EVENEMENTEN
Install Magazine 992 – september 2023
Warmtewende in gebouwen
Studiedag van Ode en Cogen Vlaanderen
Met een aanpak op wijkniveau kan men gebruik maken van schaalvoordelen, wat de kosten voor de individuele eigenaar vermindert. (bron: Sweco)
België behoort tot de landen met het grootste prijsverschil tussen de gasprijs en de elektriciteitsrprijs, wat nefast is voor een snelle overgang op warmtepompen. (bron: Vito)
De doelstellingen voor de energietransitie in gebouwen zijn uitgezet, nu moeten we nog alleen maar uitzoeken hoe we die kunnen bereiken. Om die vraag te helpen beantwoorden, organiseerden Ode, de Vlaamse sectororganisatie voor duurzame energie, en Cogen Vlaanderen, de sectororganisatie rond WKK, een studiedag.
Over de perceelgrenzen heen kijken
Op de studiedag kwamen diverse aspecten aan bod: technieken, beleid, reglementen, financiering en investering... Een thema dat in verschillende contexten terugkeerde, was de nood om over de perceelgrenzen heen te kijken. Het beleidskader is nog teveel gericht op de individuele eigenaar. Dit stoot al op haar grenzen in de aanpak van appartementsgebouwen, waar de steunmaatregelen slecht aansluiten bij de werking van een VME, zeker als het gaat om huurappartementen.
De beste resultaten worden behaald door een geïntegreerde aanpak, omdat men dan kan gebruik maken van schaalvoordelen. Door de werken te groeperen en te standaardiseren, kan het prijskaartje voor de individuele eigenaar dalen. Bovendien kan men er ook andere aspecten bij betrekken die te maken hebben met het openbaar domein, zoals mobiliteit, de vergroening en ontharding van de omgeving, laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen en de aanleg van warmtenetten. Lokale besturen zijn het best geplaatst om hier een regisseursrol op te nemen.
Vito werkt in dit verband aan een wijkrenovatietool, die met behulp van een digital twin op wijkniveau de lokale besturen in staat kan stellen om een globale visie op gebouwenrenovatie te ontwikkelen en op basis daarvan advies te geven. Dit is efficiënter en coherenter dan voor elke aanvraag telkens weer het warm water uit te vinden.
Sociaal tarief als hinderpaal
Er zijn nog heel wat obstakels voor de energietransitie, en een van de voornaamste in België is de prijsstructuur van de energie. Dat kwam ook naar voor uit een studie van Vito over het pad naar 2050. De prijsspanning tussen elektriciteit en gas is de belangrijkste factor in de economische rendabiliteit van een warmtepomp. België is op dit vlak een van de landen in Europa waar het prijsverschil het grootst is.
Overheidsinspanningen om energie betaalbaar te houden, hebben een pervers effect op de energietransitie. Voor wie geniet van een sociaal tarief, is elektriciteit namelijk zeven keer duurder dan gas. Met andere woorden, zelfs als een dergelijk gezin een warmtepomp inclusief renovatie cadeau zou krijgen, dan nog is de kans groot dat ze er financieel bij zouden inschieten. Een taksshift waarbij meer van de kosten voor de rekening van fossiele brandstoffen zouden komen, is een noodzakelijke voorwaarde voor de energietransitie.
Lokaal bestuur aan zet
Er is dus een sleutelrol weggelegd voor de lokale besturen. Om de klimaatactie een duw in de rug te geven, is er vanuit de Vlaamse Regering en de VVSG het Lokaal Energie en Klimaatpact (LEKP) gelanceerd. Dit vertaalt de abstracte doelstellingen op Europees en nationaal niveau in concrete plannen voor gemeenten, zoals bijvoorbeeld 1 boom extra per inwoner tegen 2030.
Een aanpak op wijkniveau is aangewezen. Het komt er dus op aan voor steden en gemeenten om die rol op te nemen en de nodige instrumenten te creëren om dit te realiseren.
Door Alex Baumans
