WARMTEPOMPEN
Install Magazine 1006 – februari 2026

Kortrijk Kaai City is het grootste aquathermieproject van Vlaanderen

De Kortrijkse nieuwbouwwijk Kaai City van projectontwikkelaar CAAAP wordt voorzien van duurzame warmte onder meer op basis van water uit de Leie. Energiehaeven, de joint venture van Artes Group en Van Marcke, realiseert dit project, dat volledig zonder fossiele brandstoffen verwarmt en koelt. De toepassing van aquathermische en geothermische warmtepompen op deze schaal – met steun van Call Groene warmte – is een primeur voor Vlaanderen. Fossielvrije verwarming wordt zo een betaalbare pijler in de energietransitie.

Het stadsontwikkelingsproject Kaai City omvat meer dan 300 wooneenheden, een nieuwe HOWEST-campus en een tiental winkelpanden. Met de aanleg van een rechtstreekse verbinding tussen de Leie en Kaai City, wordt de rivier een duurzame warmtebron voor deze Kortrijkse stadswijk. Het jaarlijks warmteverbruik zal er ongeveer 1 GWh bedragen. De centrale stookplaats op de site herbergt 6 warmtepompen, samen goed voor 900 kW verwarmingsvermogen. Deze verwarmen en koelen energetisch én financieel optimaal, omdat er geschakeld kan worden tussen grondwarmte uit het onderliggende BEO-veld en waterwarmte uit de Leie.

Gamechanger voor de Vlaamse energietransitie

Het gebruik van rivierwarmte op dergelijke schaal is een primeur in Vlaanderen. Het rivierwater zorgt er voor dat de bodem minder intensief belast wordt en in de zomer actief opnieuw opgeladen kan worden met warmte. bij gebruik van een klassiek BEO-veld zou op langere termijn de gemiddelde temperatuur van de bodem jaar na jaar dalen. Hierdoor kan de bodem ‘uitgeput’ raken. De toevoeging van aquathermie houdt de bodem in balans voor elke winter die komt.

“Kaai City bewijst dat fossielvrij verwarmen op wijkniveau als technologie van de toekomst technisch haalbaar is. De steun van de Vlaamse overheid via de Call Groene Warmte maakte het ook economisch haalbaar. Deze combinatie van aquathermie en geothermie behoort tot de meest ecologische en energiezuinige methoden van verwarmen en koelen. Deze mini-warmtenetten zijn, zeker in stedelijke context, een beter alternatief dan individuele warmtepompen. Dit project is de referentie voor andere wijkprojecten, aan een waterloop gelegen”, aldus Matthias Hoornaert, co-CEO van Artes Group en CEO van CAAAP.

Captatievergoeding op de wip?

Melissa Depraetere, Vlaams minister van Wonen, Energie en Klimaat, gaf de start van de oeverwerken in Kortrijk. Onder meer door het toekennen van steun via de wedstrijdformule van de Call Groene warmte stimuleert zij het verwarmen en koelen van wijken door aquathermie met rivierwater. Een financiële drempel voor aquathermieprojecten, is helaas de captatievergoeding: een bijdrage, verschuldigd aan de Vlaamse overheid voor het capteren van water op bevaarbare waterlopen. Deze heeft tot doel de kosten te verhalen die moeten gemaakt worden om het waterpeil op een geschikt niveau te houden in periodes van droogte. Echter, bij aquathermie onttrekt men enkel de warmte (of koude) aan het water wat geen impact heeft op het debiet. De heffing schiet hier haar doel voorbij. Installateurs en exploitanten van aquathermische installaties pleiten voor een afschaffing ervan om de uitrol van aquathermieprojecten niet af te remmen. “In Kortrijk voorzien we, voor het eerst in Vlaanderen, en samen met het stadsbestuur, een wijk van warmte via water van de Leie”, zegt Depraetere.

Primeur in fossielvrije verwarming

Kaai City wordt het grootste residentiële project in Vlaanderen dat inzet op deze fossielvrije verwamingstechnologie. De ontwikkeling, gecoördineerd door CAAAP en Artes Group, illustreert hoe duurzame warmteproductie naadloos wordt geïntegreerd in grootschalige stadsvernieuwing. Als Energy Service Company (ESCO) neemt Energiehaeven het ontwerp, de realisatie én het langetermijnbeheer van het systeem op zich.

Hogeschool HOWEST is betrokken als klant én als onderzoeksinstelling. In het kader van het Europese Waterwarmth-project onderzoekt ze de impact en optimalisatie van aquathermische systemen. Energiehaeven stelt de installatiedata ter beschikking van het onderzoeksteam.

Van Marcke, vooral bekend als groothandel, zet ook steeds meer in op nieuwe technieken en extra diensten: studiebureau technieken, prefab-modules en ESCO-activiteiten. “Kaai City is mee het resultaat van het intens samenwerken tussen familiebedrijven zoals Artes Group en Van Marcke. De engineering afdelingen van beide bedrijven hebben hiervoor al hun expertise ingezet. Het bewijst dat duurzame wijkverwarming niet alleen technologisch mogelijk is, maar ook betaalbaar en schaalbaar wordt wanneer bouwpartners en beleidsmakers dezelfde richting uitgaan”, aldus Caroline Van Marcke, CEO van Van Marcke.

900 kW aqua- en geothermische warmtepompen

In de stookruimte van het Kaai City-gebouw werden 2 aquathermische en 4 geothermische Daikin-warmtepompen geïnstalleerd. Voor in totaal 900 kW aan vermogen nemen de zes warmtepompen verrassend weinig oppervlakte in beslag. Wat de geothermie betreft kon het aantal geplande boringen bijna worden gehalveerd (108 in plaats van 200 boringen), een aanzienlijke besparing op de aanvankelijk voorziene investeringskost.

“Om het geheel te verwarmen moeten alle warmtepompen draaien. Voor het verwarmen en koelen van de studentenkamers volstaat de energie opgewekt door het BEO-veld. Maar we zullen meer verwarmingscapaciteit uit het BEO-veld halen dan aanvankelijk verwacht”, aldus Tom Prinzie, Technical Manager bij Van Marcke Engineering. “Op het einde van de zomermaanden gaat het eventuele overschot aan koelcapaciteit terug richting Leie.“ Een cruciale component in de werking van de aquathermie installatie is de zelfreinigende kanaalfilter van Alfa Laval die is afgestemd is op een warmtewisselaar. Deze kanaalfilter werd geïnstalleerd tegen de doorsteek in de wand van de stookruimte aan de straat- en Leiezijde. De zeeffunctie zorgt ervoor dat de filter niet kan verstoppen door slib of zand, afkomstig uit de Leie.

Door Philip Declercq