EVENEMENTEN
Install Magazine 1005 – november 2025
Overschakeling op warmtepompen eenvoudiger maken
Het 18de symposium van het warmtepompplatform
De eerste WPP-Award ging naar Lone Meertens en werd uitgereikt door Wim Boydens.
Wim Boydens reikte ook de publieksprijs uit aan Maartje Verberckmoes.
Gastheer was Ivan Verhaert van de onderzoeksgroep EMIB van de UAntwerpen.
Dit jaar streek het symposium van het warmtepompplatform neer in de Campus Middelheim van de Universiteit Antwerpen. Dit evenement, dat georganiseerd wordt binnen ODE Vlaanderen, is uitgegroeid tot de vaste afspraak voor iedereen die met warmtepompen te maken heeft. Gastheer was de onderzoeksgroep EMIB, die rond energiesystemen in woningen werkt. Nieuw voor dit jaar was de uitreiking van de WPP-award, een erkenning voor verdienstelijke eindwerken rond de warmtepompproblematiek. Ondanks de tegenvallende markt van het afgelopen jaar, bleef de sfeer optimistisch. De warmtepomp heeft zeker een toekomst in de energietransitie, wat bewezen wordt door de meest recente positieve verkoopcijfers.
Weapons of mass reduction
Rodrigo Bergers van het kabinet van minister Melissa Depraetere verzekerde de sector alvast dat het engagement van de Vlaamse regering voor de energietransitie onveranderd blijft. Voor de minister staat betaalbaarheid centraal, en onafhankelijkheid van fossiele brandstoffen zal wonen betaalbaar houden. In die context noemde hij warmtepompen zelfs ‘weapons of mass reduction’, omdat ze ervoor zorgen dat de uitstoot van woningverwarming sterk kunnen dalen. Inzetten op technieken is een kostenefficiënte aanpak, waarmee men snel de uitstoot kan doen dalen, zonder al te grote investeringen in de bouwschil.
Klimaat boeit niet, de energiefactuur daarentegen wel
Caroline Deiteren van Embuild Vlaanderen gaf de visie van de sector weer. Uit een enquête bleek dat er een grote bereidheid tot renoveren is. De motivatie is echter slechts in een minderheid van de gevallen het klimaat. Een lagere energiefactuur en een hogere waarde van de woning motiveren veel meer. De belangrijkste drempel om effectief over te gaan tot een renovatie is het budget. De conclusie is dan ook duidelijk: zorg ervoor dat het effect van een renovatie snel voelbaar is in de energiefactuur.
Een gunstig kader scheppen
Paul Kenny, voorzitter van de Europese warmtepompvereniging EHPA, gaf een Europees perspectief, met speciale aandacht voor zijn thuisland Ierland. Dat bengelde traditioneel aan de staart van de Europese warmtepompstatistieken, maar heeft de afgelopen jaren een opmerkelijke inhaalbeweging gemaakt. Dit kan een voorbeeld zijn voor andere landen. Het beleid omvat verschillende aspecten. Zo is er een rollend renovatieplan voor sociale woningen, dat ervoor zorgt dat oude verwarmingssystemen systematisch vervangen worden. Verder is er aanzienlijke financiële steun, zoals lage btw voor warmtepompen en premies, ook voor de aanpassing van de afgifte-installatie, met extra steun voor de minst begoeden. Minstens even belangrijk is dat de overheid het hele proces gemakkelijk gemaakt heeft, met een one-stop-shop die zich om alles bekommert.
Bij een energetische renovatie komt er immers heel wat kijken: niet alleen de installatie zelf moet worden aangepakt, maar ook diverse delen van de bouwschil, zonder het dan nog te hebben over eventuele PV-panelen. Wie de stap wil zetten moet uiteenlopende offertes vergelijken, de verschillende werken coördineren en dan nog een swijs raken uit de reglementering. De Ierse one-stop-shops staan de eindklant bij in het ontwerp, uitvoering en indienstname van de werken. Ze kunnen ook de financiële kant van de zaak regelen en een resultaatsgarantie bieden. Op die manier wordt de eindklant volledig ontzorgd; een aanpak die zijn vruchten afwerpt.
Het prijsverschil tussen elektriciteit en gas blijft een pijnpunt. Of zoals Paul Kenny het uitdrukte: “er zijn drie sectoren waar zware verbruiksbelastingen op geheven worden: tabak, alcohol en elektriciteit. Van de eerste twee wil de overheid het gebruik ontmoedigen, terwijl het net de bedoeling is om het derde te promoten.” Men kan zich vragen stellen bij een dergelijke aanpak.
Complexe situaties vereenvoudigen
Als de warmtepomp wil doorbreken, moet het hele proces een stuk vlotter verlopen. Zo is een juiste dimensionering is een eerste stap, en dat kan alleen op basis van een gedetailleerde warmteverliesberekening. Dat is echter een tijdrovende -en dus dure- klus, en zorgt voor zijn eigen problemen. Op basis van een eerste analyse kan een opdrachtgever immers beslissen om eerst werken aan de bouwschil uit te voeren, waardoor de aanvankelijke berekening moet herzien worden. Bovendien gaat de klassieke warmteverliesberekening uit van een erg ongunstige situatie, zodat enige interpretatie aangewezen is. Dat alles maakt het voor de installateur erg omslachtig om offertes op te stellen, terwijl de opdrachtgever dan weer geconfronteerd wordt met uiteenlopende voorstellen die uitgaan van verschillende scenario’s. Een vereenvoudiging is wenselijk.
Er zijn verschillende oplossingen voorhanden. Een mogelijke aanpak is het one-stop-shop gegeven waarbij een onafhankelijke instelling, al dan niet commercieel, zich bezighoudt met het masterplan van de renovatie. Dat heeft het voordeel dat er slechts één warmteverliesberekening moet worden gemaakt, en dat die one-stop-shop ook andere aspecten kan meenemen, zoals betere isolatie, PV-panelen en dergelijke. Dat heeft ook voordelen voor de installateur. Hij wordt maximaal ontzorgd en kan zich concentreren op de verwarmingstechnische aspecten.
Daarnaast heeft de vakman betere instrumenten nodig om een warmtepompinstallatie te ontwerpen en dimensioneren. Embuild werkt aan reeks ontwerphulpmiddelen om te bepalen welke ingrepen het meest zinvol zijn. Zo kan men nagaan of en hoe het afgiftesysteem moet aangepast worden. Of een woning geschikt is voor een warmtepomp is ook geen zwart-wit gegeven. Typisch zal een warmtepomp in staat zijn om de behoefte van een aantal ruimtes te dekken, maar blijven er enkele knelpunten, meestal de badkamer. Het is dan nuttig om die knelpunten te identificeren zodat men ze gericht kan aanpakken.
Innoverende studies bekronen
Dit symposium werd afgesloten met een nieuwigheid: de eerste WPP award. Om onderzoek en innovatie rond warmtepompen te bevorderen, bekroont het WPP de thesis die het meest bijdraagt tot de sector. Dat laatste moet men heel breed zien: niet alleen technische thesissen komen in aanmerking, maar ook studies over economische of sociale thema’s. In de eindsessie verdedigden de drie finalisten hun eindwerk. Het ging om Vincent Bellinks en Stef Gijsbregts met Techno-Economic Analysis of Domestic Hot Water Production in Collective Thermal Energy Systems, Lone Meertens met Invloed van dynamische korte-termijneffecten op de dimensionering van geothermische boorvelden, en Maartje Verberckmoes met Dynamische elektriciteitstarieven, een vloek of een zegen voor thermische systemen in collectieve koolstofarme wijken. De jury koos bekroonde Lone Meertens als winnaar, terwijl de publieksprijs naar Maartje Verberckmoes ging.
Door: Alex Baumans
Bij renovatie is een lagere energiefactuur motivatie nummer één. (bron: Embuild)
