SANITAIR
Install Magazine 983 – april 2022
Vandaalbestendig kraanwerk
De aanpak van Schell
Vandalisme voorkomen, vergt een totaalaanpak, aldus Dirk Vanden Breede van Schell.
Een strakke vormgeving maakt het moeilijker om de elementen los te wrikken.
Robuustheid is een van de basisvereisten voor het ontwerp bij Schell.
Elektronisch gestuurde spoelingen werken zuiniger en zijn betrouwbaarder.
Vandalisme is helaas niet te vermijden in openbaar sanitair. Hoe groot het risico is, hangt af van de toepassing, maar men moet ervan uitgaan dat er altijd wel gebruikers zijn die het materiaal willen vernielen. Voor Schell, specialist in kraanwerk voor openbaar sanitair, is vandaalbestendig ontwerpen dan ook een basisvereiste. We spraken met Dirk Vanden Breede over de aanpak van de fabrikant.
Een totaalplaatje
Een eerste opmerking is dat vandalisme voorkomen een totaalaanpak vergt. Als de sanitaire ruimte netjes en goed onderhouden is, zullen de gebruikers de toestellen meer respecteren dan in een verwaarloosde omgeving. De staat van het kraanwerk is daarbij van groot belang. Als een kraan bijvoorbeeld begint los te zitten, dan is er altijd wel iemand die niet aan de verleiding kan weerstaan om daar wat verder aan te wrikken, en op de duur is de kraan helemaal om zeep. De algemene regel is: wat licht beschadigd is, zal onherroepelijk verder worden vernield. Vandaar het belang van regelmatige controle en onderhoud: door alles in goede staat te houden en kleine mankementen meteen te verhelpen, kan de uitbater grotere kosten vermijden.
Ontwerpen voor stevigheid
Als specialist voor openbaar sanitair houdt Schell sowieso rekening met vandaalbestendigheid in het ontwerp van elk product, of het nu een wastafelkraan, een urinoirspoeler, een douche of wat ook is. Dat uit zich in een robuuste constructie, verdekte bevestigingen en vooral een vorm zonder spleten of andere openingen, die weinig houvast biedt aan wie het toestel wil losrukken. Schell producten zijn niet alleen voorzien voor normaal gebruik, maar ook om correct te blijven werken in veeleisende omstandigheden.
Zo hebben de handbediende zelfsluitende kranen een drukknop die gemakkelijk te bedienen is, ook na jaren gebruik. Dat lijkt een detail, maar als die knop gaat klemmen, dan hebben gebruikers de neiging om hem met brute kracht in te drukken. Dat leidt dan weer tot meer mechanische belasting, de kraan kan beginnen loszitten, en eer men het weet moet ze vervangen worden. Ontwerpen voor blijvende betrouwbaarheid voorkomt problemen.
Wat er niet is, kan niet beschadigd worden.
Een voorbeeld van deze basisregel is de temperatuurregeling bij aanrakingsvrije kranen. Doorgaans zijn aanrakingsvrije kranen alleen bestemd voor koud water. Er bestaan echter ook mengkraanversies voor bijkomend comfort. Die zijn typisch voorzien van een hendeltje aan de zijkant om de temperatuur in te stellen. Dat hendeltje is echter een duidelijk zwak punt voor vandalisme. Wil men echter toch (hand)warm water voorzien in een omgeving waar men vreest voor beschadiging, dan kan men kiezen voor een mengpatroon die onder de wastafel gemonteerd wordt. De mengpatroon wordt aangesloten op de koude en warme toevoerleiding, en levert water aan de gewenste temperatuur (typisch 38°C), zonder dat er iets te zien is aan de kraan zelf. Deze laatste kan een gewone strakke koudwateruitvoering zijn. De mengpatroon kan desgewenst worden weggewerkt in een omkasting.
Voor urinoirs zijn er ook discrete oplossingen. Een opbouwspoeling, met drukknop of aanrakingsvrij, blijft kwetsbaar. Een aanrakingsvrije inbouwspoeling is al een stap vooruit. Daar is alleen de muurplaat zichtbaar. Bij de infraroodsystemen van Schell zit de sensor achter speciaal glas. Zelfs als men het oog zou willen beschadigen, dan blijft de impact beperkt tot het glas. Bij schade hoeft dan alleen die plaat te worden vervangen, de sensor zelf kan blijven zitten.
Nog meer veiligheid biedt de volledig verdekte urinoirspoeling. Daarbij wordt de spoeling gestuurd door een sensor in de sifon zelf. Die is gevoelig voor temperatuur en debiet. Als de sensor merkt dat het urinoir in gebruik is, gaat er een signaal naar het elektroventiel om de spoeling in werking te zetten. Het kraanwerk kan in de voorwand worden ingebouwd. Het grote voordeel is dat er geen enkel onderdeel van de installatie zomaar bereikbaar is. Bovendien is het onmogelijk dat de spoeling blijft werken als de sifon verstopt is: als er geen debiet wordt gedetecteerd, kan er ook geen spoeling volgen. Dit is in tegenstelling tot IR-sturingen, die spoelen als er een aanwezigheid is. Bij verstoppingen kan dat leiden tot overstromende sifons.
Elektrische voeding
Een ander aandachtpunt is de voeding voor elektrisch kraanwerk. Hier zijn er twee mogelijkheden: netaansluiting of batterijen. Netaansluiting is het meest onderhoudsvriendelijke, maar vereist natuurlijk dat er een elektrische aansluiting voorzien is. In nieuwbouw kan men daar bij de planning rekening mee houden; in renovatie is dat minder evident.
Kiest men voor netaansluiting, dan is de meest eenvoudige oplossing om een stekker in de buurt van de kraan te plaatsen. Daar kan dan de aansluiting voor de voeding en de transformator worden ingeplugd. Die oplossing is echter alleen haalbaar als het risico op diefstal verwaarloosbaar is. De ervaring heeft aangetoond dat de transformatoren in anonieme omgevingen vaak gestolen worden. Een oplossing is dan om met een aparte inbouwkast te werken, waar de transformatoren in worden ondergebracht. In die configuratie is er alleen een draad zichtbaar, en desgewenst kan ook die verborgen worden. Ook hier zijn er twee opties: een transformator voor meerdere kranen, of een per kraan. De eerste optie heeft het voordeel dat de installatie een stuk vlotter gaat. Het nadeel is dan wel dat, als die transformator de geest geeft, alle kranen zonder voeding zullen zitten. Kiest men daarentegen voor aparte transformatoren, dan blijven de overige kranen werken, ook al is er een defect.
Kraanwerk met batterijvoeding wordt veel toegepast in renovatie omdat het overal inzetbaar is en het probleemloos bestaande handbediende kranen kan vervangen. Uiteraard kunnen batterijen ook gestolen worden. Daarom is het aan te raden om de batterijen in een aparte inbouwkast te plaatsen, die ergens afgesloten of verdekt kan worden aangebracht. Bij de kraanversies waar de batterijen zich in het kraanlichaam bevinden, is het toegangsluik vergrendeld met een inbussleutel.
Hoekregelkranen niet vergeten
Ook voor de hoekregelkraan, een type kraan dat synoniem geworden is met Schell, is er een speciale versie voor openbaar sanitair. Daarbij is de bedieningsgreep voorzien van een afdekkap, die vastgeschroefd kan worden. Wie de instelling wil wijzigen, moet eerst de afdekkap verwijderen, wat zonder een tang niet zal lukken.
Door Alex Baumans
Foto’s: Schell
