WETGEVING
Install Magazine 996 – maart 2024
Europees beleid en steunmaatregelen voor warmtepompen
Een overzicht van wetgeving en programma’s
Er wordt wel eens gezegd dat België een complex land is. Dat is misschien zo, maar wie zich in de wandelgangen van de EU waagt, weet dat het nog een stuk ingewikkelder kan. Diverse instanties nemen er maatregelen en vaardigen reglementen uit, die weliswaar globaal in dezelfde richting gaan, maar in de praktische details niet helemaal overeenstemmen. Build Up, het Europees platform voor energiezuinig en duurzaam bouwen, heeft de reglementen en steunprogramma’s rond warmtepompen opgelijst.
EU-beleidsmaatregelen met betrekking tot warmtepompen
Renovation Wave: dit initiatief wil de renovatiegraad van gebouwen Europa verdubbelen en heeft drie krachtlijnen: energie-armoede aanpakken, openbare gebouwen renoveren en verwarming decarboniseren.
REPowerEU: dit plan werd in 2022 gelanceerd om de afhankelijkheid van Russisch gas en olie te verminderen. Dit voorziet onder meer in de installatie van 10 miljoen extra hydronische warmtepompen tegen 2027.
Energieprestatierichtlijn voor gebouwen (EPBD). Het doel is om verwarming te decarboniseren. De vernieuwde versie voorziet in een uitfasering fossiele brandstoffen in gebouwenverwarming tegen 2040. Het legt ook minimumeisen voor de energieprestatie van gebouwen op.
Hernieuwbare energierichtlijn (RED). De herziene richtlijn EU/2023/2413 trad in voege op 20 november 2023 en zet een bindende doelstelling van 42,5% hernieuwbare energie voor de EU tegen 2030. Deze richtlijn legt ook op dat de lidstaten een certificatiesysteem voor installateurs van hernieuwbare energiesystemen in gebouwen moeten organiseren.
Energie-efficiëntierichtlijn (EED). De nieuwste versie EU/2023/1791 omvat maatregelen zoals lokale warmteplannen in steden van meer dan 45.000 inwoners, en one-stop-shops rond decarbonisatie van verwarming voor burgers.
Green Deal Industrieplan: Dit wil de Europese net-zero industrie competitiever maken en de transitie naar klimaatneutraliteit bevorderen. Een van de doelstellingen is om 30 miljoen extra warmtepompen te installeren, vergeleken met 2020.
F-gassenverordening: Dit verbiedt het gebruik van HFK’s tegen 2050, met een phasedown van de HFK-productie tot een minimum tegen 2036. Er is een volledig verbod op koelmiddelen met een GWP van meer dan 150 in warmtepompen en airconditioners van minder dan 12 kW tegen 2027.
Ecodesign en ecolabel: Dit systeem heeft tot doel om de energie-efficiëntie van producten te verhogen. Het legt specifieke eisen voor warmtepompen op. Het energielabel moet consument helpen om voor energiezuinige toestellen te kiezen.
Steunprogramma’s
Naast verplichtingen zijn er ook financiële steunmechanismen en subsidies. De voornaamste financiële instrumenten van de EU zijn
Sociaal Klimaatfonds: alle EU landen kunnen genieten van dit fonds voor energiezuinige maatregelen en gedecarboniseerde verwarming en koeling, zoals de installatie van warmtepompen voor kwetsbare gezinnen en microbedrijven.
Recovery and Resilience Facility: Dit vormt de kern van de invoering van REPowerEU, met renovatie en energiezuinigheid als prioriteit.
Horizon Europa Energieprogramma. Hoofdstuk 5 roept op tot de ontwikkeling van hernieuwbare energietechnieken in de bouwsector.
LIFE Clean Energy subprogramma energietransitie. Dit ondersteunt de invoering van Europese maatregelen met betrekking tot hernieuwbare energie en decarbonisering.
Er is dus geen tekort aan reglementen en steunmaatregelen om de warmtepomptechniek te bevorderen. De vraag is wel of dat allemaal niet te veel van het goede is. Het wordt moeilijk om het bos nog door de bomen te zien. De sector staat voor de uitdaging om al die verschillende eisen te verzoenen, terwijl het toch nog werkbaar en betaalbaar moet blijven.
Door Alex Baumans
