VERWARMING
Install Magazine 1002 – februari 2025
Warmtenet voor Karus campus Melle
Gecentraliseerd systeem met Viessmann ketels
De centrale stookplaats werd uitgerust met Viessmann VitoCrossal ketels.
De gebouwen van de campus werden verbonden door een warmtenet. (Foto: Karus)
Karus, een instelling voor geestelijke gezondheidszorg, besloot vorig jaar om de installaties van de campus in Melle te moderniseren. Deze site bestaat uit diverse gebouwen, waarvan er een aantal dateren uit het begin van de twintigste eeuw. Bij de modernisering werden de verschillende aparte stookplaatsen vervangen door een lokaal warmtenet met een centrale stookplaats, uitgerust met Viessmann Vitocrossal gasketels.
Warmteproductie centraliseren
“De bestaande installaties waren aan vervanging toe,” legt Dirk Foquet, stafmedewerker infrastructuur bij Karus, toe. “Sommige ketels waren al tientallen jaren oud. Een modernisering van de installatie was dringend nodig. Om schaalvoordelen te kunnen realiseren, werden de individuele stookplaatsen vervangen door een warmtenet met een centrale stookplaats. We moesten ons daarbij beperken tot het historische deel van de campus. Het andere deel ligt namelijk aan de overkant van een straat. Om dat aan te sluiten zouden we over het openbaar domein moeten, wat extra complicaties met zich mee zou brengen. Gezien de grotere afstand zouden de leidingsverliezen te groot worden.”
Die centralisatie levert niet alleen directe voordelen op, zoals een efficiënte werking en een lager geïnstalleerd vermogen, het maakt de installatie ook toekomstbestendiger. Op dit moment zijn de meeste gebouwen op de campus nog niet geschikt om over te schakelen op een warmtepomp. Daarom werd gekozen voor een opstelling van drie VitoCrossal gasketels van Viessmann. Er is echter een masterplan voor een algemene renovatie opgesteld, met behoud van de erfgoedwaarde van de historische gebouwen. Als dat is afgerond, kan men het warmtenet gefaseerd overschakelen op lage temperatuur en de stookplaats uitrusten met een warmtepomp.
Er werd al wel een eerste stap gezet naar meer duurzaamheid: voor de productie van SWW worden ook lucht-water warmtepompboilers ingezet. De installatie werkt dan als een hybride systeem. In de winter, als er verwarming nodig is, staat de centrale stookplaats zowel in voor verwarming als SWW. In de zomer, wanneer de warmtepompen een beter rendement hebben en de zonnepanelen volop groene stroom leveren, nemen de warmtepompboilers het over en kunnen de ketels stilgelegd worden. Ondertussen wordt ook gekeken hoe men de sturing kan aanpassen om de warmtepompboilers ook in het tussenseizoen een deel van de behoefte te laten dekken.
Totaalaanpak
Het project werd begeleid door studiebureau SDKE en het Vlaams Energiebedrijf. Dat laatste heeft tot doel om openbare instellingen te helpen bij het behalen van de klimaatdoelstellingen. Een dergelijk project plannen en tot een goed einde brengen is een erg complex gegeven. De meeste instellingen hebben dergelijke kennis niet in huis. Het VEB kan hen daarin ontzorgen, zodat de opdrachtgevers zich kunnen concentreren op hun kerntaak zonder zich te verliezen in allerhande technische en administratieve kwesties. Het VEB begeleidt de studie van het project en adviseert bij technische keuzes. Bovendien zorgt het er ook voor dat de aanbesteding en uitvoering volgens de regels verlopen. Via het VEB kon Karus ook aanspraak maken op Europese steun, voor zo’n 30% van het budget in het kader van relancesteun
De werken werden toevertrouwd aan installatiebedrijf Spie, een van de vertrouwde partners van het VEB. Uniek voor dit geval was dat Spie instond voor alle aspecten van de werken: niet alleen het pure HVAC-gedeelte met de stookplaats en de onderstations, maar ook de grondwerken tot en met het zaaien van het gazon eenmaal alle sleuven weer gedicht waren. “De klassieke aanpak met een gespecialiseerde aannemer voor de grondwerken heeft zijn beperkingen in een complex project als dit,” verklaart Department Manager Staf Smeulders, die de werken opvolgt voor Spie. “Het gaat hier in de eerste plaats om het warmtenet, maar tegelijk werd van de gelegenheid gebruik gemaakt om ook andere nutsleidingen te vernieuwen, zoals drinkwatertoevoer of de voeding van de brandleidingen. Bovendien moest er ook een nieuwe gasleiding komen naar de centrale stookplaats. Alles moest perfect op elkaar aansluiten en dan is een totaalaanpak nodig.”
Viessmann ketels
Een bestaand paviljoen werd omgebouwd tot stookplaats en uitgerust met drie VitoCrossal ketels van 780 kW elk. Karus heeft nog uitbreidingsplannen, dus is er nog plaats voorzien voor een vierde, en op de collector is er nog ruimte voor extra aansluiting. De keuze voor Viessmann lag voor de hand. De firma is al sinds jaren een vaste leverancier van Spie, dus de kwaliteit, betrouwbaarheid en service zijn goed bekend. De VitoCrossal heeft de grote waterinhoud als specifieke troef. Daardoor is er geen minimaal keteldebiet nodig. Er hoeft dus geen apart primair ketelcircuit met circulatiepomp te worden aangelegd. Dat bespaart energie in de werking, en neemt minder ruimte in de stookplaats in.
Het warmtenet bestaat uit twee primaire kringen: een voor het westen van de site, met onder meer het administratief gebouw, afdeling HIC, afdeling Dageraad, fitness en kiné-gebouwen, en de ziekenhuisschool. De tweede kring bedient het oosten, met onder andere het restaurant/centrale keuken, afdeling Jovo en de technische dienst en centraal magazijn. In totaal zijn er elf gebouwen op het warmtenet aangesloten, waarvan er drietal nog leeg staan in afwachting van renovatie. De temperatuur wordt gestuurd in functie van de vraag. Daarbij ligt de temperatuur van de primaire kring altijd 10°C boven die van het meestvragende gebouw. Als de hoogste gevraagde temperatuur dus, pakweg 58°C is, dan gaat de primaire kring naar 68°C. Het ontwerpregime is 70/50°C.
Bij de aanleg van de onderstations werden ook de bestaande verdeelinstallaties onder handen genomen. Oude pompen en kleppen werden vervangen en alles werd zorgvuldig geïsoleerd. Tevens zijn alle componenten voorzien van sensoren die aangesloten zijn op een Schneider GBS. Zo weet men op elk moment wat elk onderdeel van de installatie doet, zodat men de werking kan optimaliseren. Het elektrisch gedeelte en de sturing werd uitgevoerd door Bauwens Elektromontage. Met deze installatie zet Karus een belangrijke stap in de energietransitie.
Door Alex Baumans
