INSTALLATIE EN GEREEDSCHAP  
Install Magazine 993 – oktober 2023

Systeemwaterkwaliteit is cruciaal voor de energietransitie

Fernox timmert al 25 jaar aan de weg

Efficiënte warmtegeneratoren zijn een noodzakelijke voorwaarde om de verwarming te decarboniseren, maar dat alleen zal niet volstaan. De warmte moet ook efficiënt getransporteerd worden naar de ruimte waar ze nodig is. Daarbij speelt de kwaliteit van het systeemwater een grote rol. Als die niet in orde is, loopt de warmte-overdracht fout, door slecht werkende pompen, vastzittende regelkleppen, verstopte warmtewisselaars, enzovoort. Fernox, de Britse specialist in chemicaliën, magneetfilters en spoelpompen om systeemwater zuiver te houden, kwam 25 jaar geleden voor het eerst op de Belgische markt. We spraken met Yves Desplenter over zijn ervaringen in de afgelopen kwarteeuw.

Zwart water is geen dood water

“Een eerste uitdaging toen Fernox op de markt kwam was om de installateurs ervan te overtuigen dat er wel degelijk een probleem kon zijn,” vertelt Yves Desplenter. “We zaten toen volop in de overgang van de staande stookolieketel op de gaswandketel, al dan niet condenserend. In de bestaande installaties trad er wel degelijk corrosie op, maar met de overbemeten gietijzeren ketels die toen gangbaar waren, was dat niet meteen een zorg. Het rendement was sowieso niet om over naar huis te schrijven; wat corrosie of afzetting meer of minder maakte niet meteen een groot verschil.”

“Zo ontstond ook een gevaarlijke mythe: namelijk dat het normaal was dat CV-water zwart was. Dit zou erop wijzen dat het water ‘dood’ was en dus niet meer reageerde. Dat is echter fout. Als het CV-water zwart ziet, is dat omdat er magnetietdeeltjes in zitten, met andere woorden er is al een corrosieproces opgetreden. Bovendien kan men aan de kleur van het water niet afleiden of er nog corrosieprocessen aan de gang zijn. In een zuurstofdichte installatie zal zuurstofcorrosie uiteindelijk stoppen. Andere processen, zoals galvanische corrosie, hebben met factoren zoals zuurtegraad en geleidbaarheid te maken, en kunnen aan de gang blijven. De kleur van het water geeft alleen aan dat er al corrosie is opgetreden, maar zegt niets over wat er nog gaande is.”

De risico’s van afzettingen en magnetiet in het water werden duidelijk naarmate er meer en meer gebruik gemaakt werd van gaswandketels en condensatieketels. Door de hogere warmtebelasting en de kleinere doorlaten, zijn deze toestellen gevoeliger voor verstoppingen, om maar te zwijgen van het effect op moderne circulatiepompen of regelorganen. Het besluit is dan ook: hoe hoger het rendement, hoe meer belang waterkwaliteit heeft.

Opletten met de energietransitie

Met de energietransitie geldt dat principe des te meer. In de nabije toekomst mogen we ons verwachten aan meer en meer hybride installaties waar een warmtepomp gecombineerd wordt met een ketel. Om de investering binnen de perken te houden, zal men daar in vele gevallen de bestaande verdeelinstallatie verder blijven gebruiken. We mogen ervan uitgaan dat die installaties in de loop van de jaren vervuild geraakt zijn. Dergelijke installaties moeten dus grondig worden gereinigd en beschermd worden vooraleer ze opnieuw in gebruik worden genomen (zie ook NBN 14336). Bij warmtepompen is het nog belangrijker dan bij ketels dat de juiste debieten gegarandeerd worden. Afzettingen en verstoppingen die een goede doorstroming verhinderen, verminderen het rendement en kunnen tot defecten leiden. De mogelijke financiële gevolgen zijn hier nog groter: het is al duur genoeg als een ketel moet vervangen worden, maar een warmtepomp kost nog een veelvoud daarvan.

Bewezen oplossingen

“Hoewel de oplossingen van Fernox al jaren met succes worden ingezet, heerst er nog altijd een zeker wantrouwen rond het toevoegen van beschermingsmiddelen,” aldus Yves Desplenter. “Nochtans is er helemaal niets vreemds aan het toevoegen van bepaalde stoffen om de prestaties van water te verbeteren. Als je wast, doe je toch ook zeep bij je water voor een beter effect. Het principe om antivries toe te voegen aan vorstgevoelige installaties zoals zonnecollectoren is eveneens al lang ingeburgerd. Het gebruik van reinigings- en beschermingsmiddelen in een installatie is van dezelfde orde. Bovendien is Fernox niet over een nacht ijs gegaan. De producten hebben goedkeuringen van wetenschappelijke instanties in binnen- en buitenland. Voor België is dat bijvoorbeeld Belgaqua en Buildwise (voorheen WTCB). Ook is er overleg tussen Fernox en de vooraanstaande ketelfabrikanten om de compatibiliteit met de verwarmingstoestellen te garanderen. Dat wordt ook bewezen door de resultaten uit de praktijk: in de loop van de afgelopen kwarteeuw zijn er in België naar schatting zo’n miljoen installaties met Fernox producten behandeld. De firma kan dus voortbouwen op een ruime ervaring, ook internationaal.”

Yves Desplenter benadrukt wel dat men op alle aspecten van waterkwaliteit moet letten. Systeemwaterkwaliteit wordt door verschillende factoren bepaald, en die moeten allemaal kloppen. Het moet een totaalaanpak zijn. Bij behandelde installaties moet de concentratie van het additief regelmatig worden nagekeken, bijvoorbeeld tijdens het ketelonderhoud. Dat kan eenvoudig door middel van teststrips Als er hier afwijkingen zijn, moet de installateur nagaan wat daarvan de oorzaak is, en hoe die verholpen kan worden.

Kennis delen

“Er is nog altijd een grote nood aan opleiding,” stelt Yves Desplenter. “Hierin schuilt een risico voor het welslagen van de energietransitie. Er is een duidelijk tekort aan geschoold personeel, en het ziet er niet naar uit dat de toestand snel zal verbeteren. Als de vraag naar warmtepompen en hybride systemen blijft toenemen, bestaat het gevaar dat meer en meer installaties zullen worden uitgevoerd door installateurs onder tijdsdruk, die, al dan niet bewust, aspecten zoals waterkwaliteit zullen verwaarlozen. Dat zal tot problemen leiden, wat dan weer zal afstralen op de reputatie van warmtepompen. Up to date vakkennis is dus geboden. Via opleidingen bij groothandels en fabrikanten, of samenwerking met het onderwijs draagt Fernox zijn steentje bij. Installateurs die met vragen zitten kunnen altijd bij Fernox terecht voor advies. “

Door Alex Baumans

www.fernox-nl.be

Foto’s: Fernox