WARMTEPOMPEN
Install Magazine 944 – oktober 2017
Warmtepomp voor strobalenwoning
Project met Stiebel Eltron voor woning en B&B
De woning bestaat uit twee gedeeltes, verbonden door een gang. In het woongedeelte (hier zichtbaar) bevinden de slaapkamers zich op de benedenverdieping, met vensters net boven het grondniveau. De woonruimte neemt de hele bovenverdieping in. (Foto: Stiebel Eltron)
Het buitendeel van de Stiebel Eltron WPL25 werd in een inham aan de voorkant geplaatst. (Foto: Stiebel Eltron)
Sarah Claerhout en haar vader Olivier, die onder meer de technieken voor zijn rekening nam.
De warmtepomp is aangesloten op een buffervat van 200 l (rechts). Links ziet u de boiler voor SWW.
In de West-Vlaamse gemeente Heuvelland, vlakbij de Franse grens, wordt een origineel project afgewerkt: een strobalenbouw die bestaat uit een woongedeelte en een B&B. Beide delen zullen verwarmd worden door telkens een lucht-water warmtepomp. Het woongedeelte is al een jaar in gebruik en is uitgerust met een WPL 25 A van Stiebel Eltron. De resultaten zijn verrassend gunstig.
Een buitenkans
De woning werd ongeveer twee jaar geleden aangekocht door Sarah Claerhout. Het ging om een bouwproject dat door omstandigheden was stilgevallen, en nu te koop stond als winddichte ruwbouw. Het gebouw bestaat uit twee delen: een woongedeelte van 260 m2 en een zwembadpaviljoen van 120 m2, verbonden door een gang. De constructie was milieuvriendelijk opgevat. Het dakgebinte was uit lokaal hout opgebouwd. Dat laatste is erg letterlijk te nemen: de bomen die op het terrein stonden, werden verzaagd om het dak te maken. Ook de muren zijn in natuurlijk materiaal. Een strobalenwoning bestaat uit een houtskelet waartussen samengeperst stro wordt gestapeld. Het geheel wordt dan afgewerkt met een kleilaag. De resulterende muur heeft uitstekende isolerende eigenschappen, zowel thermisch als akoestisch.
Verwarming als doorslaggevende factor
Vooraleer over te gaan tot de aankoop, overlegde Sarah Claerhout met haar vader, Olivier Claerhout van het gelijknamige installatiebedrijf uit Ploegsteert. “De hamvraag was of we het zuinig konden verwarmen”, aldus Olivier Claerhout. “De woonruimte liep namelijk door tot onder het dak, tot een maximale hoogte van 7 m. De woning was wel ontworpen voor een warmtepomp, maar we wilden graag zekerheid.” Hij deed daarvoor een beroep op Daniel Debar van Stiebel Eltron.
“Een correcte warmteverliesberekening maken van een strobalenwoning is niet evident”, legt deze laatste uit. “Er zijn immers weinig gegevens beschikbaar over deze bouwwijze in onze streken”. Op basis van documentatie en ervaring kon Daniel Debar echter voorrekenen dat een warmtepomp de woning kon verwarmen voor de helft van de kosten van een traditionele gasketel.
Ambitieus bouwproject
Na de aankoop werd meteen gestart met de afwerking van het woongedeelte. Daarbij was het handig dat het bedrijf van Olivier Claerhout alle technieken beheerste: hij stond in voor de verwarming, elektriciteit en sanitair. De structuur van de woning is atypisch. De slaapkamers en badkamer bevinden zich op de benedenverdieping, die gedeeltelijk in de helling is ingegraven. De woonruimte bevindt zich op de bovenverdieping en is uitgevoerd als een loft met een vrije ruimte tot onder het dak. Dit deel werd in de loop van vorig jaar in gebruik genomen. In een tweede fase wordt het zwembadgedeelte omgevormd tot een B&B. Gezien de fasering en het verschillend gebruik, krijgt elk gebouwdeel een onafhankelijke verwarmingsinstallatie met een eigen warmtepomp.
Resultaten boven verwachting
In de woning kwam een WPL 25 lucht-water warmtepomp van 14,8 kW voor verwarming en SWW. Dit toestel heeft een A++ energielabel (A+++ in combinatie met een regelaar) en kan temperaturen tot 65°C leveren zonder aan rendement in te boeten. De buitenunit is via een buffervat van 200 l verbonden met de vloerverwarming op de benedenverdieping en bovenverdieping. De inhoud van het buffervat kan beperkt gehouden worden omwille van twee redenen. Ten eerste heeft het afgiftesysteem (vloerverwarming) een vrij grote waterinhoud, zodat er sowieso veel buffercapaciteit is. Ten tweede is het toestel voorzien van een inverter, zodat het modulerend kan werken om het vermogen precies op de behoefte af te stemmen. Voor het SWW is er een boiler van 300 l. De geïntegreerde regeling van Stiebel Eltron leidt alles in goede banen.
Door de goede isolatie van de woning en de prestaties van de WPL25 kan men volstaan met een zeer lage stooklijn (0,25). Er slechts een vertrektemperatuur van 23-24°C nodig om de woning op 20°C te brengen bij een buitentemperatuur van -6°C. Voor -10°C buitentemperatuur is dat 28°C.. Zodoende kan de warmtepomp zonder problemen instaan voor de jaarlijkse warmtebehoefte, een bijkomend systeem voor pieklasten is overbodig, zelfs in bijzonder koude periodes. Bovendien werkt het toestel op die manier bijzonder efficiënt. In het afgelopen stookseizoen was het verbruik voor verwarming 3.666 kWh, voor een afgegeven vermogen van 20.620 kWh, wat overeenkomt met een COP van 5,62. Bovendien was afgelopen jaar de woning nog niet helemaal afgewerkt. Zo ontbraken er nog binnendeuren en liet de luchtdichtheid van de garagepoort te wensen over. Die problemen zijn nu weggewerkt, zodat men verwacht dat de resultaten dit jaar nog beter zullen zijn.
Onopvallende buitenunit
De buitenunit vond een plaatsje in een inham onder de ingang. Deze units zijn montagevriendelijk uitgevoerd: men hoeft alleen de verbindingsleidingen aan te sluiten en een muurdoorvoer te realiseren. Montage in een inham is geen probleem. Zolang er 50 cm vrije ruimte aan de aanzuigzijde is, kan de unit werken. Het is wel aangeraden meer ruimte te voorzien aan de kant van de compressor, zodat die toegankelijk blijft voor onderhoud of eventuele andere ingrepen. Aan de uitblaaszijde kan er nog een omheining komen om het toestel aan het zicht te onttrekken. Stiebel Eltron raadt daarbij aan om een ruimte van 2 meter voor de uitblaas vrij te laten.
Het toestel werkt ook erg stil, dankzij de grote warmtewisselaar. Daardoor kunnen de luchtsnelheden beperkt worden gehouden, wat minder stromingsgeluiden en ventilatorlawaai betekent. Het geluidsniveau is 56 dB(A) aan het toestel volgens EN 12102 en op 5 m in de open ruimte is de geluidsdruk slechts 34 dB(A).
Vertrouwen in Stiebel Eltron
Voor installateur Olivier Claerhout was Stiebel Eltron een voor de hand liggende keuze voor de warmtepomp. Hij had al vele jaren goede ervaringen met de elektrische boilers van de fabrikant. Ongeveer acht jaar geleden waagde hij zich aan de eerste warmtepomp. Dat verliep zo goed dat er nog diverse andere installaties met warmtepompen van Stiebel Eltron volgden, zowel lucht-water als geothermisch.
Het installatiebedrijf telt vijf medewerkers en kan een breed gamma van technieken leveren: verwarming, sanitair, elektriciteit en ventilatie, inclusief systemen voor hernieuwbare energie. Het bedrijf is ook in staat om grotere projecten tot een goed einde te brengen. Zo stond Olivier Claerhout enkele jaren geleden in voor de HVAC van het nieuwe museum van Komen, eveneens met warmtepompen van Stiebel Eltron.
Door Alex Baumans
