INSTALLATIE EN GEREEDSCHAP
Install Magazine 970 – mei 2020

Van retailer naar tuinbouwer

Colruyt Group ontwikkelt unieke Vertical Farm

In maart pakten de Bio-Planet winkels uit met verse basilicum dat volgens het principe van vertical farming is geteeld. Revolutionair aan dit verhaal is dat het volledig om eigen kweek gaat. Colruyt Group ontwikkelde immers zelf een ‘Vertical Farm’ die ingenieus in elkaar steekt. Vooral het koeling- en ventilatiesysteem is interessant dankzij de combinatie van bestaande en nieuw ontwikkelde technieken.

Vertical Farming

‘Vertical Farming’ is een moeilijke omschrijving voor een concept dat eigenlijk niet zo ingewikkeld is. Het komt erop neer dat planten in verschillende lagen boven elkaar worden gekweekt. “Dit gebeurt in een afgesloten ruimte in ideale condities”, vertelt Sarah Roels, R&D ingenieur bij Colruyt Group. “Licht, luchtvochtigheid, temperatuur, water- en nutriëntentoevoer, samenstelling van de bodem,…: alles wordt geoptimaliseerd in functie van de plantjes. Weersomstandigheden hebben geen enkele invloed en de kans op schade door insecten, schimmels of bacteriën is quasi uitgesloten. Resultaat? Een maximale opbrengst en kwaliteit met een minimale ecologische voetafdruk. In ons geval spreken we over 20 keer minder ruimte, 90% minder water en 50% minder nutriënten dan wat een klassieke teelt vereist. De duurzaamheid wordt versterkt door het substraat dat uit een combinatie van reststromen bestaat en volledig composteerbaar is. Bovendien wordt de hele installatie gevoed met groene energie en regenwater.”

Techniek als invalshoek

Al snel besefte de R&D-dienst van Colruyt Group dat een traditionele aanpak niet de gewenste duurzaamheid en rendabiliteit zou opleveren. “Veel startup bedrijven vertrekken vanuit plantenfysiologie en zoeken dan naar bestaande technologie om een werkende unit te bouwen,” vertelt Sarah Roels. “Wij zijn gestart vanuit technisch oogpunt omdat Colruyt Group ontzettend veel kennis over engineering, koeling, waterzuivering, energie-efficiëntie, ventilatie, … in huis heeft. Met 1.600 medewerkers behoort onze interne technische dienst tot de grootste serviceverleners van België. Door de brug tussen deze expertise en R&D te slaan, slaagden we erin om een unieke ‘Vertical Farm’ te bouwen die perfect in het businessconcept van Colruyt Group past. Natuurlijk is het nu nog afwachten hoe de verse kruiden bij de consument zullen aanslaan.”

Unieke technieken

De basis van de rendabiliteit wordt gevormd door de technieken. “We hebben al onze kennis in de schaal gegooid om tot de zuinigste technieken te komen”, vertelt Kristof Lauwereys, projectingenieur technieken. “Dit resulteerde in een lichtsysteem waarvoor we een patent hebben aangevraagd. Hetzelfde geldt voor de ventilatie die ervoor zorgt dat elk plantje evenveel verse lucht krijgt. Het volledige klimaat wordt via een luchtbehandelingskast geregeld. De aangezogen lucht wordt telkens op de correcte temperatuur en vochtigheid gebracht. Op zich is dat natuurlijk niet revolutionair. Ons concept maakt echter het verschil op het vlak van nauwkeurigheid. Het achterliggende sturingssysteem dat het technisch team van Colruyt Group ontwikkelde, zorgt immers voor een nauwkeurigheid van 1% bij vochtigheid en 0,1°C bij temperatuur.”

Quasi volledig onafhankelijk

De rendabiliteit van de ‘Vertical Farm’ wordt ook mee bepaald door het onderhoud dat minimaal is dankzij de samenwerking tussen R&D en de Technische Dienst. “We vertrokken vanuit het principe dat met zo weinig mogelijk onderhoud een maximale bedrijfszekerheid moest worden gegarandeerd,” legt Kristof Lauwereys uit. “Omdat we alles zelf bouwden, is er bovendien zo goed als geen interactie van derde partijen meer vereist. We hebben ruim voldoende interne kennis om storingen of defecten zelf te verhelpen. We moeten dus niet wachten tot een toeleverancier zijn technieker stuurt, waardoor we natuurlijk razendsnel kunnen ingrijpen. Bij een alarmmelding staan onze eigen techniekers binnen het uur in de ‘Vertical Farm’. Dit laat toe om problemen in de kiem te smoren en zodoende grote reparatiekosten te vermijden. Aangezien wij ook zelf de hele sturing ontwikkelden, zijn we 100% zeker dat de alarmering piekfijn op de toepassing is afgesteld. Het systeem laat bovendien toe om data te verzamelen en te vergelijken, waardoor we verder kunnen optimaliseren.””

Minimaal onderhoud

Dat het concept goed werd uitgekiend, bewijst de geringe correctieve maintenance sinds de officiële opstart in het voorjaar van 2020. “Onze ingrepen bleven beperkt tot een achtergebleven kabelbindertje dat in een pomp was terechtgekomen, het verstoppen van de nutriëntenpompen en een paar lampen die niet goed functioneerden”, aldus Kristof Lauwereys. Ook het preventieve luik van het onderhoud blijkt erg miniem te zijn. Vaste onderhoudstechnieker Bjorn Borremans legt uit: “Een keer per jaar moeten we de batterij en lamellen van de dry-coolers en de luchtgroepen schoonmaken. Verder is de lekdetectie van onze propaan chillers een belangrijk aandachtspunt wegens het potentiële explosiegevaar van dit klimaatvriendelijk koudemiddel. Vandaar dat ingebouwde sensoren constant controleren of er geen lekken zijn. Om op zeker te spelen, checken we jaarlijks ook nog eens alle lassen en buizen met een snuffeltoestel.”

Maximum 1 dag per maand

Zelfs het volledige bewateringssysteem vereist maar een minimale preventieve maintenance. “We kozen voor pompen met levenslange gesmeerde lagers die geen onderhoud nodig hebben”, verduidelijkt Kristof Lauwereys. “Natuurlijk moeten we halfjaarlijks de sediment- en actieve koolfilters van de buffertank vervangen. Bij de UV-filters die de bacteriën, schimmels en virussen uit het water verwijderen, volstaat het om jaarlijks de UV-lamp te vervangen en de aanslag op het glas van de armatuur te verwijderen. De buffertank waarin de nutriënten en water worden gemengd, vereist een halfjaarlijkse reiniging. Dit betekent dat we alle water aftappen, manueel het bezinksel verwijderen om daarna het geheel met water na te spoelen. Kortom, onze ‘Vertical Farm’ zal amper een halve tot volledige dag per maand aandacht van ons technisch team vragen. Wat erg weinig is voor zo’n kritische installatie… Maar het bewijst eens te meer dat nadenken over onderhoud tijdens het ontwerp zijn vruchten afwerpt.”

Door: Els Jonckheere

Foto’s: Colruyt