OPLEIDING
Install Magazine 1008 – september 2026

Experience Center rond duurzame verwarmingstechnieken geopend

Samenwerking tussen sector, onderwijs en overheid

Het gebrek aan geschoolde vakmensen is een van de grootste uitdagingen van de sector. Niet alleen kampen we al jaren met een onvoldoende instroom; de energietransitie heeft er ook toe geleid dat zowat alle professionals die nu actief zijn, zich moeten bijscholen in de nieuwe technieken. Het opleidingsaanbod moet versterkt worden, zowel voor instromers als voor de huidige professionals. Recent werd een grote stap vooruit gezet met de opening van een nieuw praktijkcentrum in Brussel, dat gesteund is door de sector, het onderwijs en de overheid. De opening gebeurde met een studiedag waarin een aantal pijnpunten van het opleidingsbeleid werden aangeraakt.

Leren in de praktijk

Het Experience Center is gevestigd in GO!4TECH, een scholencampus voor techniek aan de kanaalzone in Anderlecht. Zowel leerlingen van de school als externe cursisten zullen er kunnen kennismaken met alle aspecten van duurzame verwarmingstechniek aan de hand van praktijkgerichte opstellingen. De opleidingen slaan natuurlijk op warmtepompen, maar ook op hybride opstellingen en waterkwaliteit in installaties. De HVAC-sector heeft sterk bijgedragen om ervoor te zorgen dat het materiaal in het opleidingscentrum up to date is. Het is de bedoeling dat dit centrum niet alleen dient voor de scholencampus zelf, maar dat andere instellingen er ook gebruik van kunnen maken. In de eerste plaats zijn dit de mede-initiatiefnemers BtecCH en Syntra Brussel.

Dit Experience Center mag geen unicum blijven. Het is de bedoeling dat er elders in Vlaanderen ook dergelijke centra ontstaan, en hier en daar zijn er al aanzetten toe. Het centrum in Anderlecht kan als voorbeeld dienen van wat er mogelijk is als alle belanghebbenden samen komen.

Steun van de overheid

In politieke kringen is men zich bewust van het belang van goede technische opleidingen. Dat bleek uit de aanwezigheid van zowel Dirk De Smedt, Brussels minister voor Nederlandstalig Onderwijs en Hans Bonte, die tijdelijk de portefeuille van Wonen, Energie en Klimaat overneemt in de Vlaamse regering. Dirk De Smedt benadrukte de nood aan technische profielen in het Brussels Gewest. Daarom steunde hij initiatieven zoals dit Experience Center waarin kwalitatieve opleidingen in een aantrekkelijke infrastructuur worden gegeven. De hele GO!4TECH campus is een plek waar jongeren kunnen doorgroeien naar een boeiende carrière. Op dit ogenblik telt de campus een vierhonderdtal leerlingen, maar het is de bedoeling dit er zeshonderd worden.

Hans Bonte ziet technische opleiding als een essentiële stap in de energietransitie. Gezinnen zoeken zich te beschermen tegen stijgende prijzen van fossiele brandstoffen, en zetten de stap naar duurzame systemen. Die systemen zullen er echter pas komen als er voldoende bekwame mensen zijn om die te plaatsen. Investeren in opleiding is dus ook investeren in de energietransitie. Bovendien bereidt het de jongeren voor op de jobs van morgen.

Nood aan scholing

Hoe groot de nood aan investering in opleiding wel is, bleek uit de ervaringen van Sibelga, de Brusselse netbeheerder voor gas en elektriciteit. Bij de ingangsexamens voor technici ligt het faalpercentage tussen 50 en 75%. De firma kiest er dan ook voor om beginnende werknemers zelf op te leiden om hun kennis bij te spijkeren, vooral op het vlak van veiligheid. In een van de ronde tafels van de studiedag werd ingegaan op de uitdagingen van het technisch onderwijs. Een praktijklabo up to date houden, is duur, en in een context waar de subsidies bepaald worden door de leerlingenaantallen dreigen technische richtingen in een vicieuze cirkel terecht te komen. De instroom is laag, dus blijven de beschikbare bugetten beperkt. Maar een richting met verouderd materieel in verouderde gebouwen wordt minder aantrekkelijk, zodat de instroom verder daalt, met het gevolg dat de richtingen uiteindelijk worden afgeschaft. Gezien richtingen in gebouwentechniek echter stuk voor stuk knelpuntberoepen zijn, is dat geen goede zaak voor de werkgelegenheid of voor de sector.

Jongeren motiveren

Tijdens de panelgesprekken op de studiedag werd dan ook geopperd dat het zinnig is om de economische kaart uit te spelen om de installatiesector aantrekkelijker te maken. Geld mag natuurlijk niet de enige motivator zijn, maar het feit dat een opleiding tot een goed betaalde job leidt, is een sterk argument, zeker naar de ouders toe. Jobs in de techniek worden veelal als minderwaardig gezien tegenover meer prestigieuze beroepen, maar zoals Twain De Hondt (Bouwunie) het verwoordde: een goede installateur verdient meer dan een slechte advocaat.

Een ander argument is de maatschappelijke relevantie van de installatiesector. Vele mensen, en dan vooral jongeren, zijn terecht bezorgd om de klimaatverandering. Een job in duurzame energie is een manier om een concrete bijdrage te leveren.

De algemene infrastructuur speelt eveneens een rol in de aantrekkelijkheid van de sector. Als de uitrusting in de praktijklokalen voornamelijk van historische interesse is en de gebouwen zelf betere tijden hebben gezien, zet dat ouders niet aan om hun kinderen naar die school te sturen. Moderne campussen zoals GO!4TECH zijn dan een inspirerend voorbeeld. Investeren is de boodschap, zowel van de overheid als van de sector om de opleidingen relevant te houden.

Praktijkgericht

Daarbij moet de dagelijkse praktijk centraal staan, en dat kan alleen door samenwerking met de sector. Die kan verschillende vormen aannemen: in de eerste plaats in stageplaatsen en lesmateriaal voorzien, maar daarnaast kan men bijvoorbeeld gastdocenten inschakelen. Men moet er ook over denken in hoeverre praktijkervaring in een bedrijf niet kan gevaloriseerd worden in de opleiding. Dat legt wel een verantwoordelijkheid bij het bedrijf om de nieuwkomer zinvolle praktijkervaring te bieden. Met alleen de vloer van het magazijn te vegen, komt men er niet. Die inspanningen vertegenwoordigen natuurlijk een kost voor het bedrijf, die op een of andere manier gecompenseerd moet worden. Dit brengt ons opnieuw tot een van de centrale thema’s van de studiedag: samenwerking tussen bedrijven, scholen en de overheid om tot efficiënte oplossingen te komen.

Door: Alex Baumans

Foto’s: Eva Doerane via BtecCH