EVENEMENTEN
Install Magazine 974 – februari 2021
EHPA bekroont veelbelovende projecten
Tiende editie Heat Pump City of the Year Award
Omwille van de coronamaatregelen verliep de uitreiking online.
In de categorie Decarbuilding won de renovatie van de Gare Maritime in Brussel.
De prijs voor de Next Generation Heat Pump ging naar de installaties met warmteterugwinning van de Finse supermarktketen Kesko.
De integratie van een warmtepomp in een stadsverwarmingsnet met Power to Heat in het Deense Taarnby werd bekroond in de categorie DecarbIndustry.
De hoofdprijs van de Heat Pump City of The Year was voor het renovatieproject van sociale woningen door Together Housing in Groot Brittannië.
Wat een feestelijke tiende editie moest worden van de Heat Pump City of the Year Award, werd zoals zo vele evenementen omgevormd tot een online gebeurtenis. Met de Heat Pump City of the Year (kortweg HPCY) bekroont EHPA, de Europese vereniging voor de warmtepompsector, het meest beloftevolle urbanisatieproject met warmtepompen. Door het groeiende belang van warmtepomptechniek besloot de organisatie om prijzen toe te kennen in bijkomende categorieën. Naast de eigenlijke HPCY, kende EHPA dus ook bekroningen uit in de categorieën DecarBuilding, DecarbIndustry en NextGenerationHeatpump
Warmtepomptechniek zichtbaar maken
Een belangrijke doelstelling van de HPCY-award is om de warmtepomptechniek beter zichtbaar te maken. “Warmtepompen zijn overal om ons heen”, aldus Thomas Nowak, secretaris generaal van EHPA “Maar ze zijn meestal weggestopt in kelders en technische ruimtes. Daardoor blijft hun bijdrage tot de energietransitie te veel onbekend. Het is echter geen geheimzinnig systeem, maar een bekende techniek die nog vele mogelijkheden biedt.”
De uitdagingen voor een verdere doorbraak van de warmtepomp liggen niet zozeer op technisch vlak, dan wel in de praktische toepassing ervan. Hoe kunnen we schaalvoordelen realiseren? Hoe passen we warmtepompen best in de bestaande bouw in, zowel technisch als financieel? Welke rol kunnen warmtepompen spelen in de intelligente energienetten van morgen? Dergelijke vragen worden belangrijker dan puur technische aspecten.
Integreren in netwerken
Vooral de integratie in energienetwerken verdient aandacht. Warmtepompen zijn een goede manier om restwarmtestromen te benutten. Zo kan men warmte halen uit afvalwater of recupereren uit de koeling van datacenters of supermarkten. Door gebouwen te verbinden met warmte- en koudenetwerken, kan men niet alleen komen tot koolstofneutrale wijken, de installaties stoten ook geen vervuilende stoffen of fijnstof uit, zodat de plaatselijke luchtkwaliteit verbetert. Warmtepompen zijn een efficiënte manier om elektriciteit om te zetten in warmte. Ze kunnen dus gebruikt worden om een overaanbod aan groene stroom op te slaan in thermische buffers.
HPCY 2020: Together Housing
De hoofdprijs ging naar een renovatieproject van de Britse huisvestingsmaatschappij Together Housing. Deze beheert een patrimonium van 37.000 sociale woningen, waarvan 31.000 uitgerust met gasketels en de rest met elektrische accumulatiekachels. Het doel is om die allemaal over te schakelen op een meer efficiënte koolstofneutrale manier van verwarmen. Tegelijk wil men de energiefactuur van de bewoners doen dalen en het comfort verbeteren.
Een eerste prioriteit was de vervanging van de accumulatiekachels. Die leverden weinig comfort en waren duur in het gebruik. Together Housing pakte dit grootschalig aan. De woningen werden grondig gerenoveerd, waarbij een watervoerend afgiftesysteem werd geplaatst. Elke woning werd dan uitgerust met een eigen water-water warmtepomp, die aangesloten werd op een gecentraliseerd warmtenet met een collectieve boring. Een dergelijke aanpak heeft verschillende voordelen: voor de dimensionering van het warmtenet en de boringen kan men werken met gelijktijdigheidsfactoren. Omdat elke woning een eigen warmtepomp heeft, krijgt de bewoner een maximale vrijheid in het beheer van de verwarming, en wordt de kostenafrekening volledig transparant. Bovendien werd een formule van groepsaankoop ingeschakeld om de warmtepompen zo voordelig mogelijk aan te kopen. De keuze viel op de Shoebox-uitvoering van de Britse fabrikant Kensa. In geval van defect kan de warmtepompmodule worden gedemonteerd en vervangen door een nieuwe, terwijl de defecte module in het atelier kan gerepareerd worden. Voor de huisvestingsmaatschappij is dat bijzonder interessant.
DecarBuilding: Gare Maritime
In de categorie DecarBuilding ging de prijs naar de renovatie van de Gare Maritime in Brussel, een project van Boydens Engineering. Dit betreft de ombouw van een goederenstation uit het begin van de twintigste eeuw op de Tour & Taxis-site tot een complex van klimaatneutrale kantoren. In totaal gaat het om 45.000 m2 kantooroppervlakte, die op temperatuur wordt gehouden door 22 geothermische warmtepompen. Uniek is het gebruik van koude en warmte-opslag in de rotssokkel in de ondergrond. Daardoor is het rendement van de boring tot zeven keer hoger dan in de zandgrond van de Brusselse Zennevallei. Een PV-installatie van 3,4 MWp maakt dit alles koolstofneutraal. De jury koos voor dit project omdat het aantoont dat ook oude gebouwen energiezuinig kunnen gemaakt worden, met behoud van de architecturale kwaliteit.
Next Generation Heat Pump: warmteterugwinning voor Kesko-supermarkten
Qua toekomstgerichte techniek won het Finse bedrijf Granlund met hun project voor warmteterugwinning door middel van warmtepompen voor de Finse supermarktketen Kesko. Door de warmte uit de koeling te recupereren, kan men de verwarmingsbehoefte met 80 tot 95% verminderen. Opvallend aan dit project was de verregaande graad van voormontage van de installatie. Door alles vooraf in 3D te modelleren, kon men prefab elementen samenstellen en als een skid op de werf leveren. Zo gaat de installatie sneller, en krijgt men de mogelijkheid om met gestandaardiseerde oplossingen te werken. Dat maakt het haalbaar om een supermarktketen met enkele honderden vestigingen snel en efficiënt te moderniseren. Door gebruik te maken van warmtepompen, kunnen de supermarkten ook ingeschakeld worden in lokale warmtenetten.
DecarbIndustry: integrale aanpak in Taarnby
Voor projecten op industriële schaal won de Deense gemeente Taarnby, een voorstad van Kopenhagen. Deze gemeente wilde het bestaande warmtenet uitbreiden, met een warmtepompcentrale van 6,5 MW. De centrale maakt gebruik van groene stroom van windturbineparken. Als warmtebron dient een geothermisch collectorveld, aangevuld restwarmte van de nabijgelegen rioolwaterzuiveringsinstallatie. Het warmtenetwerk voorziet de plaatselijke bedrijvenzone niet alleen van warmte, maar ook van koude, zodat de bedrijven zelf geen chillers hoeven te plaatsen. De koude komt zowel van de warmtepomp als door passieve koeling uit het grondwater. Door gebruik te maken van het warmtenet kan men niet alleen andere bronnen van restwarmte recupereren, maar ook piekproductie van de windturbines opvangen volgens het Power to Heat principe. Dit is een mooie illustratie van de rol van warmtepompen in het geïntegreerde energienet van de toekomst.
Door Alex Baumans
Foto’s: EHPA
