VENTILATIE EN KLIMATISATIE
Install Magazine 969 – april 2020

Luchtkanalen grondig reinigen

Limburgse firma innoveert met Mobbit

Met de invoering van de EPB-regels zijn de Belgische nieuwbouwwoningen nu standaard voorzien van een ventilatiesysteem, in vele gevallen balansventilatie. Dat betekent een heel netwerk van kanalen. Er wordt echter veel te weinig stil gestaan bij de reiniging van dat netwerk. Nochtans is dat essentieel voor een goede werking en een afdoende binnenluchtkwaliteit. Meestal zijn er weinig voorzieningen getroffen voor onderhoud, zodat het hele proces een omslachtige karwei wordt. De Limburgse firma Mobbit introduceert nu een doordacht systeem waarmee een effectieve reiniging een stuk gemakkelijker wordt: de Mobbit.

Nood aan reiniging

Ronny Reygel, hoofd van de gelijknamige installatiefirma uit Hasselt, is al dertig jaar actief in gebouwentechniek. Vanuit zijn ervaring met het plaatsen van ventilatiesystemen, kreeg hij te maken met de problematiek van reiniging en onderhoud. De gangbare borstelsystemen zijn echter moeilijk in het gebruik. Bovendien zijn ze niet overal toepasbaar. Al te vaak is het kanaalstelsel niet ontworpen met het gemak van reiniging in gedachten. De installateur wordt dan geconfronteerd met gecompliceerde tracés en ontbrekende inspectie-openingen.

Om dergelijk toestanden te vermijden, besloot Ronny Reygel om zijn nieuwe installaties systematisch te voorzien van een touw in de kanalen. Daaraan kon dan een spons of schoonmaakdoek bevestigd worden, die door middel het touw doorheen het kanaal kon worden getrokken, voor een efficiënte reiniging. In bestaande installaties is er uiteraard zo geen touw voorhanden. Zo begon Ronny Reygel te zoeken naar een gepaste oplossing om een luchtkanaal van binnen uit te kunnen dweilen.

Het resultaat is de Mobbit. Die bestaat uit een waterabsorberend schoonmaakelement op een buigzame metalen drager, die door middel van een touw doorheen de luchtkanalen getrokken wordt. Op die manier wordt de binnenkant van de kanalen met water en zeep gereinigd. In functie van de diameter van de kanalen kunnen er verschillende opzetborstels op de drager gezet worden, zodat de altijd de hele oppervlakte van het kanaal schoongemaakt wordt.

De Mobbit in werking

De eerste stap bestaat erin het geleidetouw in de luchtkanalen te brengen. Daartoe worden alle ventielopeningen op twee na afgesloten met speciale doppen. In een van de opengebleven openingen wordt het touw gelegd, met aan het ene eind een doek de zogenaamde ‘kite’. In de andere opening wordt een werfstofzuiger geplaatst, en aangesloten op de speciale afsluitdop. Daarmee wordt de kite aangezogen, zodat het touw doorheen het leidingsegment wordt getrokken.

Aan het touw wordt dan de zwabber, de zogenaamde ‘mob’ bevestigd. De basis is een metalen drager, waarop een ronde borstel komt, in functie van de kanaaldiameter. De mob wordt daarover geplaatst, en ondergedompeld in zeepsop. Men hoeft dan nog maar alleen de Mobbit doorheen het kanaal te trekken, met behulp van een specifieke trekgreep. Eenmaal doorheen de buis, wordt de mob uitgespoeld en men kan aan een volgend stuk beginnen.

Doordacht systeem

Het geheel is bedrieglijk eenvoudig maar om het deugdelijk te laten werken in de praktijk, kwam er heel wat tijd en moeite aan te pas. Zoals mede-zaakvoerder Annemie Achten het uitdrukt: “elke component is het resultaat van een lang ontwikkelingsproces.” Nemen we bijvoorbeeld het touw. Dat moest licht en soepel genoeg zijn om doorheen een luchtkanaalstelsel te worden gezogen. Anderzijds moest het bestand zijn tegen inkerving en afschuren, zodat scherpe randen en nauwe bochten geen probleem zouden vormen.

Maar het meeste zoekwerk kroop in het materiaal voor de mob. De gangbare poetsvodden en sponzen waren immers niet geschikt. Doorgaans zijn ze gemaakt in materialen die vuilafstotend zijn, terwijl dit element net het vuil moet opnemen. Bovendien moet het materiaal veel water kunnen opnemen en dat water ook blijven vasthouden. Het was niet de bedoeling dat er water zou achterblijven in de kanalen. Tenslotte mocht het niet rafelen als gevolg van de wrijving van de kanalen. Anders zou het kunnen vastzitten achter scherpe randen. De oplossing bleek een bicomponente microvezel met een groot reinigend oppervlak. Door capillaire werking slorpen de vezels water op, en houden het ook vast. Dit materiaal kwam tot stand in samenwerking met de UGent. Ook de metalen drager onderging verschillende versies, eer men de juiste vorm had die flexibel genoeg was om ook nauwe bochten te nemen.

Ontwikkeld door praktijkervaring

Ronny Reygel gebruikt de Mobbit uiteraard zelf als hij een opdracht voor kanaalreiniging krijgt. Het systeem is dus ontworpen vanuit de dagelijkse praktijk, en niet vanop een tekentafel. Telkens als hij een probleem tegenkwam, werd daar een oplossing voor gezocht, om zo tot een efficiënt en bruikbaar product te komen. “Ik wilde een eenvoudige en gebruiksvriendelijke methode,” legt Ronny Reygers uit. “Aanvankelijk dacht ik aan hoogtechnologische toepassingen, zoals een pneumatische aandrijving en draadloze communicatie. Ik ben daarvan afgestapt omdat zoiets het systeem complex en duur zou maken. Nu is de Mobbit een efficiënte oplossing, gebaseerd op bewezen techniek, en vertegenwoordigt het een beperkte investering voor de vakman.”

Breed inzetbaar

De markt voor kanaalreiniging is vooralsnog klein in België. Daarom mikt Ronny Reygel ook buiten de grenzen, met deelname aan internationale beurzen. Ook vanuit het buitenland is er interesse, met onder meer contacten in Noorwegen, Oostenrijk en Frankijk. Hoewel de Mobbit ontworpen werd om luchtkanalen te reinigen, blijkt het concept ook bruikbaar voor andere types kanalen. Zo kreeg men al vragen om een bodem-lucht warmtewisselaar, een zogenaamde ‘Canadese put’ te reinigen. Verder is er belangstelling vanuit andere sectoren die met pneumatische leidingen werken, zoals buizenpost, centrale stofzuigersystemen of de scheepsbouw.

Tot nu toe bestaat Mobbit alleen in een versie voor klassieke starre luchtkanalen. De volgende stap wordt een versie voor flexibele kunststofkanalen, die ook in de beton kunnen worden ingestort.

Sensibiliseren is nodig

Alle positieve reacties ten spijt, ligt men in België nog niet wakker van hygiëne in de luchtkanalen. “Als men ziet hoezeer men begaan is met de kwaliteit van de buitenlucht, met fijn stof en lage-emissiezones, dan is het onbegrijpelijk dat er zo weinig aandacht is voor de binnenlucht,” verzucht Ronny Reygel. Hij blijft echter aan de weg timmeren. Om het effect van kanaalreiniging aan te tonen werd een studie opgezet in samenwerking met de Universiteit van Hasselt. Daarin werd de bacteriologische kwaliteit driemaal gemeten in de kanalen, eerst zonder reiniging, dan vlak na de reiniging en tenslotte drie maan na de reiniging. Daaruit bleek dat reinigen wel degelijk een impact op de microbiologische kwaliteit heeft. De resultaten van de studie leidden zelfs tot een parlementaire vraag.

Daarom is Ronny Reygel opgetogen met de prijs als Innovator van het jaar, die hij op de Gala van de Gouden Baksteen kreeg van Bouwunie. Het toont aan dat men zich meer en meer bewust wordt van de problematiek.

Door Alex Baumans