WARMTEPOMPEN
Install Magazine 971 – september 2020
Flexibele en toekomstbestendige HVAC systemen
Mitsubishi Electric rust E-Health gebouw uit met hybride VRF
E-Health is een bedrijvencentrum voor startups die met gezondheid en sport te maken hebben.
De luchtkanalen in PIR zijn discreet en gemakkelijk te plaatsen.
E-Health is een bedrijvencentrum voor startups die met gezondheid en sport te maken hebben. De vestiging bevindt zich in Anderlecht, vlak bij het Erasmus-ziekenhuis. Voor de klimaatregeling wilde de bouwheer uiteraard een performante en flexibele oplossing, maar die bovendien ook toekomstbestendig en hygiënisch verantwoord zou zijn. Het project werd toevertrouwd aan KDV Projects & Engineering, die opteerde voor een hybride VRF van Mitsubishi Electric.
Compact en flexibel
Fred Vaneeckhout van VEH Technics koos voor het City Multi Hybrid VRF van Mitsubishi Electric als een compacte en flexibele oplossing. Bij een hybride VRF zijn de buitenunits via koelleidingen verbonden met verdeelboxen, de HBC-controllers, van waaruit watervoerende leidingen naar de eindunits vertrekken. Binnen de HBC-controllers kan ook aan warmterecuperatie gedaan worden, zodat het eenvoudig is om in te spelen op wisselende behoeftes of om tegelijk bepaalde delen van een gebouw te koelen en andere te verwarmen.
Omdat het gebouw onderdak biedt aan startups, moet de installatie voldoende flexibiliteit bieden voor wisselende huurders en bezetting. Elk van de verdiepingen wordt dus bediend met een eigen buitenunit, die verbonden is met een HBC controller in de technische schacht. Van daaruit vertrekken de hydraulische leidingen naar de plafondcassettes die via roosters in de ruimtes inblazen. Gezien elke verdieping een eigen buitenunit heeft, is het eenvoudig om op wisselende bezetting of behoeftes te reageren. Via de regeling kan men binnenunits tot zones groeperen, in functie van de huurders. Met die zonering is het ook mogelijk om in de ene zone te verwarmen en in de andere te koelen, bijvoorbeeld in het geval van ongelijke zonnewinsten.
In totaal werden er vijf buitenunits geplaatst (4 PURY M350YNW en 1 PURY M300YNW) voor een totaal vermogen van 194 kW in koeling en 218 kW in verwarming. Ze bedienen een veertigtal eindunits via 6 HBC controllers.
Deze aanpak spaart heel wat plaats in vergelijking met een klassiek hydraulisch verdeelsysteem omdat er geen aparte pompen, collectoren en kraanwerk moet worden voorzien. De buitenunits op het dak en de HBC-controllers in de technische schachten volstaan. Zo kon men een deel van de ruimte die oorspronkelijk bestemd was voor de HVAC-installatie, gebruiken voor IT-apparatuur.
Toekomstbestendige oplossing
De opdrachtgever stond ook op een toekomstbestendige oplossing. Dan komt men al snel bij de F-gassenverordening uit. Hier heeft de City Multi Hybrid VRF twee troeven. Ten eerste werkt het systeem op R32, een koelmiddel met een GWP van slechts 675, tegenover 2088 van het gangbare R410A. Bovendien is de koelmiddelinhoud veel kleiner, omdat het warmtetransport voor een groot deel met water verloopt. Zo is de totale bijdrage tot het broeikaseffect in CO2-equivalent van een dergelijke installatie zes keer kleiner dan bij een traditionele installatie.
Een hybride installatie heeft ook veiligheidstechnische voordelen. R32 is een koelmiddel van klasse A2L, wat betekent dat het matig ontvlambaar is. Er moeten dus bijkomende veiligheidsmaatregelen genomen worden. “Bij deze configuratie is dat echter heel eenvoudig,” vertelt Tim Van den Broeck van Mitsubishi Electric. “Omdat er alleen maar koelleidingen tussen de buitenunits en de HBC-controllers in de schachten lopen, kan men volstaan met een lekdetectie in de schacht, gekoppeld aan een afzuiging.” Door de compacte leidingen en de kleine koelmiddelinhoud zijn de lekrisico’s aanzienlijk kleiner dan bij een wijdvertakte VRF-installatie. Mitsubishi Electric hecht veel belang aan een veilige installatie en ondersteunt ontwerpers en uitvoerders zodat alles volgens de norm EN 378 kan gebeuren.
Hygiënisch onberispelijke HVAC
In de sport-en gezondheidssector is een goede luchtkwaliteit van groot belang. De bouwheer wou dan ook elk gezondheidsrisico door het HVAC systeem vermijden. Daarom werd samengewerkt met Q-Air voor de luchtkanalen. Deze firma maakt gebruik van kanalen in PIR, geëxpandeerd schuim met een bacteriostatische coating, zodat de verspreiding van ziektekiemen is uitgesloten. Bovendien zijn temperatuurregeling en ventilatie gescheiden systemen om onderlinge besmetting uit te sluiten. De ventilatie gebeurt door middel van een Mitsubishi Electric Wizard luchtbehandelingskast van 20.000 m3/h. Ze is voorzien van een naverwarming/koeling om de inblaaslucht op temperatuur te brengen. Het gaat om 3 Mr. Slim toestellen voor een totaal van 75 kW koeling en 81 kW verwarming.
Installatiegemak
De PIR-luchtkanalen hebben niet alleen hygiënische voordelen, ze zijn ook gemakkelijk te plaatsen. Ze wegen veel minder dan klassieke stalen kanalen, en omdat ze al uit een isolerend materiaal bestaan, is er geen bijkomende isolatie nodig. Bovendien kunnen ze gemakkelijk op maat worden gemaakt, en indien nodig kan men ze zonder speciaal gereedschap nog bijsnijden of inkorten op de werf. Verbinden gebeurt met behulp van epoxylijm, zodat de luchtdichtheid gegarandeerd is. Tenslotte zijn er nog esthetische voordelen: ze kunnen in elke gewenste kleur geverfd worden. Voor E-Health werden alle componenten eerst in 3D getekend, en dan op de prefab op de werf geleverd, met bijbehorende filters en geluidsdempers. Zo kon een hele verdieping in anderhalve dag afgewerkt worden.
Ook de montage van de hybride VRF gaat vlot. Door de mogelijkheden van overschakeling en warmteterugwinning in de HBC-controller kan men immers een volledig omkeerbare installatie aanleggen in tweepijps. Het plaatsen van de watervoerende leidingen en het aansluiten van de toestellen verloopt als bij een traditionele verwarmingsinstallatie. De aanleg van de installatie werd toevertrouwd aan VEH Technics uit Gooik. Dit bedrijf had ondertussen al heel wat ervaring opgedaan met de hybride systemen van Mitsubishi Electric, en had zowel koeltechnische als CV-technische expertise in huis. VEH Technics telt 16 medewerkers en is gespecialiseerd in warmtepompen, airconditioning en ventilatie.
Voordelen van een geïntegreerde regeling
Alles wordt gestuurd via een AE 200 centrale regeling van Mitsubishi Electric. “Een geïntegreerde regeling van dezelfde fabrikant voor alle onderdelen is een groot voordeel,” weet Fred Vaneeckhout. “Alle componenten spreken dezelfde taal, de regeling weet precies hoe alles moet aangestuurd worden, zoiets vermijdt veel complicaties.” Bovendien is dit systeem van Mitsubishi Electric gemakkelijk uitbreidbaar. Als er in een latere fase bijvoorbeeld close control toestellen moeten worden bijgeplaatst in serverruimtes, dan kan de regeling dat perfect integreren.
Het is de bedoeling om in dit gebouw aan energiemonitoring te gaan doen. Allereerst natuurlijk om het energieverbruik van de huurders te kunnen doorrekenen, maar ook als diagnose-instrument voor de werking van de installatie. “Alles staat of valt met een goede regeling,” bevestigt Timo Van den Broeck. “Het is dus van belang om te weten of alle parameters optimaal ingesteld staan.”
De eerste huurders zijn al in het gebouw getrokken en de ervaringen zijn positief.
Door Alex Baumans
