FEDERATIES
Install Magazine 947 – februari 2018
De visie van ATTB
Activering van de markt is een noodzaak
Als Belgische vereniging van leveranciers van verwarmingsmateriaal houdt ATTB de vinger aan de pols van de verwarmingsmarkt. Volgens ATTB is een activering van de markt noodzakelijk. We zitten al enkele jaren in een stagnatiefase, terwijl de uitdagingen in een snel tempo op ons afkomen. Het gebouwenbestand en de installaties zijn grotendeels verouderd. Er zijn nieuwe technieken voorhanden, maar die breken te traag door. Het is hoog tijd dat er een aantal drempels voor modernisering gesloopt worden.
Marktevolutie
De ontwikkelingen op de markt kan men best omschrijven als ‘meer van hetzelfde’. De algemene verkoop kent een lichte groei. De trends van de voorgaande jaren zetten zich door: de verkoop van stookolieketels daalt verder, terwijl gaswandketels wat terrein winnen. Warmtepompen en vooral warmtepompboilers kennen de grootste groeicijfers, maar blijven nog beperkt in absolute aantallen. Opvallend is de scherpe daling van zonnethermie, een sector die het al een tijd moeilijk heeft. De voornaamste oorzaak daarvan is dat de meeste aandacht, ook van overheidswege, in de eerste plaats gericht is op fotovoltaïsche toepassingen.
De leveranciers hebben dus wel redenen om tevreden te zijn met een licht groeiende markt, anderzijds is er van een energietransitie weinig te merken. De overheid speelt hier een belangrijke rol. We hebben nood aan een evenwichtig en stabiel beleid met een langetermijnvisie. Als de overheid tegenstrijdige signalen uitzendt en om de haverklap van koers wisselt, werkt dat eerder ontmoedigend op de bereidheid tot investeren.
Al te bruuske beslissingen hebben immers een marktverstorend effect. De ketelmarkt heeft zich bijvoorbeeld nog altijd niet volledig hersteld van het afschaffen van de subsidies voor condensatieketels. Die regeling was erg gul, en zou vroeg of laat ten einde moeten komen, daar was iedereen het over eens. Nu is er echter een groeistoot gecreëerd, die even plots weer is afgebroken. Een meer getrapt systeem met een zachte landing zou zinniger geweest zijn.
Activering
ATTB staat positief tegenover de groene taxshift. De hoge lasten op elektriciteit hebben het prijsverschil met fossiele brandstoffen zo opgedreven, dat warmtepompen slechts in specifieke omstandigheden nog economisch haalbaar zijn. Nochtans is deze techniek het meest aangewezen om de uitstoot van CO2 door verwarming te reduceren.
Daarbij wil de vereniging wel de kanttekening plaatsen dat elektrificatie van de verwarming geen doel op zich mag zijn. Om te beginnen zou er dan heel wat extra capaciteit op het net beschikbaar moeten zijn. Een belangrijker bezwaar is dat elektriciteitsproductie niet noodzakelijk duurzaam is. ATTB vindt dat alternatieven eveneens moeten onderzocht worden, zoals biogas of synthetisch aardgas via Power To Gas, waarbij overschotten van groene elektriciteit worden omgezet tot gas. Ook de brandstofcel heeft en interessant potentieel, als efficiënte methode om gas te gebruiken.
De vereisten moeten ook zoveel mogelijk technisch neutraal zijn, aldus de ATTB. Men moet voorschrijven welk resultaat men wil bereiken, niet op welke manier dat moet gebeuren. Anders leidt dat tot scheeftrekkingen op de markt. Met een helder systeem dat de CO2-uitstoot als voornaamste parameter gebruikt, zullen de oplossingen die meer CO2 uitstoten, vanzelf uit de markt gedrukt worden. In verband heeft ATTB ook bedenkingen bij de verplichting tot een passiefhuisstandaard in Brussel en Wallonië , net omdat het een bepaalde manier van bouwen en bepaalde technieken vooropstelt.
Connectiviteit
Vernette slimme systemen zullen een sleutelrol spelen in de energietransitie. We denken daarbij in de eerste plaats aan de digitale meters, waarbij men zich de vraag kan stellen hoe slim die in praktijk zullen zijn. Verder zijn er nu al systemen voor energiebeheer en controle op afstand beschikbaar. Technieken zoals geofencing hebben ook een potentieel om verwarming efficiënter te sturen. Eer we zover zijn, moet de kwestie van de privacy wel uitgeklaard zijn. Wie zich aanmeldt op een systeem voor monitoring op afstand, zal altijd een deel van zijn privacy prijsgeven. Het is aan de sector en de wetgever om daar sluitende oplossingen voor te bedenken waar iedereen zich in kan vinden.
Investeren in energiebesparing
Tenslotte wil ATTB een basisprincipe van de Trias Energetica in herinnering brengen: de duurzaamste energie is diegene die men niet nodig heeft. Het is dus zinvol om te investeren in energiebesparing, ook op het vlak van de installatietechniek. Hoe lager het verwarmingsregime is, hoe meer types van warmtebron in aanmerking komen, en hoe meer kans men heeft om duurzame energietechnieken toe te passen. Als men, scherp gesteld, een aanvoertemperatuur van 180°C nodig heeft, komt er eigenlijk alleen maar een stoomketel en een verdeling met thermische olie in aanmerking. Bij een systeem aan 35°C, daarentegen, heeft men een ruime keuze aan bronnen, van warmtepompen over restwarmte tot zonnecollectoren. Overschakelen op lage-temperatuursystemen is dus een belangrijk element om de woning toekomstbestendig te maken.
De grote belemmering is hier dat energie, en dan vooral fossiele energie, te goedkoop is. Zolang de uitstoot van CO2 niet op de een of andere manier in de prijs verrekend wordt, is er weinig aanzet om installaties te moderniseren..
Directe uitdagingen
Twee technische ontwikkelingen kunnen een modernisering van installaties bespoedigen. Een eerste is dat het door de ecodesign-eisen praktisch onmogelijk geworden is om nog nieuwe lage-temperatuur gaswandketels te plaatsen. In appartementen met een gemeenschappelijke rookgasafvoer stelt dat problemen, omdat men een gemengd systeem van condenserende en niet-condenserende ketels uiteraard moet vermijden. ATTB richt zich tot VME’s en syndici om vooruit te zien en reserves aan te leggen om proactief de installaties te moderniseren.
Een tweede is de overschakeling van laagcalorisch gas op hoogcalorisch. Op basis van de Nederlandse plannen hebben de distributienetbeheerders een kalender voor de gasconversie opgesteld. De resultaten van de eerste proefprojecten zijn bemoedigend, en men verwacht geen grote problemen bij de ingreep. Het is tevens de gedroomde gelegenheid om een stand van zaken te maken van het park van verwarmingstoestellen op gas, en gerichte voorstellen te doen voor optimalisering en modernisering.
ATTB ziet dus veel kansen en oplossingen op de Belgische markt, maar ook factoren die de modernisering belemmeren. Nochtans is een grootschalige modernisering noodzakelijk, willen we iets oien aan de CO2-uitstoot. Een aangepast activeringsbeleid kan een belangrijke steun in de rug zijn.
Door Alex Baumans
