FEDERATIES  
Install Magazine 946 – december 2017

REHVA benadrukt combinatie gezondheid en energie-efficiëntie

Conferentie in Brussel

REHVA is de koepelorganisatie van de Europese verenigingen van technici in HVAC, en omvat een netwerk van meer dan 100.000 professionals in 27 landen. België is erin vertegenwoordigd door Atic. Op 13 en 14 november organiseerde REHVA een bijeenkomst in Brussel. De eerste dag was gewijd aan interne vergaderingen. Op 14 november werd de conferentie ‘Delivering health & energy efficient buildings with EPBD gehouden. Kernvraag was hoe het streven naar meer energie-efficiëntie te verzoenen met een gezond binnenklimaat.

De Europese context

De drijvende kracht achter de beweging naar meer energie-efficiëntie is natuurlijk de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD), waarvan een nieuwe versie in de maak is. We zitten nu in de fase van de ‘trialoog’, de besprekingen tussen het Europees Parlement, de Commissie en de Raad, die eind dit jaar zouden moeten afgesloten worden, nog voor het voorzitterschap van Estland ten einde loopt.

De eerste sessie was dan ook gewijd aan de bepalingen van de nieuwe EPBD. Het uiteindelijke doel ervan is om tot een volledig koolstofneutraal gebouwenpark te komen tegen 2050. Vanuit REHVA pleit men voor meer aandacht voor een gezond binnenklimaat. In de nieuwe EPBD wordt het belang daarvan wel erkend, maar blijft het een zaak voor de lidstaten om dit concreet uit te werken. REHVA vreest dat het ontbreken van duidelijke Europese criteria ertoe zal leiden dat hygiëne naar de achtergrond gedrukt wordt.

REHVA is een voorstander van controles en inspecties, in de eerste plaats voor grotere gebouwen. Zoals het er nu voorstaat, zullen de verplichte controles echter alleen maar gelden voor verwarming en koeling, niet voor binnenluchtkwaliteit of ventilatie. Vanuit de Europese overheid verwacht men veel van gebouwenbeheersystemen en digitalisering. Dat is natuurlijk een krachtig instrument om de prestaties van installaties te optimaliseren, maar REHVA heeft toch bedenkingen bij de visie dat gebouwenautomatisering een volwaardig alternatief voor inspectie vormt. Volgens de EPBD zouden gebouwen met een GBS immers vrijgesteld zijn van inspectie.

Verder ondersteunt REHVA het gebruik van geharmoniseerde Europese normen. In de nieuwe EPBD wordt systematisch verwezen naar dergelijke standaarden, maar er is weinig steun om die daadwerkelijk toe te laten passen. Dat zet de deur open tot een wildgroei van nationale eisen en afwijkende berekeningsmethoden, die de introductie van innoverende technieken bemoeilijkt. België is op dit vlak geen voorbeeldige leerling.

Smart readiness indicator

Nieuw in de EPBD is de Smart Readiness Indicator (SRI). Nu gebouwen en systemen meer intelligentie meekrijgen, moet deze factor uitdrukken in hoeverre een gebouw of installatie klaar is voor slimme oplossingen. Men kan daarbij bijvoorbeeld denken aan integratie van elektromobiliteit. Vanuit diverse hoeken kwam er kritiek op dit concept. Om te beginnen is ‘smartness’ een vrij vage term: het kan zowel op systemen binnen de woning slaan als op manieren om het gebouw in te schakelen in grotere netwerken. Als de term te vaag blijft, wordt het criterium nietszeggend. Ten tweede is het nu moeilijk om in te schatten welke factoren in de toekomst belangrijk zijn. De impact van technische revoluties is onvoorspelbaar en wat nu toekomstgericht lijkt, kan over enkele jaren net achterhaald blijken.

Het Directoraat Generaal voor Energie van de Europese Commissie heeft aan het Belgische kenniscentrum Energyville de opdracht gegeven om een studie op te zetten die dit begrip concreter moet maken, zodat het tot een praktisch instrument kan worden. De SRI moet rekening houden met drie factoren: slimme oplossingen moeten inspelen op de behoeften van de bewoner, ze moeten ervoor zorgen dat de technische systemen efficiënter werken en ze moeten inschakeling in een energienetwerk mogelijk maken.

Gezondheidsaspecten

Het hoofddoel van een gebouw moet blijven om de gebruikers een comfortabele en hygiënische omgeving te garanderen. De uitdaging is om dat te combineren met een zo laag mogelijk energieverbruik. Daarom was een tweede sessie gewijd aan gezondheidsaspecten van energiezuinige gebouwen, met onder meer een bijdrage van EFA, de Europese koepel van verenigingen van patiënten met ademhalingsproblemen. Die toonde aan dat gezonde lucht een onderschat probleem is. REHVA brak een lans voor gezonde bijna energieneutrale gebouwen, HEAnZEB, genoemd. Aangepaste certificatiesystemen, die ook oog hebben voor het welzijn van de gebruikers, zijn een deel van de oplossing. Hoe dit in zijn werk kan gaan werd getoond door het WELL-instituut die het gelijknamige label beheert.

En in de praktijk?

In de namiddagsessie werden een aantal punten verder uitgediept en concrete technieken voorgesteld. Daarbij keek men voor inspiratie ook buiten Europa, meer bepaald Japan. Daar probeert men elementen uit de traditionele architectuur te integreren om verlichting en ventilatie op natuurlijke wijze te laten gebeuren en zo het energieverbruik te beperken.

Het laatste woord was aan REHVA, die het EPB-service center voorstelde. De nieuwe EPB-richtlijn moedigt sterk het gebruik van de bijbehorende standaarden aan bij het uitwerken van de nationale berekeningsmethodes. Om de verschillende nationale en regionale instanties daarbij te helpen, heeft REHVA in samenwerking met het Nederlandse kenniscentrum ISSO een EPB-Center opgericht. Het biedt ondersteuning en expertise bij de omzetting van de EBP-standaarden tot de plaatselijke eisen. Dat bevordert een consistent en transparant beleid doorheen de verschillende lidstaten, zodat de sector gemakkelijker efficiënte procedures en producten kan ontwikkelen. Nu wordt de introductie van innoverende systemen nog te veel gehinderd door de versnipperde regelgeving. Door zoveel mogelijk uit te gaan van dezelfde basis, uiteraard met aandacht voor de lokale omstandigheden, kan men de decarbonisatie vlotter laten verlopen.

Door Alex Baumans

www.rehva.eu

www.epb.center