VERWARMING  
Install Magazine 1001 – november 2024

Waterkwaliteit verdient meer aandacht

Naarmate de efficiëntie van verwarmingsinstallaties toeneemt, worden ook de randvoorwaarden strenger. Aspecten die voorheen genegeerd konden worden, blijken nu wel van cruciaal belang. Waterkwaliteit is daar één van. Dit werd lange tijd verwaarloosd, zeker in residentiële installaties. Een goede waterkwaliteit is echter een absolute noodzaak voor een correct werkende moderne installatie. Om dit probleem aan te kaarten, verzamelde Install Magazine Yves Desplenter (Fernox), Yves De Meuter (Vaillant) en Dirk Peytier (installatiebedrijf Peytier) rond de tafel voor een podcast. Enkele conclusies uit het gesprek

Bewustwording noodzakelijk

Het feit dat de drie deelnemers verschillende geledingen uit de sector vertegenwoordigen, is veelzeggend. Waterkwaliteit is geen nicheprobleem, maar gaat iedereen aan. De huidige generatie verwarmingstoestellen (in de eerste plaats warmtepompen maar ook ketels) werkt zeer efficiënt, op voorwaarde dat aan alle randvoorwaarden voldaan is. Is dat niet het geval, dan leidt dat tot rendementsverlies en soms defecten. De fabrikant van het verwarmingstoestel krijgt dan dikwijls de zwarte piet toegespeeld, want het is zijn toestel dat defect raakte. De ware oorzaken liggen echter elders.

Het probleem van waterkwaliteit is er eigenlijk altijd al geweest, maar bleef lange tijd grotendeels onopgemerkt. In de tijden van overgedimensioneerde ketels en goedkope stookolie maakte een beetje rendementsverlies nauwelijks uit. Door de hoge vermogens kreeg men het altijd wel warm en niemand lag wakker van de stookkosten. Een precies berekende warmtepomp heeft minder reserve. Bovendien is de waterinhoud ervan 3 tot 6 keer kleiner dan bij een klassieke ketel. Een beetje slib of kalkaanslag wordt dan al snel fataal. Bij de pompen heeft er zich een gelijkaardige ontwikkeling afgespeeld. Hedendaagse circulatiepompen hebben een veel hoger rendement, maar produceren ook een sterk magnetisch veld. Dat maakt ze veel gevoeliger voor de aanwezigheid van magnetiet in de leidingen.

Dat magnetiet is een corrosieproduct. Corrosieprocessen zijn een direct gevolg van een slechte waterkwaliteit, meer bepaald water met een onaangepaste zuurtegraad en/of te veel opgeloste zuurstof. Dat zal een aantal componenten direct aantasten, terwijl het resulterende magnetiet doorheen de hele installatie schade kan aanrichten.

Nieuwe ontwikkelingen leiden ook tot nieuwe bedreigingen. Lagere watertemperaturen verhogen het rendement van een warmtepomp, maar vergroten tegelijk de kans op bacteriegroei. Dat laatste leidt tot slibvorming, en dus ook verstoppingen.

Let op het vulwater

Het gebrek aan aandacht voor waterkwaliteit heeft ook tot een aantal slechte gewoontes geleid. Zo wordt er nogal los met de kwaliteit van het vulwater omgesprongen. “De vuistregel van ‘hoe zwarter, hoe beter’ als het om systeemwater gaat, gaat echter niet op,” stelt Yves De Meuter. Vanuit zijn praktijkervaring haalt Dirk Peytier ook enkele voorbeelden aan van ondoordachte bijvulling. Om schilderwerken uit te voeren moet er een radiator gedemonteerd worden. Nadien wordt de installatie weer gevuld, zonder dat iemand zich zorgen maakt over de impact daarvan op de waterkwaliteit. In dat geval gaat het nog om drinkwater, maar om geld te besparen worden er soms andere watersoorten gebruikt, zoals regenwater, bemalingswater of zelfs water uit de beek. Op de vraag of men best gedemineraliseerd water gebruikt als vulwater, antwoordt Yves Desplenter genuanceerd. “Gedemineraliseerd water heeft alleen zin in nieuwe installaties, als alles nog zuiver is. In een bestaande installatie is het veel belangrijker dat eerst al de vervuiling wordt verwijderd. “

Nood aan opvolging

De gevolgen van een slechte waterkwaliteit worden slechts geleidelijk duidelijk. Er is zoals gezegd het rendementsverlies. Gaandeweg zullen er kleinere defecten optreden, tot er uiteindelijk iets begeeft. Het is dus belangrijk om de waterkwaliteit regelmatig te controleren, zodat men kan ingrijpen voor het te laat is. In dit verband pleiten zowel Yves De Meuter als Dirk Peytier voor een onderhoudsplicht voor warmtepompen. Zoals Yves De Meuter het uitdrukt: “een auto laat je toch ook onderhouden. Wel, een warmtepomp draait veel meer uren op een jaar dan een auto.” Op dit ogenblik zijn er gedetailleerde voorschriften voor de plaatsing en onderhoud van ketels, maar voor warmtepompen is er niets geregeld. Het zou een goed idee om een gelijkaardige regeling voor warmtepompen uit te werken. Ideaal gezien wordt een controle van de waterkwaliteit daarin meegenomen.

Technisch is de waterkwaliteit nagaan een kleine moeite. Fernox heeft teststrips waarmee men snel de kwaliteit van het vulwater kan evalueren. “Als men een vuilafscheider spoelt, wordt het spuiwater nu gewoon weggegooid,” aldus Yves Desplenter. “Het is zinniger om van die gelegenheid gebruik te maken voor een snelle analyse van de waterkwaliteit.”

Maak gebruik van de beschikbare kennis

Als er één ding is wat iedereen rond de tafel de installateur op het hart wil drukken, is dat hij zich bewust moet zijn van het probleem. Er is heel wat kennis beschikbaar. Eerst en vooral zijn er montage- en gebruiksvoorschriften van de fabrikanten. Bovendien hebben organisaties zoals Buildwise en Techlink documenten uitgewerkt waarin oorzaken en oplossingen beschreven staan. Last but not least zijn er de specialisten in waterkwaliteit zoals Fernox met al 60 jaar ervaring met deze problematiek. Er zijn tal van oplossingen beschikbaar. Het komt erop aan om de problemen tijdig te ontdekken en dan de juiste remedie uit te werken. Hoofdzaak is de sensibilisering rond waterkwaliteit. De energietransitie is immers tegelijk ook een kennistransitie.

Door Alex Baumans

Foto’s: Fernox

www.fernox-nl.be