SANITAIR  
Install Magazine 952 – augustus 2018

Hoe houdt men een voeg in goede staat?

Correcte aanleg en regelmatige inspectie en onderhoud

Jaarlijks worden de Duitse verzekeraars geconfronteerd met meer dan een miljoen gevallen van waterschade door drinkwaterinstallaties, voor een totaal van meer dan twee miljard euro kosten. De trend is eerder stijgend. Een aanzienlijk aandeel van de schadegevallen ontstaat doordat water in de bouwmassa dringt via ondichte elastische voegen. Volgens schattingen van de verzekeringssector gaat het om minimum 20% van de gevallen. Alleen correct uitgevoerde voegen zijn werkelijk dicht. Opdat ze langere termijn ook dicht zouden blijven, moeten ze ook naar behoren onderhouden worden. Dit artikel gaat na hoe men een voeg naar behoren uitvoert en hoe men ze best onderhoudt.

Vele factoren

Het aanleggen van elastische voegen behoort tot de standaard afdichtingstechniek. In het optimale geval blijft zo een voeg vele jaren probleemloos waterdicht. Daarom krijgt dit aspect lang niet altijd de aandacht die het verdient. Ondichte voegen zien er echter niet alleen slordig uit, ze kunnen ook heel wat kosten veroorzaken. Omdat dergelijke voegen niet plotseling kapot gaan, maar langzaamaan beginnen te lekken, kan er zo geleidelijk aan waterschade ontstaan. Vocht in de bouwmassa, schimmelvorming en gezondheidsrisico’s zijn dan het gevolg. De levensduur van een elastische voeg hangt af van vele factoren: de kwaliteit van het afdichtingsmateriaal, de wijze van uitvoering, de belasting en het onderhoud. Hierna gaan we in op deze factoren en geven aanwijzingen hoe men dure reparaties of gezondheidsproblemen kan vermijden. Als een ondichte voeg geleid heeft tot vochtinsijpeling en waterschade, staat men meestal voor dure reparatiewerken. Om de aansprakelijkheid te bepalen, moeten de volgende vragen beantwoord worden:

- werd de voeg vakkundig uitgevoerd?

- had de gebruiker het probleem vroeg genoeg kunnen ontdekken en eventueel de voeg kunnen laten vernieuwen?

Omdat dergelijke schade uiteraard alleen maar kan ontstaan als er water voorhanden is, treden de problemen voornamelijk op in natte ruimtes, zoals badkamers, toiletten, douches of keukens. Een elastische voeg heeft fundamenteel altijd dezelfde functie: de opening tussen twee bouwdelen afdichten. De elasticiteit van de afdichtingskit zorgt er daarbij voor dat de afdichting gegarandeerd blijft, ook al bewegen de bouwdelen enigszins ten opzichte van elkaar, bijvoorbeeld door verschillen in belasting of thermische uitzetting. De norm EN 15651 ”Afdichtingsproducten voor niet dragende toepassingen in voegen van gebouwen en voetpaden” omvat vier delen, in functie van de diverse toepassingsgebieden. In dit artikel beperken we ons tot deel 3: “voegkitten voor sanitaire toepassing”. Elastische afdichtingskits worden in het sanitair voornamelijk gebruikt voor de afdichting van randvoegen op het contactoppervlak van tegels, douchecabines en afvoergoten.

Eisen aan voegkits voor sanitaire toepassingen

De minimumeisen voor voegkits voor sanitairtoepassingen zijn bepaald in de norm EN 15651-3. Daarbij zijn vooral de bepalingen van de mechanische eigenschappen, en dan in de eerste plaats de elasticiteit van belang, evenals hechting en uitzetting. Verdere criteria zijn de bestandheid tegen andere bouwmaterialen en de schimmelwerende werking.

Uitvoering volgens de regels van de kunst

Een voeg zal alleen op lange termijn waterdicht blijven, als de uitvoering volgens de regels van de kunst gebeurd is. Een degelijke voeg aanleggen vergt wel enige vakkennis, maar anderzijds is het ook geen heksentoer. Met wat oefening en handigheid kan men consistent goede voegen afleveren, zeker als men daarbij de aanbevelingen van de fabrikant volgt. In kader 1 geven we een lijst van punten waar men bij de uitvoering op moet letten.

Alles hangt af van de belasting

Hoe lang een vakkundig aangelegde voeg het in de praktijk uithoudt, hangt af van de werkingsomstandigheden. Regelmatige zware mechanische belasting, contact met water, chemicaliën en vervuiling versnellen de veroudering van het kitmateriaal, zodat uiteindelijk de afdichting niet meer gegarandeerd is. Sterke mechanische belasting leidt in vele gevallen tot een verzwakking van de voeg. Dat gebeurt bijvoorbeeld als de vloer zich zet, waardoor de opening tussen vloer en wand aanzienlijk groter kan worden. Bij baden of douchebakken in acryl kan het lichaamsgewicht van de gebruiker tot relatief grote vervormingen leiden in de zones bij de voegen. Bij het dimensioneren van de voeg moet men hier rekening mee houden.

Maar ook schommelingen in de temperatuur en de luchtvochtigheid hebben hun invloed op de levensduur van de afdichtingskit. Gebrekkige voegen in natte ruimtes leiden onherroepelijk tot vochtschade aan bouwdelen. Bij elk gebruik komt er vocht doorheen de voeg, wat de achterliggende bouwmassa aantast. In functie van de intensiteit van het gebruik en de ernst van de lek kan het echter lang duren vooraleer de schade echt zichtbaar wordt. Dikwijls is de schade dan al zo groot geworden, dat de herstelling duur uitvalt en veel tijd in beslag neemt. De bewoners moeten dan ettelijke weken leven met gebrekkig comfort en storende werken.

Onderhoud

Op de hierboven vernoemde gebruiksomstandigheden kan men weinig invloed uitoefenen tijdens de levensduur van een voeg. Men kan moeilijk verwachten dat de gebruiker niet meer zou douchen, om de voegen niet te belasten. Daarom is een regelmatig onderhoud belangrijk (kader 2). Verder moet men natuurlijk ook de aanwijzingen van de fabrikant van de afdichtingskit opvolgen.

Wat willen we zeggen met onderhoud? Dat betekent alvast niet dat de voeg automatisch vernieuwd moet worden. Een eerste stap is de inspectie: kijken of er eventueel beschadigingen zijn. Komt de afdichtingskit los van de ondergrond, dan is een vernieuwing van de voeg zonder meer noodzakelijk. Om te voorkomen dat er water in de bouwmassa binnendringt, moet men de voegen voor elk gebruik best inspecteren.

In privéwoningen

Praktisch gezien is het aan te bevelen dat bij elke schoonmaakbeurt de voegen te inspecteren. Als delen van het gebouw lang niet gebruikt worden, kijkt men ook best de voegen na voor die ruimtes weer in gebruik worden genomen.

In utiliteiten

In douches van sportcentra of zwembaden worden ook elastische voegen toegepast, evenals in grootkeukens. Gezien de mechanische en chemische belasting hoog is, is een nauwgezette inspectie nodig.

Aansprakelijkheden

Het installatiebedrijf is verantwoordelijk voor de uitvoering volgens de regels van de kunst. In verschillende gevallen zijn er ook montage-instructies bij bouwdelen en apparaten. In geval van schade kan men aan de hand daarvan beoordelen of de voeg naar behoren werd uitgevoerd of niet. Desnoods kan een technisch onderzoek uitkomst brengen. Als een voeg regelmatig wordt blootgesteld aan sterke mechanische of chemische belasting, dan is een regelmatige inspectie aangewezen. De installateur moet er de gebruiker echter schriftelijk op wijzen dat de voeg in kwestie nauwgezet gecontroleerd moet worden. Op die manier kan de aansprakelijkheid voor een goede afdichting bij de uitbater komen te liggen. Na de garantieperiode is het in elk geval de verantwoordelijkheid van de gebruiker om de voegen te inspecteren en indien nodig, te laten vervangen.

Conclusie

Elastische voegen vervullen hun functie alleen als ze juist worden uitgevoerd. Na de aanleg mogen ze dus niet aan hun lot worden overgelaten. Bij een regelmatige inspectie kunnen problemen vroegtijdig worden opgespoord, en beschadigde voegen meteen vervangen. Alleen zo kan men schade voorkomen, want als er eenmaal water door de voeg dringt, is het veelal te laat.

Door Dr. Sven Bornholdt (IFS)

Foto’s: IFS

www.ifs-ev.org