EVENEMENTEN
Install Magazine 985 – september 2022

Clima 2022

Veertiende wereldcongres van Rehva in een hybride formule

Clima 2022, het wetenschappelijk congres van Rehva, de Europese koepelvereniging van HVAC-technici, vond eind mei plaats in Rotterdam. Centraal in deze editie stonden de klimaatuitdagingen voor 2030, uitdagingen die door de Russische inval in Oekraïne nog een stuk complexer zijn geworden. Omdat de impact van het coronavirus zich nog liet voelen, werd gekozen voor een hybride formule. Het fysieke congres werd aangevuld met bijdragen online, en er was ook de mogelijkheid om alles op afstand te volgen.

Vijf thema’s voor 2030

Rehva is de koepelorganisatie voor HVAC-professionals in Europa. Het is een koepelorganisatie van de verschillende nationale organisaties voor HVAC-technici. Ons land is daarin vertegenwoordigd door Atic. In totaal groepeert de organisatie 120.000 professionals in 26 landen. Om de drie jaar organiseert de vereniging een internationaal congres, als een forum voor de meest recente ontwikkelingen op het vlak van HVAC. Dit jaar werd de 14de editie gehouden, met als gaststad Rotterdam. De organisatie was in handen van TVVL, de Nederlandse vereniging van HVAC-professionals, bijgestaan door TU Delft en TU Eindhoven.

Het centrale motto was ‘Eye on 2030’. Om de EU-doelstellingen voor 2030 te halen, zijn er ingrijpende wijzigingen in de sector nodig. Behalve de klimaatdoelstellingen van het Fit for 55 programma in het kader van de Green Deal, is daar recent nog het REpowerEU programma bijgekomen. Dat laatste beoogt om de EU onafhankelijk te maken van fossiele brandstoffen uit Rusland, onder meer door sterk in te zetten op hernieuwbare energie. De congresorganisatie had deze overkoepelende visie omgezet in vijf specifieke thema’s: Energie, Digitalisering, Gezondheid en Comfort, Circulariteit, en Opleiding. Dat laatste speelt een cruciale rol. Het grootste knelpunt om tot een snelle energietransitie te komen, blijkt meer en meer het gebrek aan geschoold personeel te zijn, op alle vlakken, van installateur tot ontwerper.

Cruciale rol van gebouwen

Het congres bestond uit diverse parallelsessies, elk met verschillende sprekers, aangevuld met postersessies en afgewisselde met keynote speeches, te veel om allemaal in detail op in te gaan. We lichten er enkele sprekers uit.

Pau Garcia Audi van DG ENER B3 van de Europese Commissie herhaalde het belang van gebouwen om de klimaatdoelstellingen te halen. De Russische inval in Oekraïne heeft dat alles nog eens extra dringend gemaakt. Een belangrijk instrument hierin is de herziening van de richtlijn voor energieprestatie van gebouwen. Dit moet een wettelijke basis worden waarop de lidstaten kunnen voortbouwen om zelf concrete wetgeving in te voeren. Zo wordt de mogelijkheid ingevoerd om fossiele brandstoffen te verbieden, en moeten steunmaatregelen voor fossiele brandstoffen voor 2027 worden stopgezet. Tevens wordt de ambitie verlegd van bijna-energieneutraal naar volledig klimaatneutraal. Daarvoor moet in de eerste plaats het renovatietempo sterk worden opgetrokken, wat uiteraard de vraag doet rijzen naar aangepaste ondersteuning van eigenaars die niet de middelen hebben om een ingrijpende renovatie door te voeren. Want daar draait alles om: de ingrijpende energetische renovatie. Er wordt immers veel verbouwd: de totale renovatiegraad ligt op ongeveer 10% per jaar. Dat zijn meestal echter alleen maar oppervlakkige verbouwingen, die meer te maken hebben met de inrichting of de afwerking. Voor grondige verbouwingen zit me slechts op 1% per jaar. Het komt er dus op aan om zoveel mogelijk oppervlakkige verbouwingen om te zetten in grondige renovaties. Dit moet natuurlijk ondersteund worden met een financieel plan.

De visie van de energieprestatieregelgeving wordt ook ruimer. Men zal bijvoorbeeld de uitstoot van het hele bouwproces proberen in te schatten, inclusief de energie die nodig is bij het bouwen, de productie en transport van materialen... Er zijn nog niet meteen plannen om die aspecten te integreren in de EPB-score; het gaat om een eerste inventarisatie.

Ook het binnenklimaat zal meer aandacht krijgen. De ventilatienoden tijdens de afgelopen coronapandemie hebben immers duidelijk aangetoond dat energiezuinigheid niet altijd te verenigen is met een goede binnenluchtkwaliteit. Voor de Europese Commissie is het duidelijk: een goed binnenklimaat is een eerste vereiste. Hierop mogen geen toegevingen worden gedaan omwille van energiebesparing.

Een brede kijk

Lieve Helsen van de KU Leuven pleitte voor een bredere kijk op de problematiek. We mogen onze blik niet verengen tot het pure energievraagstuk met het doel om zo veel mogelijk over te schakelen op hernieuwbare energie. Dat leidt immers tot andere problemen: om hernieuwbare energie te benutten, zijn er materialen nodig, en die zijn ook beperkt. Zo raakt de energiecrisis misschien opgelost, maar als we daardoor in een materiaalcrisis terecht komen, zijn we geen stap verder.

We moeten dus overschakelen op meer duurzaamheid in het algemeen, en dat kan alleen door in bredere systemen te denken. De eerste stappen worden daartoe gezet, met slimme netwerken en de integratie van elektrische mobiliteit in gebouwen. Die wisselwerkingen moeten nog verder worden uitgebouwd. We moeten komen tot een circulair energiesysteem dat gebaseerd is op energie-efficiëntie. Die integratie hangt samen men een zo sterk mogelijke elektrificatie van toepassingen, aangevuld met groene brandstoffen voor de sectoren die moeilijk te elektrificeren zijn. Al die sectoren op elkaar afstemmen kan alleen door een verregaande digitalisering. Lieve Helsen stelde in dit verband het System Readiness Level voor, naar analogie met het Technology Readiness Level. Dat is dan de maatstaf voor de mate waarin een bepaalde techniek kan interageren met andere technieken. Voor Lieve Helsen is het duidelijk: de energietransitie zal alleen slagen als we het hokjesdenken doorbreken. Dat houdt ook in dat er meer aandacht moeten komen voor de ‘zachtere’ waarden in de technische sector. Samenwerking en inclusiviteit zijn noodzakelijk om de uitdagingen aan te kunnen.

Om de doelstellingen te bereiken, zullen we dus alle zeilen moeten bijzetten. Een blik op de diverse thematische workshops en de diversiteit van projecten in de poster sessies toonde echter dat er veel onderzoek wordt verricht in Europa en daarbuiten. Op basis van die creativiteit moeten we tot oplossingen komen.

Door Alex Baumans