WARMTEPOMPEN
Install Magazine 1005 – november 2025
EHPA Forum benadrukt nood aan goede randvoorwaarden
Europese warmtepompvereniging ziet groot potentieel
Het jaarlijkse Heat Pump Forum van EHPA, de vereniging van de Europese warmtepompsector is de traditionele gelegenheid om een staat op te maken van de warmtepomptechniek in de EU. De conclusie van dit jaar is dat warmtepompen een groot potentieel hebben op verschillende vlakken, of het nu gaat om decarbonisatie, bevoorradingszekerheid van energie of de uitbouw van de Europese industrie. Toch blijft een groot deel van dat potentieel onderbenut. De vereniging pleit voor meer flankerend beleid om de bestaande drempels weg te nemen.
Situatie van de warmtepomp in Europa
Het tweedaags Heat Pump Forum bracht een driehonderdtal stakeholders uit de Europese warmtepompsector samen, zowel uit de industrie, kennisinstellingen als de Europese Commissie. In een reeks lezingen en panels werden uiteenlopende vragen besproken. Dat ging over de rol van warmtepompen in de energiebevoorrading, decarbonisatie van de industrie, het imago van de warmtepomp, de rol van de architect, verbeterde installatievriendelijkheid van warmtepompen en de rol van warmtepompen in netwerken, zowel elektriciteitsnetten als warmtenetten. Deze panels werden afgewisseld met case studies en keynotes.
Omdat geslaagde praktijkvoorbeelden de beste manier zijn om de boodschap uit te dragen, werd de eerste dag afgesloten met de Heat Pump Awards. Dit initiatief werd in 2011 gestart om warmtepompvriendelijke steden en gemeenten te bekronen, en is sindsdien uitgegroeid tot een reeks awards voor verdienstelijke projecten op diverse vlakken. De hoofdprijs gaat naar een project met impact op de lokale gemeenschap. Daarnaast zijn er prijzen voor projecten in de industrie, toepassingen in gebouwen en projecten die technisch bijzonder interessant zijn, met tot slot een publieksprijs. De lijst met de winnaars vindt u elders in dit blad.
Drempels slopen
Iedereen was het eens dat warmtepompen een groot potentieel hadden op diverse vlakken, maar dat er nog teveel drempels waren die een definitieve doorbraak belemmerden. Het komt er dus op aan om de juiste randvoorwaarden te scheppen, zodat het eenvoudig en voordelig wordt om op een warmtepomp over te schakelen. Bovendien moet het elektriciteitsnet dan ook in staat zijn om die toename aan te kunnen.
De Europese Commissie is een voorstander van een versnelde uitrol van warmtepompen, zoveel is zeker. De verwachtingen lijken echter hoog gespannen: ze moeten efficiënt zijn, met een lage milieu-voetafdruk, geluidsarm, compact, gemakkelijk te installeren, goedkoop en als het even kan 100% van Europees fabricaat. Bovendien moeten ze ook slim aan te sturen zijn en inschakelbaar in de flexibele energienetten van morgen. De industrie zou met plezier al die wonderbare toestellen produceren, maar de hele waslijst van eisen legt de lat wel bijzonder hoog, terwijl we net de drempels moeten verlagen om de overschakeling te versnellen. Iedereen, ook de Commissie, vindt dat er zo weinig mogelijk administratieve rompslomp moet zijn, maar elke bijkomende eis betekent in de praktijk een extra laag bureaucratie. Het maakt het ook gecompliceerder om nieuwe projecten op te starten. Het is al moeilijk genoeg om het technisch en financieel plaatje te laten kloppen, zonder dat er nog extra eisen worden opgelegd voor pakweg netstabiliteit of herkomst van de onderdelen. Al die aspecten hebben natuurlijk hun belang, en uiteindelijk moeten we tot toestellen komen die aan zoveel mogelijk eisen voldoen. Als er echter geen prioriteiten worden gelegd binnen het eisenpakket, zal dit eerder verlammend dan aanmoedigend werken.
Bevoorradingszekerheid
Een aspect van warmtepompen dat wel eens vergeten wordt, is hun nut voor de bevoorradingszekerheid van energie. De EU heeft de afgelopen jaren grote inspanningen gedaan om van het Russisch gas af te raken. Alleen van leverancier wisselen is echter geen lange-termijnoplossing. Als we Putin inruilen voor, pakweg, Trump blijven er risico’s bestaan. Door over te schakelen op warmtepompen kunnen we onze gasimport verlagen, zonder nieuwe afhankelijkheden van leveranciers te creëren.
Kansen in de industrie
Men kijkt ook meer en meer naar toepassingen van warmtepompen in de industrie. Het potentieel is hier enorm, maar de concrete realisaties blijven zeldzaam. In deze context speelt vooral de economische logica. De total cost of ownership moet laag genoeg zijn om interessante terugverdientijden te halen. Dat zoiets mogelijk is, wordt onder meer bewezen door het project van Tiense Suiker, die voor de stoomproductie overschakelde op een warmtepomp van 4 MW met pentaan als koudemiddel. Toch zijn er nog vele moeilijkheden. Geen twee fabrieken zijn exact hetzelfde, zodat er steeds een individuele oplossing moet worden uitgewerkt. Daardoor zijn er nauwelijks schaalvoordelen en moet elk project telkens van voor af aan beginnen. Dit staat een grootschalige uitrol in de weg
Kwakkelend beleid en desinformatie
Verschillende sprekers deden ook een oproep tot een krachtdadig en vooral consistent beleid. Dit is ondertussen zowat een leidmotief in de sector. Een stop-and-go aanpak is geen typisch Belgisch fenomeen. Overal in Europa nemen overheden vol goede voornemens steunmaatregelen. Als de situatie echter moeilijk wordt op politiek en/of budgettair vlak, zijn die maatregelen bij de eerste die sneuvelen. Dat leidt tot onzekerheid en vertraagt de markt.
De warmtepompsector heeft ook te maken met actieve tegenwerking. De situatie in Duitsland is een mooi voorbeeld. Het ambitieuze plan van de Duitse regering om verwarming te vergroenen, kreeg politieke tegenwind in de aanloop naar de laatste verkiezingen. Daardoor werd een warmtepomp niet langer een technische keuze, maar een politiek statement. Verwarmingsmodernisatie kwam in een storm van desinformatie en verdachtmakingen terecht. Dat droeg bij tot een aanzienlijke terugval van de markt. Ondertussen heeft de toestand zich gestabiliseerd en klimt de verkoop weer uit het dal. Dergelijke jojobewegingen zijn echter slecht voor de sector. Vanuit EHPA dringt men dan ook aan op een consequent beleid, ondersteund door heldere en goed onderbouwde informatie om verwarring bij de consument te voorkomen.
Door: Alex Baumans
Foto’s: EHPA
