EVENEMENTEN
Install Magazine 960 – mei 2019
Alles is verbonden
HVAC en verwarming op ISH 2019
Connected systemen zijn niet meer weg te denken uit een moderne installatie. (Foto: Tado)
Sommige fabrikanten, met in de eerste plaats Daikin, zien R32 als het koelmiddel voor warmtepompen van de toekomst. (Foto: Daikin)
De traditionele koelmiddelen, zoals R407C of R410A kennen ook nog hun aanhangers (Foto: Weishaupt).
Ook op het vlak van keteltechniek waren er tal van nieuwigheden, met verbeterd gebruiksgemak, lage uitstoot en groot modulatiebereik (Foto: Elco)
Foto: Messe Frankfurt.
ISH Frankfurt is in de eerste plaats de etalage van de verwarmingssector, waar de Duitse industrie een grote rol in speelt met zwaargewichten zoals Viessmann, Bosch of Vaillant. Daarnaast is er een groeiende aandacht voor HVAC en luchttechniek, die nu voor de eerste keer de volledige Hal 8 tot haar beschikking kreeg. Een opvallende vaststelling: het grote thema was niet zozeer de energietransitie, maar wel de digitalisering.
Bent u al connected?
Als er een woord is dat de nieuwigheden in de verwarmingshallen van ISH het best opsomt, dan is dat ‘connectivity’. Alles is connected, vernet of verbonden, hoe men het ook wil uitdrukken. In zijn meest triviale vorm betekent dit dat er een app is waarmee men het toestel in kwestie kan bedienen. Maar connectiviteit heeft meer mogelijkheden dan gewoon een veredelde afstandsbediening. Men ziet meer en meer regel- en optimalisatiefuncties opduiken, bijvoorbeeld voor om gebruik te maken van de mogelijkheden van slimme meters, of om het eigen verbruik van PV-panelen te maximaliseren, of nog om het hydraulisch evenwicht van een installatie in te stellen. Een minpuntje bij al die systemen is dat de meeste fabrikanten uitgaan van een eigen toepassing. Iedereen verzekert wel dat hun systeem perfect compatibel is met andere platformen, en naadloos aansluit op een gebouwenbeheersysteem, maar of dat in de praktijk ook werkelijk zo verloopt, blijft de vraag. Voorlopig is het wachten op een merkneutrale standaard.
Hier en daar kreeg men zelfs een blik in de toekomst. Meest spectaculair is technische ondersteuning via enhanced reality. Daarbij zet de technicus ter plaatse een speciale bril op, zodat de expert van de fabrikant of leverancier van waar ook ter wereld kan meekijken, om advies te geven, instellingen te controleren of technische documentatie te laten verschijnen. Deze toepassingen zijn nog niet voor morgen, maar het lijdt geen twijfel dat technische ondersteuning via digitale communicatie en virtuele realiteit tal van voordelen kan bieden. We zijn al gewoon dat IT helpdesks direct in onze computer kunnen ingrijpen via systemen zoals Teamview. Naarmate de installaties intelligenter worden zit er ook zoiets aan te komen voor HVAC.
Connectiviteit maakt ook een nieuw business model mogelijk. Door een toestel te voorzien van intelligentie, kan men extra functies creëren. Als men het dan laat communiceren, kan men daarbij dan diensten aanbieden. De meest voor de hand liggende zijn stookplaatsbeheer, optimalisatie, preventief onderhoud en foutdetectie. Het is nu vrij eenvoudig om op afstand foutmeldingen te evalueren, of om na te gaan of een bepaald toestel wel binnen de juiste parameters werkt. Anomalieën in de werking kunnen nu ook gemakkelijk worden opgespoord: als bijvoorbeeld de primaire pomp draait, maar de verwarmingslichamen in een bepaalde ruimte onvoldoende debiet of temperatuur krijgen, kan het beheersysteem een alarm geven. Op die manier kunnen er verregaande servicecontracten worden afgesloten, waarbij de installatiefirma of leverancier tegen een zeker bedrag garandeert dat de installatie altijd naar behoren zal werken.
Wat stoppen we in de warmtepomp?
De vraag die de warmtepompsector bezighoudt, is welk koelmiddel te gebruiken. In theorie is er geen onoverkomelijk probleem. De F-gassenverordening spreekt van een phase down, en dus geen phase out. Er zou dus nog altijd een zekere hoeveelheid van de huidige koelmiddelen beschikbaar moeten blijven. De bewegingen op de markt van de laatste jaren zijn echter van die aard, dat er weinigen concrete uitspraken willen doen over beschikbaarheid en prijzen in de toekomst. Over wat er moet gebeuren, lopen de meningen uiteen.
Ten eerste zijn er de fabrikanten die, tenminste voor de afzienbare toekomst, gewoon vasthouden aan de traditionele R410A of R407C. Zij rekenen erop dat deze koelmiddelen nog voldoende lang tegen een aanvaardbare prijs beschikbaar zullen zijn, en wachten af welke richting de markt uitgaat eer ze een volgende generatie koelmiddel introduceren.
Een tweede populaire keuze is R32, vooral bij de Aziatische fabrikanten die ook actief zijn in koeling en airconditioning. Dit is wel brandbaar, maar gezien men in Europa voornamelijk gebruik maakt van watervoerende leidingen voor warmtetransport, hoeft dat geen onoverkomelijk bezwaar te zijn. Men kan immers gebruik maken van een volledig gesloten koelcircuit, dat in de fabriek gemonteerd en getest wordt. De kans op lekken is hier bijzonder klein.
Die overweging ligt ook aan de basis van de derde optie: propaan of R290. Dit heeft uitstekende koeltechnische eigenschappen en een GWP van slechts 3. Er is uiteraard het gevaar voor explosie, maar dat kan beheerst worden door gebruik te maken van een monoblok constructie. Bovendien zijn dit typisch lucht-water toestellen voor buitenopstelling, zodat de risico’s bij lekken beperkt blijven. Misschien ook niet toevallig waren de fabrikanten die er het sterkst mee uitpakten firma’s zoals Wolf of Vaillant, die vanuit de keteltechniek al heel wat ervaring hebben met brandbare gassen.
Tenslotte zijn er bedrijven die hun eigen weg gaan. We vermelden hier Stiebel Eltron, die zijn hoop stelt op R454C, dat de voordelen van veiligheid en laag GWP zou combineren.
Wat het zal worden, zal de toekomst uitwijzen. Zeker is in elk geval dat er geen pasklare oplossing is. Wat het ook wordt, de fabrikanten moeten de koelcircuits en de werking van de compressoren aanpassen. Het zal dus nog even duren vooraleer het hele gamma zal overgeschakeld zijn op een nieuw koelmiddel.
De CV-ketel is nog niet dood
Alle enthousiasme over de energietransitie en elektrificatie van de verwarming ten spijt, blijven traditionele ketels nog altijd de hoofdmoot van de markt uitmaken. De vooraanstaande fabrikanten komen dan ook met nieuwe reeksen, onder meer op het vlak van gaswandketels. Verbrandingstechnisch is er nog weinig winst te halen uit een moderne condensatieketel. De innovatie zit dus vooral in regelmogelijkheden, modulatiebereik, bedieningsgemak, integratie met andere systemen en – niet te vergeten- ingebouwde intelligentie.
Door Alex Baumans
