OPLEIDING  
Install Magazine 953 – september 2018

Dynamische aanpak van onderwijs

Installatietechnieken in GTI Mortsel

Het Gesubsidieerd Technisch Instituut van Mortsel, kortweg GTI Mortsel is een secundaire school met hoofdzakelijk technische en beroepsrichtingen. De opleidingen installatie- en HVAC-technieken behoren daarbij tot de paradepaardjes. Dat enthousiasme wordt gedeeld door de leerlingen. Dat wordt bewezen door Glenn De Groelard, een leerling uit het zesde jaar koeling en warmtetechnieken, die de Gram-prijs won met zijn video. Gram is een vzw die jongeren wil warm maken voor technische beroepen.

Veelzijdigheid van het beroep benadrukken

Toen het idee geopperd werd om mee te dingen naar de Gram-prijs, werd dat met enthousiasme onthaald door de leerlingen. Ze schreven een scenario voor een korte film, met als uitgangspunt de veelzijdigheid van het beroep. Wie niet meteen met de HVAC-sector te maken heeft, denkt wel eens dat een installateur voornamelijk een soort buizenfitter is. Er komen natuurlijk montagewerken bij kijken, maar een installateur moet veel meer vaardigheden hebben: zo moet hij iets afweten van het klimaat, maar ook van chemie om de verbrandingstechniek te begrijpen, en natuurlijk van fysica om een hydraulisch schema te kunnen lezen. Daarnaast moet hij vertrouwd zijn met elektronica, moet hij met computers kunnen omgaan om de toestellen in te stellen, en kent hij best zijn talen, want niet alle documentatie is in het Nederlands beschikbaar. Kortom, een installateur moet verschillende petjes op hebben.

Die aanpak kon de jury van Gram overtuigen, die het project bekroonde in de categorie ‘Harde beroepen’. Het scenario werd uitgewerkt door studenten van de Thomas More Hogeschool. Het resultaat was een film waarin Glenn De Groelard bij de firma Thercon ontdekte wat de toepassingsmogelijkheden waren van een opleiding koeling en warmtetechnieken. Er zijn heel wat jobs voorhanden; HVAC-technicus is immers nog altijd een knelpuntberoep en de komende energietransitie zal de nood aan deze profielen nog vergroten. Reden te meer om jongeren en hun ouders te overtuigen om voor deze richtingen te kiezen.

Inspelen op de komende behoeften

Qua installatietechnieken heeft GTI Mortsel twee stromen: de eerste is direct gericht op de arbeidsmarkt, waarbij de leerlingen na hun zesde jaar al volledig kunnen functioneren in een bedrijf. De meesten hebben echter de smaak te pakken, want ongeveer drie vierde kiest voor een zevende specialisatiejaar. De tweede stroming is meer technisch en bereidt de leerlingen voor op verdere studies. Ook hier zien we dat de overgrote meerderheid van de leerlingen na hun schooltijd nog voor een verdere opleiding kiest. Om de leerlingen meer kansen te geven de arbeidsmarkt, biedt de school ook de mogelijkheid aan om enkele certificaten te behalen. In het zesde jaar is dat de Cerga-erkenning, en in het specialisatiejaar de certificering als technicus gasvormige brandstoffen GI of vloeibare brandstoffen. Dit is geen verplicht deel van het programma, maar staat open voor de leerlingen die dat wensen.

In de technische stroming biedt GTI Mortsel ook nog een specifieke opleiding koeling en verwarmingstechniek aan. Hiermee wil de school inspelen op de noden van morgen. De energietransitie komt eraan, en gezien de komende rol van warmtepompen moet een startende installateur nu ook kaas gegeten hebben van koeltechniek. De traditionele specialisaties van koeling en verwarming groeien naar elkaar toe, het onderwijs moet zich daar nu al op voorbereiden.

Goed uitgebouwde infrastructuur

Van gebrek aan instroom heeft GTI Mortsel geen last. De klassen installatietechnieken tellen gemiddeld een twintigtal leerlingen, en soms moet men zelfs werken met wachtlijsten. Die interesse heeft uiteraard alles te maken met de kwaliteit van de opleidingen.

Die is onder meer te danken aan de steun van de stad Mortsel, die sterk investeert in de uitbouw van de school. Dat blijkt uit de lokalen waar de installatierichtingen in zijn ondergebracht: deze opleidingen hebben een oud fabriekspand in de buurt volledig tot hun beschikking. De lokalen zijn verdeeld over twee verdiepingen met ruimte voor montage-opstellingen voor verwarming en sanitair, en praktijkruimtes voor koeling en verbrandingstechniek, dat laatste zowel voor stookolie als voor gas. Er is ook een opstelling waar een zonneboiler kan worden aangesloten.

Bij het ontwerp van praktijklokalen draagt de school er zorg voor om alles zo levensecht mogelijk te maken. De oefeningen voor de binnenriolering vinden bijvoorbeeld plaats in een kruipkelder, zodat de leerlingen uit eerste hand kunnen ondervinden wat het is om in krappe omstandigheden te werken.

Tenslotte dat alles is de moderne techniek niet vergeten: er zijn PC’s beschikbaar en er zijn grote schermen in de praktijklokalen, zodat iedereen kan volgen wat er gebeurt. Die schermen worden ook gebruikt om de leerlingen presentaties te laten geven. Ze moeten later bij hun klanten niet alleen kunnen installeren, maar ook kunnen uitleggen wat ze gedaan hebben. Daarom hecht de school ook aandacht aan de communicatieve aspecten.

Contacten met de sector

Een tweede pijler is de goede samenwerking met de sector. Dat is een eerste voorwaarde om voldoende stageplaatsen te vinden. Elk jaar moeten er ongeveer 75 stageplaatsen gevuld worden. Dat is alleen mogelijk met een goed netwerk met de lokale installatiebedrijven. Om die contacten uit te bouwen is er elk jaar een event voor de stagepartners. Tevens onderhoudt de school goede relaties met diverse leveranciers. Aangepast lesmateriaal is een eerste vereiste voor een vakopleiding. Daarbij gaat het niet alleen om de meest moderne toestellen. Uiteraard moeten de leerlingen in contact komen met de nieuwste ontwikkelingen. In hun latere carrière zullen ze echter ook nog reparaties moeten uitvoeren aan oudere toestellen. Ze moeten dus ook vertrouwd zijn met de technieken die tien of vijftien jaar geleden gangbaar waren.

Door die contacten kan de school ook praktijkgerichte projecten uitvoeren. In het kader van de inzending voor de Gram-prijs kwam er bijvoorbeeld de vraag van Thercon om een afgiftesysteem voor een warmtepomp aan te leggen voor de toonzaal. Die werd uitgevoerd door laatstejaars leerlingen die daarmee waardevolle praktijkervaring opdoen. Het kan ook gebeuren dat leerlingen worden ingezet in klussen op school die aansluiten bij hun specialiteit. Dergelijke taken worden dan ‘gefactureerd’ in punten en zo gevaloriseerd in de opleiding.

Algemene vaardigheden

Bovendien schenkt GTI Mortsel aandacht aan vaardigheden die buiten het puur technische liggen. Bij de praktische lessen keteltechniek, krijgt elke leerling een bepaald merk toegewezen. Ze moeten dan niet alleen alles weten van de werking van de toestellen van hun merk, maar ze ook kunnen verdedigen in een verkoopsgesprek met een klant. Die combinatie van technische met menselijke vaardigheden geeft de leerlingen een stevige uitgangspositie op de arbeidsmarkt. Het is ook een weerspiegeling van de waaier van competenties die een modern installatiebedrijf moet kunnen benutten.

Door Alex Baumans

www.gtimortsel.be