VERWARMING
Install Magazine 994 – november 2023
Gassector voorzichtig optimistisch voor volgende winter
Na de Russische inval in Oekraïne heerste er een kortstondige paniek op de Europese gasmarkt. De eerste zorg was om de gasbevoorrading voor de winter te verzekeren. De EU nam actie om de behoefte aan gas te reduceren en naar alternatieve leveranciers te zoeken. Dit bleek succesvol en, mede dankzij een zachte winter, is Europa zonder kleerscheuren door het stookseizoen gekomen. Ondertussen staat er weer een winter voor de deur. De vraag rijst of we er beter voor staan dan vorig jaar. Op een webinar trachtte Eurogas, de vereniging van de Europese gassector, een antwoord te geven.
Voorzichtig vertrouwen
Eurogas ziet de komende winter met vertrouwen tegemoet. Europa is de vorige winter goed doorgekomen, met nog 56% van de gasreserves beschikbaar. Ondertussen is er opnieuw een buffer opgebouwd en de vooropgestelde vulgraad voor augustus werd zelfs twee weken voor op het schema gehaald. Door de verminderde volatiliteit op de markt en grotere spreiding van de leveranciers is er ook minder onzekerheid over de bevoorrading, terwijl de prijzen op het niveau van voor de Russische inval zitten.
Toch plaatst de vereniging enkele kanttekeningen bij dit positieve beeld. Het nieuwe evenwicht op de markten blijft wankel, en relatief kleine verstoringen kunnen snel voor wereldwijde gevolgen zorgen. Niemand durft daarom al te stellige uitspraken doen, ook al omdat de afhankelijkheid van Russisch gas wel gedaald is, maar nog lang niet verdwenen. Het is ook onwaarschijnlijk dat gasimport uit Rusland zal getroffen worden door sancties. Die moeten immers unaniem door de lidstaten beslist worden, en sommige EU-leden zijn nog te zeer afhankelijk van Rusland om de kraan helemaal dicht te draaien. Door die afhankelijkheid blijft de gasvoorziening van de EU echter kwetsbaar.
Eurogas was ook bezorgd over vraagvernietiging door het stilleggen van energie-intensieve industrieën. Tussen de zomer van 2022 en die van 2023 is het EU-gasverbruik met 17% gedaald. Een deel daarvan komt voor rekening van de industrie, waar installaties werden afgeschakeld. Als deze afschakeling echter zou resulteren in een definitieve verhuis van die activiteiten buiten de EU, zal dat nadelige gevolgen hebben voor het economisch weefsel. Het is daarom belangrijk dat er bevoorradingszekerheid wordt geboden aan de industrie.
Prijzen drukken door lange-termijncontracten
Om de bevoorrading betaalbaar te houden, werd gepleit voor het afsluiten van lange-termijncontracten voor LNG, in de eerste plaats met de Verenigde Staten. De meeste handel in vloeibaar aardgas gebeurt in het kader van lange-termijnovereenkomsten. Vorige zomer heeft de EU dit systeem verstoord door tankers op de wereldmarkt weg te kapen met hogere prijzen. Daardoor kwamen armere landen in de problemen, terwijl de gasprijs in Europa de hoogte in schoot. Overgaan op lange-termijncontracten zou de volatiliteit verlagen en gas goedkoper maken. De EU heeft zich echter tot doel gesteld om van fossiele brandstoffen af te raken, waardoor lange-termijnengagementen voor aardgas politiek moeilijk liggen. Welke gevolgen die aanpak heeft voor de beschikbaarheid en prijs van LNG, blijft afwachten.
Decarboniseren door gas
De gassector merkte ook op dat aardgas wel degelijk een rol kan spelen in het decarboniseren van de energiebevoorrading op korte termijn, door het vervangen van vaste fossiele brandstoffen. Door het tumult op de gasmarkt was 2022 niet toevallig een recordjaar voor steenkool wereldwijd, en ook in de EU ging het gebruik van vaste brandstof steil de hoogte in, onder meer door een stijging van bruinkool in Duitsland. De sector riep beleidsmakers dan ook op om naar het totaalplaatje te kijken.
Door Alex Baumans
