VERWARMING
Install Magazine 954 – oktober 2018
Warmtenet voor sociale woningen
Terrendis-leidingen voor Resilient-project in Kuringen
Terrendis is een echte specialist als het op ingegraven flexibele leidingen aankomt, met een uitgebreid gamma. (Foto: Terrendis)
In totaal werd er ongeveer 650 m leiding aangelegd. (Foto: Terrendis)
De aansluiting van de geothermische warmtepomp.
De stookplaatsen werden uitgerust met verschillende technieken, zoals een gasabsorptiewarmtepomp.
Het idee van een warmtenet werd ingegeven door de wens om de WKK-installatie een zo lang mogelijke looptijd te garanderen.
Warmtenetten hebben tal van voordelen voor sociale woningprojecten. Allereerst zijn er de inherente voordelen van meer efficiëntie, lagere geïnstalleerde vermogens en mogelijkheid tot integratie van hernieuwbare energiebronnen. Bovendien verloopt het beheer van een centrale stookplaats veel eenvoudiger dan dat van een reeks individuele toestellen. Met de huidige communicatietechnieken zijn er ook veel meer mogelijkheden voor optimalisatie van de regeling en beheer.
Een vooruitziende SHM
Cordium is een sociale huisvestingsmaatschappij met een patrimonium van ongeveer 1.700 woningen, hoofdzakelijk in de buurt van Hasselt. Bij het uitwerken van de projecten streeft Cordium naar innoverende en energiezuinige oplossingen. Dat blijkt onder meer uit dit project, waar er niet alleen een warmtenet is, maar tevens diverse types van hernieuwbare energie. Het werd trouwens onder meer gefinancierd door de EU als demonstratiesite.
Gefaseerde aanpak
Het project bestaat uit drie fasen, elk met een eigen stookplaats. Fase 1 telt 20 woningen en is uitgerust met 2 gasabsorptiewarmtepompen van 38 kW elk. Fase 2 telt 20 appartementen en is voorzien van een geothermische gasabsorptiewarmtepomp van 38 kW, een geothermisch elektrische warmtepomp van 15 kW en een elektrische lucht-water warmtepomp van 7,5 kW. Bovendien is er een gasketel van 170 kW. Fase 3 omvat 28 appartementen en een WKK van 12,5 kW thermisch en 5 kW elektrisch, aangevuld met een cascade van drie gaswandketels van 90 kW elk. Tenslotte zijn er nog PV-panelen en worden er twee windturbines geplaatst, in combinatie met een batterij. De kleinschalige windturbines moeten in de eerste plaats de SWW-productie dekken via een elektrische weerstand. Er werd voor deze techniek gekozen omdat het productiepatroon van windenergie beter overeenkomt met het afnamepatroon van SWW.
De complexe opbouw heeft te maken met de ontwikkeling van het project. De eerste plannen gaan terug tot begin jaren 2000, en elke fase werd apart afgehandeld. Dat betekende niet alleen dat de technische keuzes in de loop van de tijd werden aangepast, in functie van nieuwe ontwikkelingen. Elke stookplaats is ook het voorwerp van een aparte aanbesteding, en werd telkens door een andere installatiefirma uitgevoerd. Het idee om alles te combineren tot een warmtenet, is gaandeweg gegroeid. Cordium benadrukt dan ook dat dit niet de ideale manier is om een warmtenet aan te leggen. Door alles vooraf te plannen als een geïntegreerd geheel, kan men zich heel wat hoofdbrekens besparen.
Overschakelen op een warmtenet
De aanzet tot een warmtenet werd gegeven met fase 3. Deze appartementsblok was uitgerust met een WKK, in het kader van een Europees project om meetgegevens met deze techniek te verzamelen. Omdat lange looptijden cruciaal zijn voor een efficiënte werking van een WKK, ontstond het idee om gebruik te maken van een warmtenet om de basislast op te vangen. Tegelijk begon Cordium uit te kijken naar alternatieven voor individuele verwarmingsketels. Net als vele SHM’s had ook Cordium zijn woningen massaal uitgerust met gaswandketels. Het beheer van een park van een kleine 1.500 toestellen, met onderhoud, defecten, vervangingen enzovoort bleek echter erg belastend. Centrale stookplaatsen met warmtenetten bieden dan een uitkomst. De bewoners hoeven zich niet meer om de ketel te bekommeren: alles wordt centraal afgehandeld door de SHM.
Bovendien biedt een warmtenet nog een aantal andere voordelen. Door gebruik te maken van gelijktijdigheidsfactoren kan het geïnstalleerd vermogen aanzienlijk dalen. Vanaf 70 wooneenheden kan men zelfs terugvallen op 40%, hoewel in de praktijk wel een grotere reserve wordt ingebouwd. Verder is de veiligheid groter, omdat er geen gasleidingen naar elke woning nodig zijn, een argument waar SHM’s gevoelig voor zijn. Tenslotte is er meer nuttige ruimte beschikbaar in de woningen, omdat de technische schachten compacter kunnen worden gehouden en er geen rookgasafvoer moet worden voorzien.
De stookplaatsen zijn telkens uitgerust met een buffervat van 750 liter. Het warmtenet bestaat uit 400 meter dubbele leiding 63 van Terrendis als hoofdleiding en 250 meter dubbele leiding 32 voor de aansluiting van de gebouwen. De vertrektemperatuur van de hoofdleiding is 70-60°C. De woningen zijn voorzien van een warmtewisselaar met een vermogen van 30 kW bij een regime van 60/40°C. Voor SWW is er telkens een boiler van 90 l die op 50°C wordt gehouden. De leidingafstanden binnen de woningen zijn klein genoeg zodat er geen specifieke maatregelen tegen legionella nodig zijn. Het gebruik van SWW-boilers heeft twee hoofdredenen: het zorgt voor extra buffercapaciteit, zodat het systeem niet hoeft aan te slaan telkens er iemand een douche neemt. De tweede reden heeft te maken met de plaatselijke waterhardheid. Het leidingwater is immers erg kalkhoudend, zodat doorstromers het niet lang zouden uithouden.
De stookregimes liggen nog relatief hoog, maar dat heeft te maken met de geschiedenis van het project. Bij het ontwerp had men geen rekening gehouden met eventuele hernieuwbare energie, zodat er ook geen lage-temperatuurverwarming is aangelegd, maar traditionele radiatoren.
Met dit project beschikt Cordium over een warmtenet van de vierde generatie. Dat zijn warmtenetten die werken op lagere temperaturen, gebruik maken van verschillende warmtebronnen en waarbij alles intelligent gestuurd wordt. Voor dat laatste heeft regelspecialist Enervalis een beheersysteem uitgewerkt. Het basisprincipe is dat de WKK het hoofdnet op temperatuur houdt, en dat men dan eerst gebruik maakt van de hernieuwbare bronnen. Pas als dat niet lukt, springen de ketels bij. Zoals gezegd plant men ook directe elektrische SWW-productie op basis van groene elektriciteit om de verbruikspieken af te toppen. De energieproductie van elke stookplaats kan geheel of gedeeltelijk aan het warmtenet worden afgegeven, of worden gebruikt om de eigen verbruikers te bedienen. Om te weten hoe een en ander in de praktijk werkt, is er een uitgebreide monitoringcampagne van Vito.
Terrendis, specialist in leidingen
De Belgische fabrikant van ingegraven leidingsystemen Terrendis is een onderdeel van de Elydan-groep, een Franse specialist in kunststof leidingen. Het bedrijf heeft een uitgebreid gamma van oplossingen voor verwarming, sanitair warm water en drinkwater, inclusief passende accessoires. Door de eigen productiecapaciteit in Desteldonk bij Gent en de soepele bedrijfsstructuur, kan Terrendis vlot inspelen op de vragen van de klant. Voor dit project werd het materiaal van Terrendis gekozen omwille van de technische ondersteuning, gecombineerd met de uitstekende prijs-kwaliteitverhouding. De leidingen voldeden aan alle eisen van de ontwerper, en waren bovendien onmiddellijk leverbaar, wat de werf vlotter deed vooruitgaan. Het bedrijf timmert ook aan de weg om warmtenetten meer ingang te doen vinden in België, onder meer door informatie te verspreiden, zoals technische seminaries voor studiebureaus, begeleiding van investeerders en uitbaters, en opleiding van installatiebedrijven.
Door Alex Baumans
