VENTILATIE EN KLIMATISATIE
Install Magazine 974 – februari 2021

Het belang van de juiste waterkwaliteit voor CV-installaties

Niet enkel huishoudelijke CV-installaties, maar ook grotere installaties in bv. scholen zijn gebaat met een adequate waterbehandeling. Twee Fernox-praktijkcases uit de GO! Scholengroep Gent tonen het belang van de juiste additieven voor het CV-water aan. Volledig in de lijn van de op til zijnde Technische Voorlichting (TV) van het WTCB met ‘Aanbevelingen ter beperking van afzettingen en corrosie in gesloten CV-installaties’.

Tot de GO! Scholengroep Gent behoren 33 scholen uit de regio, goed voor om en bij de 100 verwarmingsketels. Het GO! Koninklijk Atheneum (KA) Gentbrugge telt een 670-tal leerlingen. Eind 2017 werd in de stookplaats van deze school vastgesteld dat de ketels – amper 7 jaar operationeel – aangetast waren door corrosie en onherstelbaar beschadigd bleken. In 2018 werden ze vervangen door twee gascondensatieketels van 320 kW in cascade opgesteld. Om dezelfde problemen met de nieuwe ketels te vermijden, werd er preventief een waterbehandeling opgestart.

Analyse en opleiding

Als medewerker infrastructuur bij de scholengroep is Eric Maes – samen met een collega – specifiek verantwoordelijk voor de HVAC-toepassingen, en in die context ook voor stookplaatsrenovaties. “Op onze vraag voerde de ketelfabrikant een analyse van de waterkwaliteit uit. Vermits het over aluminium-silicium ketels ging, bleek de pH veel te hoog waardoor het aluminium als het ware opgelost werd. Een tweede probleem was dat de toevoer van vers vulwater voor kalkaanslag zorgde”, zegt Maes. Naar aanleiding van deze analyse volgde hij een Fernox-opleiding waterbehandeling bij Van Marcke College. “Toen werd een en ander duidelijker. De oude ketels waren uitgevallen omdat er lekken werden vastgesteld, veroorzaakt door een ernstige aantasting aan de binnenzijde van de verwarmingsketels, ingevolge slechte waterkwaliteit”, zegt Maes.

Stappenplan

Yves Desplenter, Sales Director Fernox BeLux, verduidelijkt de gekozen waterbehandeling : “Eerst werden de ketels lokaal uitgezuurd om ketelsteen van de warmtewisselaar te verwijderen, door middel van Fernox DS40 Descaler & Cleaner, een product op basis van citroenzuur. Daarna werd de volledige installatie leeggelaten, terug gevuld met vers water en behandeld met FC1 Inhibitor om nieuwe kalkafzetting en corrosie te voorkomen. Hieraan werd Fernox DS40 toegevoegd, een zuur op basis van citroenzuur dat kalkafzetting en corrosie vermijdt. Door de ketel uit te zuren werd de warmteoverdracht hersteld en kon een energiebesparing van enkele procenten worden gerealiseerd. Bovendien bevat de Fernox FC1 Inhibitor een pH-buffer, zodat de pH gebufferd wordt in een – voor alle metalen geschikte – neutrale zone.“ Daarna verifieerde Eric Maes, op geregelde tijdstippen de pH, om na te gaan of deze mooi stabiel bleef. Aanvankelijk maandelijks, na een half jaar om de 2 à 3 maanden. De pH bleek stabiel. Nu wordt er in het kader van preventief onderhoud telkens een staal genomen om de zuurtegraad te controleren. “Slechte waterkwaliteit verkort de levensduur van een CV-installatie en van de verwarmingsketel. Met de juiste waterbehandeling en dito waterkwaliteit kan de verwachte levensduur van deze beide wel worden bekomen”, zegt Desplenter.

Vulwatermeter als ‘carpass’

Het toevoegen van waterbehandelingsproduct zorgt voor het ideale systeemwater. Hiervoor zijn in de op til zijnde TV ‘Aanbevelingen ter beperking van afzettingen en corrosie in gesloten installaties’ van het WTCB in verschillende mogelijkheden voorzien (zie verder). De TV voorziet ook in het plaatsen van een meter op het vulwater. “Deze vormt als het ware de carpass van de verwarmingsinstallatie en kan zowel bij nieuwe installaties als bij stookplaatsrenovaties worden geïnstalleerd”, aldus Desplenter.

Waterbehandeling voor huishoudelijke CV-installaties raakt steeds beter ingeburgerd. Ook grote CV-installaties zijn gebaat met een waterbehandeling. Voornoemde richtlijn zal voor beide soorten installaties gelden. Ze is gebaseerd op enkele Belgische normen en deels op de Duitse VDI-richtlijn die in drie mogelijkheden voorziet: chemische waterbehandeling, water verzachten of demineraliseren. “Bij het toepassen van waterverzachting blijft de geleidbaarheid even hoog en de corrosie even groot. De kalkafzetting zal verdwijnen en het calcium en magnesium worden vervangen door natrium; met risico op natriumsplitsing die de pH verhoogt”, aldus Desplenter. “Demineraliseren betekent dat alle mineralen uit het water worden verwijderd. De geleidbaarheid zal zakken (< 100 µS/cm) en er zal minder elektrolytische corrosie zijn. Maar ook de natuurlijke pH-balans zal verdwijnen. Dit betekent dat er geen pH buffer meer is, waardoor de pH zeer snel kan zakken of stijgen. Niet ideaal voor dergelijke grote CV-installaties.”

Flora Merelbeke

Een case, vergelijkbaar aan deze van KA Gentbrugge, is deze van GO! Basisschool Flora in Merelbeke, die eveneens deel uitmaakt van dezelfde scholengroep. Ook daar werd recent een gascondensatieketel (120 kW) geïnstalleerd. Bij de installatiewerkzaamheden had de installateur te goeder trouw ontkalkt water gebruikt, waarna de pH fors toenam en bijgevolg ook de kans op corrosie van de ketel. Ook in deze school werd de ketel met hetzelfde product (Fernox DS40 Descaler & Cleaner) gereinigd en daarna Fernox FC1 Inhibitor aan het verse systeemwater toegevoegd. Desplenter: “Volgens de TV van het WTCB – en de VDI 2035 - moet men – indien er met verzacht water wordt gewerkt bij een CV-installatie die aluminium bevat – na 8 weken circulatie teruggaan om de pH te meten. Indien deze afwijkt van de juiste waarde, moet men chemisch ingrijpen. Vaak doen installateurs de eerste stap (water verzachten) correct, maar wordt de tweede stap – het na 12 weken meten en aanpassen van de pH – uit het oog verloren. Daarom raden we installateurs aan om het CV-water te bufferen en meteen een pH-buffer toe te voegen. Dus geen 12 weken wachten tot de schade een feit is om dan alsnog het product toe te voegen.“

Eigen spoelpomp

Gezien de meer dan 30 scholen en meer dan 100 verwarmingsketels, schafte GO! Scholengroep Gent zich ook een Fernox-spoelpomp aan. “Het onverwacht uitvallen van een ketel brengt zware onvoorziene kosten met zich mee. De besproken probleemgevallen overtuigden de directie om te investeren in een spoelpomp zodat we dit systeem over alle scholen van de groep kunnen uitrollen. Met prioriteit voor de aluminium-siliciumketels en de grote vermogens. Omdat deze bij uitval sowieso grote kosten met zich meebrengen. Op jaarbasis worden door de directie nu 1 à 2 dergelijke stookplaatsrenovaties ingecalculeerd.”

Door Philip Declercq