EVENEMENTEN
Install Magazine 948 – maart 2018

Op naar een gasloos Nederland

Innoverende systemen op VSK Utrecht

Nederland gaat naar een gasloze toekomst, de krachtlijnen zijn daarvoor uitgezet. Hoe dat in de praktijk zal verlopen, welke technieken er zullen gebruikt worden, en vooral wat de rekening daarvan zal zijn, blijft nog een open vraag. VSK, de grootste installatievakbeurs van Nederland, was afgelopen februari de plek bij uitstek om een antwoord daarop te zoeken. Waar VSK traditioneel een gaswandketelbeurs was, stond dit jaar in het teken van de energietransitie.

Stabiele opkomst

Beurzen hebben het overal moeilijk, en dat is ook aan de VSK te merken. De beurs is nu een flink stuk kleiner dan in haar hoogdagen, toen het hele jaarbeurscomplex werd ingenomen. Toch blijft het een publiekstrekker. Al van bij de opening was het gezellig druk in de gangen. Met 35.000 bezoekers, waaronder meer dan de helft installateurs, haalt VSK dezelfde opkomst als de vorige editie in 2016. 88% van de bezoekers geeft aan er in 2020 weer bij te willen zijn. Bovendien kreeg de beurs van de bezoekers een hoger waarderingscijfer dan twee jaar geleden. De beursorganisatie heeft dan ook vertrouwen in de toekomst.

Ventilatiewarmtepompen

Hoewel er nog gaswandketels te zien waren, lag de nadruk sterk op warmtepompen en hybride technieken. Voor energiezuinige woningen denken een aantal fabrikanten aan luchttechnische klimaatsystemen, waarbij de verwarming via de ventilatielucht gebeurt. Dat kan gerealiseerd worden door een eenvoudig verwarmingselement in de unit voor balansventilatie. Er zijn ook varianten met een geïntegreerde warmtepomp in de ventilatieunit. Op manier hoeft men geen extra hydraulisch leidingnet en afgiftesysteem aan te leggen. Dergelijke oplossingen zijn natuurlijk alleen van toepassing in zeer goed geïsoleerde woningen, waar de warmtevraag gering is en er sowieso balansventilatie met het bijbehorend net van luchtkanalen voorzien is.

Beter inregelen

Bij watervoerende systemen komen er meer en meer oplossingen voor waterzijdig inregelen op de markt. Zeker in huishoudelijke installaties komt het veel voor dat er wel een zuinige ketel of performante warmtepomp is geplaatst, maar dat het werkelijke rendement ondermaats blijft, omdat de kringen slecht ingeregeld zijn of de verwarmingslichamen het juiste debiet niet krijgen. De energiebesparing door een juist ingeregelde installatie kan oplopen tot 20%, omdat de ketel of warmtepomp zo onder optimale omstandigheden kan werken. Dat dit in de praktijk te weinig gebeurt, is onder meer te wijten aan het feit dat inregelen tot nu toe een dure en omslachtige klus was. Daar zijn nu handige oplossingen voor op de markt, zoals zelfbalancerende thermostaatkranen voor radiatoren. Bovendien kan de bepaling van de debieten en de instelling van de inregelventielen erg eenvoudig gebeuren aan de hand van een app. De regelkleppen kunnen zelfs volledig automatisch werken, dankzij motoraandrijvingen met intelligente draadloze communicatie.

Overal apps

Hiermee is een van de centrale woorden eruit: app. Het internet der dingen is volop in de verwarmingswereld doorgedrongen; zowat alle componenten zijn nu controleerbaar en/of stuurbaar door middel van een app. Een van de drijvende krachten achter de opkomst van digitale sturing is de eis van de Nederlandse overheid dat er aan energiemonitoring van systemen moet gedaan worden. Dat zet fabrikanten van verwarmingsystemen ertoe aan om passende controle- en sturingstoepassingen te ontwikkelen. Verder staat er geen maat op de mogelijkheden van digitale systemen: bewaking van hygiënespoelingen en legionellapreventie in sanitaire installaties, berekening van vloerverwarming, inregelen van hydraulische kringen, selectie van pompen en andere componenten, diagnose van de werking en waarschuwing van preventief onderhoud, beheer van de energiestromen en regeling van hybride installaties.... De tablet of smartphone wordt nu het eerste stuk gereedschap van de vakman.

Hoe de gasloze toekomst verwezenlijken?

Het is ondertussen bekend, de gaswinning in Groningen is een aflopend verhaal. Nederland heeft besloten om zich helemaal van het gasverbruik af te wenden. Op technisch vlak zijn er alternatieven beschikbaar. Praktisch gesproken zijn er nog enkele drempels. Een eerste punt is de kostprijs: de kosten voor de omschakeling komen vroeg of laat uiteindelijk bij de burger terecht. Naar schatting zou de energietransitie neerkomen op ongeveer 18.000 euro per woning. Aangepaste financieringsinstrumenten zijn dus nodig.

Een tweede drempel is de beschikbaarheid van geschoold personeel. Om de doelstellingen te bereiken, zouden er in Nederland ongeveer 300.000 warmtepompen per jaar moeten geplaatst worden, terwijl de markt vorig jaar ongeveer 40.000 bedroeg. Er zal dus een grote behoefte ontstaan aan installateurs die overweg kunnen met warmtepompen. Op dit ogenblik kampt de sector in Nederland net als bij ons met een gebrek aan werkkrachten. Het is dus maar zeer de vraag of er voldoende mensen met een passende opleiding zullen zijn om de doelstellingen van de overheid te realiseren.

VSK Awards

Naar goede gewoonte worden er op VSK innoverende producten en oplossingen bekroond met de VSK Awards. Een vakjury koos winnaars in vier categorieën. Daarnaast konden de bezoekers van de eerste beursdag zich uitspreken over de publieksprijs.

In de categorie Digitaal en Slim ging de prijs naar het Spider regel- en monitoringplatform van Itho Daalderop. Dit regelt het totale binnenklimaat in woning. Bovendien is er als optie de mogelijkheid om aan te sluiten op een veiligheidspakket (rook- en bewegingsmelders, CO-alarm....)

In de categorie Gezond en Comfort won Ambrava met de Wind-Free cassettes van Samsung. De uitblaas van deze binnenunits gebeurt door middel van geperforeerde platen, voor een tochtvrije koeling.

In de categorie Energie(r)evolutie en Transitie koos de jury voor de Wattz-In van Zehnder. Dat is een geïntegreerde unit van een warmtepomp, ventilatie-unit met warmteterugwinning en een omvormer. De jury vond dit een mooi voorbeeld van kolomoverstijgend denken.

In de categorie Installateurszaken kreeg de Advanced-collectie van Mascot de prijs. Deze collectie van werkkledij biedt een uitstekende bewegingsvrijheid en blijvend comfort, dat alles met een stijlvolle toets.

Het publiek bekroonde Nathan voor de ‘van gas los’ LWDV-warmtepomp van Alpha Innotec. Dat is een modulerende lucht-water warmtepomp op het natuurlijke koelmiddel propaan. Omdat dit toestel nog een vertrektemperatuur van 70°C kan aanleveren bij -22°C buitentemperatuur, kan het gewoon bestaande ketels vervangen, zonder dat de afgifte-installatie hoeft worden aangepast. Dat past volledig in het beleid om woningen af te schakelen van het gasnet.

Door Alex Baumans