VERWARMING
Install Magazine 979 – oktober 2021

Koolstofarme stookolie in de praktijk

Uitstoot van bestaande installaties drastisch verminderen

De eenvoudigste manier om de uitstoot van een verwarmingsketel te verminderen, is om het probleem aan de bron aan te pakken. Als de brandstof koolstofarm is, is het hele systeem koolstofarm. Uit de praktijkervaring van Informazout blijkt dat zoiets perfect mogelijk is voor vloeibare brandstoffen. Door een zeker percentage stookolie van biologische oorsprong toe te voegen, wordt de uitstoot van fossiele CO₂ verlaagd, zonder dat de installatie aangepast moet worden.

In de praktijk

Het principe is al bekend uit de motorbrandstoffen. Er bestaan vloeibare brandstoffen van niet-fossiele oorsprong (meestal plantaardig) die een alternatief vormen voor de gangbare benzine en diesel. Voorlopig zijn die echter nog niet in voldoende grote hoeveelheden beschikbaar. Door ze echter bij de traditionele brandstoffen te mengen, kan men het effect op de aardopwarming van motorvoertuigen sterk verlagen. Zoiets is ook mogelijk voor stookolieketels. Om dat aan te tonen, zijn er overal in Europa veldtesten opgezet met koolstofarme brandstofmengsels. Informazout, het informatiecentrum rond vloeibare brandstoffen, neemt in ons land het voortouw.

HVO en FAME

Als het gaat om koolstofarme vloeibare brandstof, zijn er verschillende mogelijkheden. Bij de meest direct inzetbare vermelden we FAME, kort voor Fatty Acid Methyl Ester, een biobrandstof die nu hoofdzakelijk gebruikt wordt in de transportsector. Daarnaast is er HVO (Hydrotreated Vegetable Oil) of gehydrogeneerde plantenolie. Deze is chemisch gezien zo goed als identiek aan klassieke fossiele stookolie en dus perfect mengbaar met deze laatste.

Om het gedrag ervan in de praktijk na te gaan, werden twee tests opgezet, een met FAME en een met HVO. In een bestaande installatie werd telkens een stookoliemengsel met ongeveer 20% biobrandstof bijgevuld.

Mooie resultaten

De test met FAME vond plaats in Boom, waar de tank gevuld werd met 1.600 liter gewone stookolie en 400 liter FAME. Hiermee werd gedurende een jaar een Weishaupt Thermo WTC-OB condensatieketel gestookt. De werking werd nauwkeurig opgevolgd en de installatie werd na een jaar geïnspecteerd. Voor de gebruiker was er geen enkel verschil, en de gemeten waarden waren ruim binnen de wettelijke limiet: 2,65 mg/kWh CO (grenswaarde 150) een rookindex van 1 en een verbrandingsrendement van 99,2% op onderwaarde. Bovendien was er geen enkel extra aanpassing of onderhoud nodig. Bij de ketelreiniging bleek dat het ketellichaam zelfs schoner was dan verwacht, een opmerkelijk resultaat.

De test met HVO gebeurde in Ternat, en maakte eveneens gebruik van stookolie met een bijmenging van 20% biobrandstof. Hier ging het om een ACV lage-temperatuurketel met een Riello brander. Ook hier waren de resultaten positief: het verbruik van de installatie bleef gelijk. Uit de metingen bleek dat het verbrandingsrendement met 92% op onderwaarde gelijk is gebleven, maar dat het CO-gehalte sterk gedaald is: van 33 mg/kWh het jaar voordien tot 8,3 mg/kWh, met dezelfde rookgastemperatuur. Opnieuw werd er bij de reiniging niets abnormaals waargenomen: er was niet meer roet dan normaal, en de filter, pompdruk en viscositeit vormden geen probleem.

De conclusie is dan ook duidelijk: stookolieketels kunnen zonder aanpassing een bijmenging van 20% biobrandstof aan.

Grotere schaal, nieuwe mengsels

Dit zijn natuurlijk slechts twee gevallen. Om werkelijk uitspraken te kunnen doen, is er meer ervaring nodig. Zo lopen er meer dan 100 praktijktesten in Europa, en ook Informazout heeft dit najaar zijn veldtesten opgeschaald. Het gaat om een campagne bij 15 particulieren, die elk 2.000 liter testbrandstof krijgen. In deze nieuwe test wordt gewerkt met de R33-brandstofmix: een mengsel van 67% stookolie en 33% biobrandstof (26% HVO en 7 % FAME). In 2022 zullen de prestaties hiervan beoordeeld worden na een volledig stookseizoen. Voor de test selecteerde Informazout relatief nieuwe ketels, met ook enkele van 15 tot 20 jaar oud. Het gaat om een brede variëteit aan constructeurs (ACV, Buderus, Brötje, De Dietrich, Elco, Junkers, Oertli, Remeha, Saint-Roch, Vaillant, Viessmann en Wolf), zowel lage-temperatuur als condenserend. Het is immers de bedoeling om te bewijzen dat een koolstofarm brandstofmengsel zonder problemen kan werken in het bestaande ketelpark. Dat is een snelle en efficiënte manier om de uitstoot te verlagen. De testinstallaties werden eerst geïnspecteerd om te zien of ketel en tank aan alle voorschriften beantwoordden. Dit najaar worden de gezinnen dan bevoorraad met koolstofarme brandstof.

Energietransitie met vloeibare brandstoffen

Met een ingreep op de brandstof is de kous natuurlijk niet af. Een eerste prioriteit is om het rendement van het hele systeem te verbeteren. Dat kan door oudere ketels te vervangen door moderne condenserende uitvoeringen. Een volgende stap is een hybride installatie, bijvoorbeeld met zonnecollectoren of een warmtepomp. De invoering van een koolstofarme brandstof zet de kroon op het werk.

Op basis van deze veldtesten wil Informazout een technische fiche opstellen voor de overschakeling op koolstofarme brandstof. Dat wordt dan de technische leidraad voor de installateur, met alle gegevens en eventuele bijzonderheden bijvoorbeeld voor onderhoud en reiniging van de ketel. In Groot-Brittannië werd er al een dergelijke handleiding opgesteld naar aanleiding van de overschakeling van kerosene op HVO. Informazout wil zich daaraan spiegelen.

De sector van vloeibare brandstoffen staat niet stil en werkt volop aan oplossingen om het bestaande ketelpark milieuvriendelijker te maken.

Door Alex Baumans