EVENEMENTEN
Install Magazine 952 – augustus 2018
Smart Home, Smart Building congres van F.E.E.
F.E.E., de federatie van de elektriciteit- en elektronicabranches, groepeert leveranciers van installatiemateriaal in deze sectoren en met verwante specialiteiten zoals test- en meetapparatuur, of sanitair en verwarming. De vereniging fungeert onder meer als ontmoetingsplatform en informeert de leden over de laatste ontwikkelingen. Zo organiseerde F.E.E. eind mei een congres rond het thema Smart Home, Smart Building.
De toekomst is slim
“Smart” mag dan een modeterm zijn die op alles en nog wat wordt toegepast, het lijdt geen twijfel dat slimme systemen op tal van vlakken een belangrijke rol zullen spelen in de gebouwen van morgen. Met ongeveer 170 deelnemers bewees deze derde editie van het congres dat het thema nog lang niet is uitgeput. Het werd belicht door sprekers uit diverse hoeken: onderzoeksinstellingen, technologiebedrijven, overheidsinstellingen... We vatten de voornaamste conclusies samen.
Over één ding is iedereen het eens: intelligente en vernette systemen worden de toekomst. Ze bieden eerst en vooral meer gebruiksgemak voor de bewoners, denken we maar aan de virtuele assistenten die nu op de markt zijn. Ze kunnen ook productiviteitswinsten betekenen voor bedrijven, door een efficiënter beheer van kantoren en betere informatiedoorstroming. Tevens verhogen ze veiligheid door bewaking en toegangscontrole. Misschien nog het meest belangrijk is hun rol in de energietransitie. Slimme systemen kunnen het verbruik terugdringen en door de uitbouw van smart grids kunnen hernieuwbare energiebronnen optimaal geïntegreerd worden. Als slimme systemen willen doorbreken, zullen ze ook duurzaamheid moeten bevorderen.
The Internet of Too Many Things
Er zijn echter nog hinderpalen. Een eerste is de nood aan systeemintegratie. Het huidige landschap van slimme systemen bestaat uit tal van gespecialiseerde oplossingen die moeilijk onderling kunnen communiceren. Of, zoals Rik Vereecken van byNubian het uitdrukte: “we leven in het Internet of Too Many Things.” Zo zijn er volgens een recente telling niet minder dan 329 verschillende standaarden voor IoT, zonder dan nog de oudere domotica- en sturingssystemen mee te rekenen. Tekenend is ook de wildgroei aan apps, waarvan er vele slechts een beperkt nut hebben.
Voor toekomstige systemen gaat het er minder om welke functies technisch mogelijk zijn, maar of de gebruiker er iets aan heeft. Een bedrijf zoals Niko spreekt in dit verband over het ‘responsive’ huis, waarbij een zelflerend systeem gegevens uit verschillende bronnen integreert om op basis daarvan actie te ondernemen in functie van de gebruiker. Ook Bosch stelde geïntegreerde technieken voor, waarbij de klant centraal staat en die open kunnen communiceren met toepassingen van andere fabrikanten.
De energietransitie
Het belang van slimme systemen voor de energietransitie is ook de Europese Commissie niet ontgaan. Tot nu toe hielden evaluatiesystemen zoals de EPB-regels geen rekening met eventuele intelligente toepassingen. In de recente herziening van de energieprestatierichtlijn komt daar verandering in: er wordt een ‘smart readiness indicator’ geïntroduceerd, die aangeeft in welke mate het gebouw het energieverbruik kan optimaliseren en communiceren met het energienet. Hoe deze indicator er precies uit zal zien, is nog niet bepaald, maar zeker is dat slimme toepassingen gevaloriseerd zullen worden in toekomstige regelgeving.
IoT Light?
We gaan er al te vaak van uit dat slimme systemen automatisch tot een energiebesparing leiden. De bijdragen van Arnold Janssens en Leen Peeters zetten daar enige kanttekeningen bij. Zo blijkt uit Nederlands onderzoek dat de officiële rekenmethode het verbruik van woningen met een slecht energiepeil systematisch overschat, terwijl het verbruik van woningen met een goed energiepeil net onderschat wordt. Sommige maatregelen mogen dan wel een goed E-peil opleveren, in de praktijk valt het effect tegen.
Bovendien heeft digitalisering heeft ook een kost. Leen Peeters heeft haar eigen woning omgevormd tot een onderzoeksproject waar alle energiestromen nauwkeurig gemeten worden. Een opvallende vaststelling is dat bij een gezin van vier personen de mobiele IT-apparatuur (smartphone, tablet) 1440 kWh per jaar verbruikt, meer dan drie keer zoveel als de wasmachine en droogkast samen (442 kWh). Een andere grote verbruiker zijn de meet- en sturingsystemen. De woning genereert 6 MB aan meetdata per dag, goed voor een stroomverbruik van 832 kWh jaar. Dit voorbeeld is natuurlijk een extreem geval omdat de woning in kwestie als onderzoeksproject uitgebreid bemeterd is; niemand heeft normaal gezien 55 temperatuurvoelers thuis. Anderzijds moeten we er wel op letten dat de energiewinst van slimme regelingen niet teniet gedaan wordt door hun eigen verbruik. Misschien zal een aanpak zoals IoT light nog de meest efficiënte blijken.
Big Data
Kern van dat alles zijn data. Gegevens zijn de nieuwe grondstof: het beste bewijs daarvoor is dat de informaticabedrijven zoals Apple en Microsoft de petroleumfirma’s van de troon hebben gestoten als de grootste beursgenoteerde bedrijven. Vanuit hun kerncompetentie van databeheer kunnen IT-firma’ geïntegreerde oplossingen voorstellen. Dat gaat dan meestal over tertiaire gebouwen, maar ook toepassingen voor woningen zijn denkbaar. Microsoft realiseert zo wereldwijd het beheer van grootschalige ontwikkelingsprojecten.
Gegevens zelf zeggen echter weinig; het komt erop aan om die gegevens te analyseren en op basis daarvan de juiste keuzes te maken. Daarvoor is artificiële intelligentie nodig. Op dit ogenblik zijn er nog verschillende visies over hoe zo een intelligent systeem best wordt opgebouwd. De informaticareuzen met kennis van AI en slimme algoritmes zijn goed geplaats om deze markt in te nemen.
En in Vlaanderen?
Het laatste woord was voor Eric Sleeckx, adviseur voor minister Philippe Muyters op het vlak van economie en innovatie. Hij benadrukte dat Vlaanderen sterk gelooft in de toekomst van slimme systemen. Er zijn tal van initiatieven aan de gang, waaronder Homelab, een onafhankelijke testinstelling voor smart home toepassingen en diensten. Ook bij Imec in Leuven worden innoverende technieken ontwikkeld, met name op het vlak van aanwezigheidsdetectie met radar. De Vlaamse overheid wil deze trein niet missen.
Door Alex Baumans
Foto’s: F.E.E.
De theoretische winst van sommige installaties wordt niet altijd in de praktijk gerealiseerd.
