FEDERATIES
Install Magazine 995 – februari 2024
De energietransitie onder druk
ATTB roept overheden op tot actie
Tot nu toe had de verwarmingssector de verschillende crisissen relatief goed doorstaan. De jongste cijfers van ATTB, de Belgische vereniging van fabrikanten van verwarmingsmateriaal, geven echter een ander beeld. Met een algemene daling van 23% procent krijgt de sector een ongeziene klap. Net nu de modernisering van stookplaatsen moet versnellen om de energietransitie te realiseren, zien we dat de markt sterk vertraagt. De vereniging dringt dan ook aan op maatregelen om de markt weer leven in te blazen.
Nooit geziene daling
De markt voor verwarmingstoestellen heeft traditioneel een stijgende trend. In 2023 was dat echter anders. Met een daling van -33% moest de verkoop van verwarmingsketels de grootste klap ooit incasseren. De lagere ketelverkoop werd niet gecompenseerd door een stijging van warmtepompen. Deze categorie startte wel sterk, maar viel gaandeweg stil en kende tegen het einde van het jaar zelfs een kleine terugval, zodat de hoop van het begin van het jaar niet bevestigd werd. Ook thermische zonne-installaties, die in 2022 voor het eerst sinds lang weer uit het dal kwamen, doken nu weer naar omlaag met -35%. Voor alle categorieën samen bekeken, betekent dit een daling met 23%. Anders gezegd, in 2023 werden er zo’n 60.000 installaties minder uitgevoerd dan het jaar voordien. Gezien een grootschalige modernisering van het gebouwenbestand nodig is om de klimaatdoelstellingen te halen, is dit een ontnuchterende vaststelling.
Uit de verkoop van wisselstukken blijkt wel dat vele gezinnen eerder voor reparatie dan voor vervanging kiezen. Nu de energieprijzen weer dalen, zal er nog minder animo zijn voor modernisering. Het jaar 2024 ziet er dus evenmin positief uit, onder meer omdat de nieuwbouw eveneens een daling kent.
De onderliggende redenen zijn niet ver te zoeken. Nu de pieken in de energieprijzen achter ons liggen, is ook de paniek verdwenen. Gezinnen hebben hun afrekening voor 2022 gekregen, en velen hebben vastgesteld dat het al bij al nog meeviel. Tegelijk heeft de inflatie toegeslagen en zijn de kosten voor een installatie gestegen. Als enerzijds de prijzen stijgen, en anderzijds mogelijke winst daalt door goedkopere energie, is het niet te verwonderen dat de bodem uit de markt valt. Bovendien creëert de inflatie onzekerheid bij de consumenten, die niet geneigd zijn om te investeren.
Business case voor elektrificatie ontbreekt
Daarom dringt ATTB er bij de overheid op aan dat er een business case moet komen voor elektrificatie. Op dit moment is de prijsverhouding tussen fossiele brandstof en elektriciteit zodanig dat er geen financiële motivatie is om over te schakelen op elektrische oplossingen. Als de gasprijs op zijn hoogste peil stond, was de prijsverhouding gas-elektriciteit 2,5, waardoor een warmtepomp een korte terugverdientijd had. Ondertussen zitten we terug aan 4. In Europa is die verhouding alleen in Duitsland nog slechter. Wie nu overschakelt op een warmtepomp, doet een weinig rendabele investering. De CO2-uitstoot gaat dan wel naar omlaag, maar die overweging is onvoldoende om de consumenten over de streep te trekken. Wil men de energietransitie doen slagen, dan moet het financieel interessanter worden om voor een warmtepomp te kiezen. ATTB dringt aan op een defiscalisatie van de elektriciteitsprijs. Als we naar de evolutie van de verkoop kijken, zowel in België als in de buurlanden, dan zien we dat de markt voor warmtepompen de beweging van de elektriciteitsprijs volgt. Het is dus belangrijk dat het aandeel van externe kosten en verkapte belastingen in die prijs zo laag mogelijk wordt gehouden.
Een geslaagde elektrificatie veronderstelt wel dat het net robuust genoeg is om het grotere verbruik aan te kunnen. In Nederland stoot men nu al op zijn grenzen en wordt het moeilijk om nieuwe projecten op het net aan te sluiten. De elektrificatie van de verwarming moet hand in hand gaan met de aanpassing van de netten.
Lage-emissiezone voor stookplaatsen
Tegelijk lanceert ATTB nogmaals het idee van een lage-emissiezone voor stookplaatsen. Dit is een maatregel waar de vereniging al jaren op aandringt. Ondertussen vindt iedereen het logisch dat de meest vervuilende voertuigen van de weg worden gehaald. Maar dat gaat voorbij aan alle oude ketels die na dertig jaar of meer trouwe dienst nog altijd in werking zijn. Een regeling waarbij er een minimumpeil voor efficiëntie van stookplaatsen wordt opgelegd, zou een manier zijn om die eindelijk te moderniseren. In de praktijk zien we het omgekeerde gebeuren, en worden oude ketels zo lang mogelijk opgelapt.
Nieuwe structuur ATTB
Het verwarmingslandschap verandert, en dat heeft ook gevolgen voor de ATTB. Traditioneel was de vereniging per productgroep georganiseerd, met verschillende secties die telkens een bepaalde categorie vertegenwoordigden. Die structuur is echter achterhaald, door technische en economische ontwikkelingen. Het gaat er nu om de juiste techniek of combinatie van technieken te kiezen voor een bepaalde toepassing. Daarom wordt de huidige indeling in secties vervangen door een die meer toepassingsgericht is.
Concreet komen er drie grote indelingen
Technieken voor nieuwbouw en ingrijpende renovatie
Technieken voor de residentiële vervangingsmarkt
Technieken voor utiliteiten en niet-residentiële toepassingen
Elk toepassingsgebied heeft immers een eigen aanpak nodig. De structuur heeft zo een meer praktijkgerichte insteek: de leveranciers worden gegroepeerd in functie van waar de systemen geschikt voor zijn, en niet meer volgens het werkingsprincipe.
Door Alex Baumans
