EVENEMENTEN
Install Magazine 962 – augustus 2019

HVAC en duurzame ontwikkeling

Eureka congres in Brugge

Het Eureka Congres is een samenwerking tussen twee sectororganisaties op Europees niveau: EPEE voor koeling en warmtepompen, en EVIA voor ventilatie. Met dit initiatief willen de verenigingen een breed debat over de sectorgrenzen heen op gang brengen rond de manieren waarop HVAC-R kan bijdragen tot een beter leven voor iedereen. Dit jaar vond het congres in Brugge plaats, met als centraal thema de rol van HVAC-R industrie in het behalen van de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling

Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen

De duurzame ontwikkelingsdoelstellingen, meestal afgekort als SDG (voor Sustainable Development Goals) zijn een reeks agendapunten voor een duurzame ontwikkeling tegen 2030, die werden opgesteld door de VN als de volgende stap na de millenniumdoelstellingen. De 17 actiepunten bestrijken een brede waaier van aspecten, van klimaatactie over onderwijs tot armoedebestrijding. De duurzame ontwikkelingsdoelstellingen zijn een zaak van ons allemaal, en betreffen dus ook HVAC-R. Daarom was het jongste Eureka congres gewijd aan de raakpunten tussen onze sector en de bredere SDG. Een honderdtal geïnteresseerden was afgezakt naar het Europacollege in Brugge.

Keynote sprekers Sir David King en Hans van der Loo gaven een aanzet tot de panelgesprekken, waarbij vertegenwoordigers van diverse instanties, zoals de Europese Commissie, in gesprek gingen met experts uit de industrie en studenten uit meerdere landen. Sir David King ging in op de gevolgen van het wijzigend klimaat en benadrukte de noodzaak tot klimaatherstel. Hans van der Loo had een meer economische insteek en wees op de grenzen van de groei en de beperkte duurzaamheid van ons huidig economisch model.

Meer dan klimaatregeling alleen

Een van de conclusies was dat men af moest van het hokjesdenken, zowel in bedrijven, belangenverenigingen of het beleid. In overheden gebeurt het nog veel te vaak dat bevoegdheden versnipperd zijn over een hele resem instanties, die elk slechts een deel van de kwestie bekijken, wat soms tot tegenstrijdige adviezen en beslissingen kan leiden. Ook binnen de industrie is er de neiging om alleen maar rekening te houden met een beperkt aantal aspecten, zonder een globaal zicht op de noden van alle betrokken partijen.

Bij het ontwerpen van klimaatsystemen voor gebouwen moet men bijvoorbeeld een afweging maken tussen comfort, gezondheid en energiebesparing. Gebouwen zijn er in de eerste plaats om een gezonde en aangename leefomgeving te bieden, iets wat bij een eenzijdig streven naar energiebesparing wel eens vergeten kan worden. Het is echter nog altijd zo dat beslissingen over gezondheidseisen enerzijds en energie-efficiëntie anderzijds, apart genomen worden, ook al omdat de regelgeving vanuit verschillende hoeken wordt opgelegd. Op het vlak van de gebouweninstallatie komen die echter samen, zodat een geïntegreerde aanpak loont.

In dit verband gaf de bijdrage vanuit de voedingssector een interessant perspectief. Zeker in ontwikkelingslanden gaat er heel wat van de voeding verloren voor het bij de consument raakt. Een betere koelketen is een efficiënte manier om de voedselzekerheid te verhogen. Daarbij moet men er echter zorg voor dragen dat die koeling op een duurzame manier gebeurt. Anders veroorzaakt de oplossing voor een probleem bijkomende complicaties op een ander vlak. Ook hier is het nuttig om buiten de grenzen van de eigen specialiteiten te kijken.

We hebben alle talenten nodig

Een andere SDG is de bevordering van gelijke kansen tussen mannen en vrouwen. We kunnen er niet omheen dat onze sector overwegend mannelijk is, en dan scoort Europa nog relatief goed tegenover andere werelddelen. Er blijft dus heel wat talent onderbenut. Nochtans hebben we elk paar handen dringend nodig: de sector kampt nu al met een tekort aan arbeidskrachten, terwijl men een groei verwacht van 14%, waardoor er binnen vijf jaar 21% meer technici zouden nodig zijn. Bovendien presteren bedrijven met meer diversiteit in het personeel beter dan bedrijven met homogene teams. Teams met een grote diversiteit hebben immers een bredere kijk op de zaak, en vinden zo sneller innoverende oplossingen.

De sector heeft er dus alle baat bij om vrouwvriendelijker te worden. Daar moet nog een hele weg voor worden afgelegd. Te weinig meisjes kiezen voor technische richtingen op school. De weinige vrouwelijke technici stromen na hun studies dan nog nauwelijks door naar de industrie of de installatiesector. Ze zetten veeleer hun carrière verder in onderzoek of bij studiebureaus. Zeker bij installatiebedrijven is er een vicieuze cirkel: omdat er amper vrouwen zijn, is er geen motivatie om vrouwvriendelijke initiatieven te nemen, waardoor er weer minder vrouwen op af komen. Gezien de uitdagingen van de energietransitie kunnen we het ons echter niet veroorloven om een aanzienlijk reservoir aan talent onderbenut te laten.

Totaalaanpak gevraagd

In de afsluitende workshops werd ingegaan op de rol die HVAC-R kan spelen in het behalen van de SDGs. De conclusie is dat er een aantal doelstellingen zijn met heel wat raakvlakken met de sector, denken we maar aan Klimaatactie, duurzame productie en consumptie, of goede gezondheid en welzijn. Dat biedt de HVAC-R sector meteen ook de kans om een positief verhaal te brengen en zo de bijdrage tot het algemeen welzijn in de verf te zetten. Vanuit een technische achtergrond blijft men al te vaak steken in een benadering die puur op energie-efficiëntie gericht is. De gemiddelde gebruiker heeft echter geen boodschap aan energie-efficiëntie, hij is vooral geïnteresseerd in wat een installatie voor hem kan beteken door een beter comfort en binnenklimaat te leveren. Door aan te tonen hoe een performant HVAC-R systeem zorgt voor een betere levenskwaliteit, kan er een dynamiek ontstaan die niet alleen de energietransitie bevordert, maar een duurzame ontwikkeling in het algemeen, waar toekomstige generaties op kunnen bouwen. Brede discussies zoals het Eureka congres zijn noodzakelijk om bruggen te slaan naar andere betrokken partijen.

In haar afsluitende bedenkingen benadrukte Andrea Voigt (EPEE) het belang aan samenwerking. De HVAC-R sector wil haar steentje bijdragen tot duurzame ontwikkeling en heeft heel wat technieken tot haar beschikking. Het komt er nu op aan om alle actoren rond de tafel te krijgen. Russel Patten (EVIA) ziet een grotere rol weggelegd voor de gebruiker. Nu zijn de meeste mensen nog te weinig op de hoogte van de voordelen van een goed binnenklimaat en hoe dat kan gerealiseerd worden door technische installaties.

Door Alex Baumans

Figuren: Eureka