EVENEMENTEN
Install Magazine 969 – april 2020

Kansen van energietransitie benutten

Krachtlijnen van Vlaams beleid voorgesteld op Solar Opportunities Day

De energietransitie komt eraan, wat de structuren van de energievoorziening flink dooreen zal schudden. Het nieuwe landschap biedt uiteraard kansen aan bedrijven. Hoe dat landschap eruit zou zien en welke kansen dat zou bieden, kwam aan bod op de Solar Opportunities Day in het Thor-park in Genk. Dit was een gezamelijke organisatie van Solarwatt, Fronius en Van der Valk, drie specialisten in materiaal voor PV-installaties. Afsluitende spreker was Dirk Meire, beleidsmedewerker van Vlaams minister van Energie Zuhal Demir, die het regeringsstandpunt vertolkte.

Energiemanagement wordt noodzakelijk

Welke ontwikkelingen we in de toekomst zullen zien, werd toegelicht door Erik de Leeuw, CEO van Solarwatt Benelux, een leverancier van PV-systemen. Hij ziet vier grote thema’s: decarbonisering, decentralisatie, digitalisering en democratisering. Decarbonisering spreekt voor zich: we moeten af van energieproductie op basis van fossiele brandstoffen. Dat leidt op zijn beurt tot meer gebruik van PV-panelen. De opkomst van zonnepanelen heeft de kaarten op de elektriciteitsmarkt grondig dooreen geschud. We hebben het namelijk niet langer over een centrale productie die alle verbruikers bedient. De productie gebeurt nu decentraal en tal van gezinnen zijn nu zowel producent als consument. Die verschuiving heeft ook een democratiserend effect: energieproductie is nu binnen het bereik van zowat iedereen. Om dat in goede banen te leiden, is er wel heel wat onderlinge communicatie tussen de verschillende componenten nodig. Digitalisering is een eerste voorwaarde.

Waar er aanvankelijk vooral de nadruk werd gelegd op productie van fotovoltaïsche stroom, rijst nu de vraag naar optimaal gebruik ervan. We moeten naar systemen om het eigenverbruik zoveel mogelijk te maximaliseren. Dat kan door sturing van de energievraag in functie van het aanbod of door manieren om energie op te slaan. Batterijtechniek is daarbij een oplossing, waarbij een speciale rol is weggelegd voor elektrische voertuigen. Een intelligent managementsysteem moet alles in goede banen leiden. Erik de Leeuw ziet hier grote kansen: hij verwacht dat tegen 2030 een kwart van de gezinnen zal beschikken over zonnepanelen, een energiemanager, energie-opslag en een elektrisch voertuig.

Communicatie tussen al die systemen is daarbij een noodzakelijke voorwaarde. Nu stoten we nog te veel op aparte systemen die niet met elkaar kunnen communiceren. Om echt gebruik te maken van de digitalisering, bijvoorbeeld voor de uitbouw van lokale energienetwerken, zijn open systemen nodig.

Een tweede voorwaarde is een consequent beleid. “We hebben geleerd dat de overheid niet kunnen vertrouwen”, drukte Erik de Leeuw het uit. Het probleem is daarbij minder de inhoud van de beslissingen, dan wel de herhaalde koerswijzigingen. Die maken de overheid tot een onbetrouwbare partner, wat op zijn beurt nefast is voor het investeringsklimaat. Bedrijven en consumenten moeten hun investeringsbeslissingen kunnen baseren op een stabiel kader.

De visie van Vlaanderen

Wat dat kader in Vlaanderen kon zijn, vernamen we van Dirk Meire, beleidsmedewerker van Vlaams minister van Energie Zuhal Demir. Wat PV-energie betreft, mogen we trots zijn: Vlaanderen is een topregio voor zonnestroom. Met een geïnstalleerd vermogen van 430 watt per inwoner, staat Vlaanderen volgens de Eurostat-cijfers op de tweede plaats, na Duitsland (547 watt) maar ruim voor Italië (332 watt). Zonne-energie is grotendeels een zaak van de gezinnen. Ongeveer 20% van de Vlaamse woningen is voorzien van PV-panelen, goed voor ongeveer 60% van het geïnstalleerd vermogen. Deze trend houdt aan: 60% van de groei van fotovoltaïsche panelen in het afgelopen jaar kwam voor rekening van residentiële installaties. Het segment van de grotere installaties is wel aan een inhaalbeweging bezig, maar de cijfers in dit segment worden sterk beïnvloed door enkele grote projecten.

Wachten op het grondwettelijk hof

Wat de uitrol van de digitale meter betreft, en de hervorming van de tarieven, is er nog veel onduidelijkheid. Een reden daarvoor is dat er tegen de huidige decreet rond digitale meters nog verschillende klachten lopen bij het Grondwettelijk Hof. Tot daarover een uitspraak is gevallen, kan men nog niet zeggen of en in welke mate het decreet moet worden aangepast. De Vlaamse regering is er in elk geval van overtuigd dat, welke regeling ook uiteindelijk uit de bus komt, ze voordelig moet zijn voor eigenaars met zonnepanelen. Het moet een rendabele investering blijven, willen we een kans op slagen hebben voor de energietransitie.

Als steunmaatregelen kiest de Vlaamse regering duidelijk voor investeringssteun in plaats van gebruikssteun (zoals een systeem van certificaten). Een even sterke voorwaarde is dat het systeem de elektriciteitsfactuur niet mag doen stijgen. Dit is een absoluut breekpunt voor de minister. Op korte termijn is het verleidelijk om geld uit te geven, maar dat wreekt zich op de duur. De minister staat wel open voor alle voorstellen voor steunmechanismen, voorzover ze de factuur niet verzwaren.

Financieringsmodaliteiten

Verder wil de Vlaamse regering ook investeringen in zonne-energie bevorderen, door middel van derdepartijfnanciering. “Zonnepanelen brengen meer op dan een spaarboekje”, zoals Dirk Meire het uitdrukte. Hij vermeldde recente projecten waarbij buurtbewoners kunnen participeren in projecten. Formules van crowdlending en coöperaties bieden mogelijkheden om grotere projecten van de grond te krijgen. Voor eind dit jaar is de omzetting van Europese regelgeving met betrekking tot energiegemeenschappen voorzien. Dat zal een kader scheppen voor gemeenschappelijke projecten.

Dirk Meire deed ook een oproep naar alle belanghebbenden om beleidsvoorstellen te formuleren. Op dit ogenblik wordt gewerkt aan een Zonneplan 2025, dat een opstap moet zijn naar het Zonneplan 2030. Dat laatste mikt op een geïnstalleerd vermogen van 6,7 GW. De inbreng van de PV-sector is cruciaal om deze doelstelling te halen.

Onderzoek in Energyville

De deelnemers kregen ook een glimp van hoe het energiesysteem van de toekomst er uit zou kunnen zien, tijdens het bezoek aan Energyville. Deze kennisinstelling is eveneens gevestigd in het Thor Park en doet onderzoek naar innoverende systemen. Dat omvat onder meer metingen op zonnepanelen, zowel in het labo als op het terrein, als prestatietesten van batterijsystemen onder verschillende omstandigheden om zo te komen tot intelligente batterijmanagementsystemen. De onderzoekers kunnen er ook de werking van een elektriciteitsnet simuleren om de impact van verschillende configuraties van centrale en decentrale productie na te gaan, en om regelstrategieën uit te werken. In het Homelab kan men kijken hoe men de elektriciteitsvraag kan beïnvloeden in functie van een wisselend energie-aanbod. Een speciaal aandachtspunt is de werking van gelijkstroominstallaties. Gezien zonnepanelen gelijkstroom produceren, kan het voordelig zijn om ook de binneninstallatie op gelijkstroom te laten werken. Tenslotte is er ook een testopstelling waar men de optimale werking van een warmtenet kan bepalen.

Door Alex Baumans