EVENEMENTEN
Install Magazine 994 – november 2023

Europese ambities voor groene waterstof

Hogere prijs blijft een probleem

De boodschap op de Renewable Hydrogen Summit, een initiatief van de Renewable Hydrogen Coalition, was duidelijk: de EU mikt op marktleiderschap in productietechnieken van groene waterstof. Groene waterstof speelt immers een cruciale rol in de decarbonisering van moeilijk elektrificeerbare sectoren, zoals scheepvaart, luchtvaart en bepaalde takken van de industrie. Bovendien verhoogt eigen productiecapaciteit de energie-onafhankelijkheid van Europa. De Europese Commissie heeft de duidelijke ambitie om deze technologie uit te bouwen en in Europa te houden, als strategisch belangrijke sector.

Made in Europe

Maroš Šefčovič, Executive Vice-President van de Europese Commissie, benadrukte het belang dat de EU aan groene waterstof hecht. Het is de oplossing voor de decarbonisering van moeilijk elektrificeerbare sectoren, en is dus cruciaal in de ambitie van de EU om het eerste koolstofneutrale continent te worden. Verder heeft de inval in Oekraïne duidelijk gemaakt dat energiebeleid niet alleen met het klimaat te maken heeft, maar ook met veiligheid. De productie van groene waterstof is van strategisch belang, en moet dus stevig verankerd worden. De Commissie spreekt dan ook van niet-prijsgebonden criteria als het om aanbestedingen en investeringsbeslissingen gaat, en verankering is daar een van. Kiezen voor de goedkoopste oplossing is wel aantrekkelijk op korte termijn, maar kan duur uitvallen, omdat men zo een afhankelijkheid opbouwt van externe leveranciers, in de eerste plaats China. In de debatten werd herhaaldelijk gezegd dat de fouten in de aanpak van de PV-industrie niet herhaald mogen worden. Men moet vermijden dat het geld van de Europese belastingbetaler gebruikt wordt om capaciteit op te bouwen in andere landen, die dan zelf hun deuren sluiten voor Europese producten.

Grote stok, kleine wortel

De doelstellingen mogen dan ambitieus zijn, vanuit de industrie kwam de opmerking dat de Europese Commissie wel goed is in het opleggen van verplichtingen, maar dat er relatief weinig steunmaatregelen tegenover staan. De vergelijking werd gemaakt met de Verenigde Staten, waar er drie miljard dollar voor groene waterstofprojecten werd uitgetrokken, terwijl het investeringsplafond in de EU op ongeveer een miljard dollar staat. Dat is des te belangrijker omdat groene waterstof nog een aanzienlijke prijshandicap heeft tegenover oplossingen met fossiele brandstoffen, inclusief grijze waterstof uit aardgas. Er wordt wel capaciteit opgebouwd in de productie van elektrolyse-installaties maar er is nog altijd een gebrek aan afnemers. Als er dan toch een project wordt opgestart, dan blijft het dikwijls in de planningsfase steken omdat het kostenplaatje niet klopt. Bedrijven vinden het voordeliger om de compensatie voor de extra uitstoot te betalen dan om over te schakelen op groene waterstof. Er is nood aan een markt voor groene waterstof die de waardeketen kan ondersteunen. Of om het met de bekende beeldspraak te zeggen: de industrie vroeg de Commissie om een lading wortels.

Administratieve en andere hinderpalen

Administratieve traagheid en versnippering is een ander oud zeer. De steun die er is, is verdeeld over verschillende instanties en formules, die doorgaans niet gecombineerd kunnen worden. Voor de industrie is het niet evident om daar de weg in te vinden, temeer omdat een weigering betekent dat de hele procedure van vooraf aan kan herbeginnen. De Commissie is zich daarvan bewust. Kerstin Jorna van DG Grow opperde het idee van een uniek loket voor steunmaatregelen bij de Europese Commissie. De aanvrager zou zich daartoe kunnen richten, zodat een dossier slechts één keer moet worden ingediend en beoordeeld. De administratie zou dan intern nagaan welke steunmaatregel best bij de aanvraag aansluit. Als een dergelijk systeem er komt, zou dat het proces aanzienlijk versnellen.

Verder moeten projecten nog een vergunning krijgen. De procedures verschillen van de ene lidstaat tot de andere, maar ze hebben allemaal gemeenschappelijk dat ze traag tot zeer traag verlopen. Het duurt al snel een jaar of twee voor alles rond is. Ondertussen kunnen de marktomstandigheden echter gewijzigd zijn, zodat het oorspronkelijke project niet langer relevant is. Een administratieve vereenvoudiging dringt zich op.

Zes miljoen ingenieurs

Tenslotte kampt de sector zoals vele andere met een tekort aan arbeidskrachten. Groene waterstof is een toekomstgerichte sector die voor hoogwaardige werkgelegenheid kan zorgen en zo het verdwijnen van oudere industrietakken kan compenseren. Maar dan moeten er wel voldoende geschoolde werkkrachten voorhanden zijn. In andere werelddelen zit men niet stil. Volgens Europees parlementslid Tsvetelina Penkova studeren er in China elk jaar zes miljoen ingenieurs af. Europa moet daar iets tegenover kunnen stellen. Door koploper te worden in groene waterstof kan men talent van buiten Europa aantrekken, wat tegelijk de internationale uitstraling versterkt.

Moeilijk elektrificeerbare sectoren

De grote afwezige op de top was de traditionele gassector. De strategische keuze lijkt gemaakt: als groene waterstof op grote schaal beschikbaar wordt, dan is die in de eerste plaats bestemd voor moeilijk elektrificeerbare sectoren, of als grondstof voor de chemie. Vooral de lucht- en scheepvaart rekenen op waterstof als manier om koolstofneutraal te worden. Voor de luchtvaart gaat dat om duurzame vliegtuigbrandstof, terwijl er in de scheepvaart een beweging is ingezet naar schepen op groene methanol. Over injectie in bestaande gasnetten wordt niet gesproken.

Door Alex Baumans

Foto’s: Renewable Hydrogen Coalition.