouwd kunnen maken met de kneepjes van het vak in een zo realistisch mogelijke omgeving. Zo zijn er lokalen voor montagetechniek, verbrandingstechnieken, warmtepompen en niet te vergeten ventilatie. De campus Oostende is bijzonder trots op hun ventilatie-opleiding, die geïnteresseerden aantrekt van over heel Vlaanderen. Op dit ogenblik is het nog beperkt tot residentiële ventilatie, maar binnenkort wordt het aanbod uitgebreid naar niet-woongebouwen.
Klaar voor de toekomst
Met dit vernieuwd traject wil Syntra West de nieuwe generatie van installateurs wapenen voor de uitdagingen die op hen af komen. Uiteraard kan men op twee jaar geen perfecte vakmensen volgen, dat is ook een zaak van ervaring en verdere scholing. De opleiding vormt wel een stevige basis voor een succesvolle carrière in de sector.
Door Alex Baumans
