WARMTEPOMPEN
Install Magazine 973 – november 2020
Koeling geeft de doorslag
Geothermische installatie van Nathan voor een woning
In een goed geïsoleerde nieuwbouwwoning hoort een toekomstgerichte verwarming.
De woning wordt verwarmd door een geothermische Alpha Innotec SWCV-warmtepomp van 16 kW.
Zomercomfort wordt steeds belangrijker in energiezuinige woningen. Daarom maakt de installatie gebruik van passieve koeling.
De installatie zorgt ook voor de verwarming van het zwembad.
Toen Frank Bruyninckx van de firma Precon zijn woning bouwde in Leefdaal bij Leuven, was hij op zoek naar een performant en toekomstgericht verwarmingssysteem. Dat werd gevonden in de vorm van een geothermische warmtepomp. Wat de keuze van de fabrikant betreft, kwam hij via groothandel Van Oirschot terecht bij Alpha Innotec, verdeeld door Nathan. Omdat hij actief is in de bouwsector, legde hij zelf de installatie aan, met technische ondersteuning van Nathan.
Kiezen voor zekerheid
Het gaat om een vrij grote woning, met ongeveer 500 m2 verwarmde oppervlakte, en een zwembad. Dat alles wordt verwarmd door een Alpha Innotec SWCV-warmtepomp van 16 kW, die verbonden is met vier boringen van 90 m. De boringen zijn gedimensioneerd om voldoende vermogen te kunnen leveren voor zowel de woning als het zwembad. Concreet betekent dit dat er een extra boring nodig was. Als afgiftesysteem is er overal vloerverwarming gelegd. De woning is tevens uitgerust met 42 fotovoltaïsche zonnepanelen.
De keuze voor Alpha Innotec was ingegeven door een streven naar zekerheid. “Er zijn vele merken van warmtepompen op de markt,” legt Frank Bruyninckx uit, “en die leveren allemaal goede prestaties onder normale omstandigheden. Ik zocht er echter een die ook nog perfect zou werken in moeilijke situaties. Alpha Innotec kon die zekerheid leveren. Bovendien zijn hun toestellen installatievriendelijk ontworpen. Als er toch iets zou misgaan, dan weet je dat ze gemakkelijk te repareren zijn.”
Passief koelen
Het doorslaggevend voordeel van deze geothermische installatie vindt hij het zomercomfort. “In moderne goed geïsoleerde woningen met grote glaspartijen, wordt koeling in de zomer meer en meer een noodzaak. Zelfs in het tussenseizoen kan de binnentemperatuur al hoog oplopen, ook bij lage buitentemperaturen.” Een systeem van vloerverwarming gecombineerd met passieve koeling biedt dan uitkomst. Omdat de compressor dan niet hoeft te werken, en tegelijk de boringen worden geregenereerd, is dat een bijzonder energiezuinige manier van koelen. In combinatie met het ventilatiesysteem kon men zo een aangename binnentemperatuur creëren, ook tijdens de afgelopen hittegolf. Bij 38°C buitentemperatuur, bleef het binnen nog een comfortabele 27°C.
Aangepaste werking
Het systeem moet wel juist gebruikt worden. Passieve koeling met vloerverwarming is een vrij traag systeem, vergeleken met een lucht-lucht installatie met directie expansie. Als men wacht tot de temperatuur te hoog oploopt, kan het wel gebeuren dat het te lang duurt eer de comforttemperatuur bereikt is. Men doet er dus beter aan om anticiperend te regelen en de bouwmassa al af te koelen, om te voorkomen dat oververhitting optreedt. Die manier van regelen sluit beter aan bij vloerverwarming, wat het meer moet hebben van geleidelijke veranderingen in plaats van plotse schommelingen.
Nood aan regeling
Regeltechniek en een goed hydraulisch concept zijn van cruciaal belang voor de goede werking van een dergelijke installatie. In dit geval is er een boiler voor SWW van 400 liter, en er nog een extra buffervat van 500 liter, dat is aangesloten op de warmtepomp. Dat laatste zorgt voor voldoende lange looptijden voor de compressor en betekent dat er altijd voldoende warmte voorradig is, ook op koude dagen. Het was van belang dat de installatie ook op de koudste dagen voor comfort zou kunnen zorgen.
Dan moet er nog een aangepast regelconcept zijn om alles in goede banen te leiden. Een basiskennis van elektriciteit en regeltechniek is eigenlijk onontbeerlijk voor een moderne installateur. De dagen van de eenvoudige verwarmingsketel behoren definitief tot het verleden. De woningverwarming, productie van SWW en een eventuele opwarming van het zwembad mogen elkaar niet in de weg lopen. De mogelijkheid om passief te koelen voegt een bijkomende laag van complexiteit toe. Vanaf welke temperatuur begint men te koelen? Hoe groot stelt men de dode zone in?
In woningen met grote glaspartijen is bezonning een belangrijkere parameter dan buitentemperatuur alleen. Oververhitting voorkomen ziet men best als een totaalaanpak, met niet alleen de warmtepomp, maar ook de zonnewering en de ventilatie. Dan is er nog de kwestie van de SWW-productie. De tijden waarop de warmtepomp moet draaien om het sanitair water op te warmen, mogen geen conflicten geven met de periodes waarop gekoeld moet worden. Slim bufferen kan hier een uitkomst bieden. In de installatie in Leefdaal warmt de warmtepomp in zomerbedrijf ’s ochtends de SWW-boiler op, zodat ze in de loop van de dag beschikbaar blijft voor koeling.
Intelligente regeling kan dat allemaal in goede banen leiden. Toch moet men oppassen voor een al te geautomatiseerd systeem. Er zijn zoveel parameters in het spel dat het zo goed als onmogelijk is om alles te voorzien. In onverwachte of uitzonderlijke situaties is een strakke automatisering dan eerder een hinderpaal dan een hulpmiddel. Men moet dus altijd de mogelijkheid hebben om manueel in te grijpen.
Nathan als partner
Frank Bruyninckx is in elk geval overtuigd van de kwaliteit van het materiaal en de kwaliteit van de service. “Een warmtepompinstallatie was nog vrij nieuw voor mij, en met koeling, verwarming, sanitair warm water en een zwembad, was dat toch een redelijk complexe installatie. Het komt er dan op aan een partner te hebben die concreet en duidelijk antwoord kan bieden op de vragen. Bij Nathan weten ze duidelijk waarover ze het hebben.”
Door Alex Baumans
