EVENEMENTEN
Install Magazine 959 – april 2019

De rol van olie en gas in de verwarming van de toekomst

Congres van verwarmingssector op Batibouw

Met alle acties rond het klimaat, is de vermindering van de uitstoot tot een centraal thema geworden. Wil men de uitstoot van gebouwen beperken, dan speelt de verwarmingssector een sleutelrol. Om na te gaan wat er op dat gebied mogelijk was, organiseerde de sector in het kader van Batibouw een bijeenkomst, die gedragen werd door Gas.be, Informazout en Cedicol. Centraal stond de vraag naar de rol van fossiele brandstoffen in het toekomstige verwarmingslandschap.

De visie van de sector

De vraag naar de toekomst van de verwarming leeft duidelijk in de sector, en het auditorium 500 van de Heizel was dan ook goed gevuld. In een eerste plenaire sessie werd de problematiek vanuit diverse standpunten geschetst. Werner Neuville (Cedicol) deed dat vanuit het standpunt van de opleidingscentra, Jan Lhoëst (Technlink) vertolkte de visie van de installateurs en Willem Voets (Informazout) en Steven Van Caekenberghe (Gas.be) gaven de positie van respectievelijk de olie- en gassector. Uit hun uiteenzettingen en het aansluitende panelgesprek onthouden we vooral het volgende:

De toekomst is hybride

Olie en gas zijn op dit ogenblik veruit de belangrijkste energiedragers voor verwarming, en het is onrealistisch om te verwachten dat dit snel zal veranderen. Daarentegen zullen hernieuwbare energiesystemen ongetwijfeld aan belang winnen. Ze hebben echter hun beperkingen, zeker in bestaande gebouwen. Bovendien moeten er in zogenoemde ‘all electric’ scenario (met een volledig elektrisch aangedreven verwarming) nog ingrijpende aanpassingen doorgevoerd worden in de productie en distributie van elektriciteit. We gaan dus hoogstwaarschijnlijk naar een tussenoplossing, met hybride systemen, waarbij een traditionele ketel wordt aangevuld met zonne-energie of een warmtepomp.

Van installateur tot energie-expert

De rol van de installateur zal daardoor ook wijzigen. Hij zal niet alleen een installatie moeten ontwerpen en uitvoeren, hij zal bovendien de eindklant moeten bijstaan in het uitwerken van een energieconcept. Er is immers geen alleenzaligmakende oplossing, elke klant zal een configuratie moeten kiezen in functie van de situatie. De rol van advies van de vakman wordt dus belangrijker, wat zich ook moet vertalen in de facturatie. Advies zal niet meer als een gratis service geleverd kunnen worden. Om de rol van adviseur naar behoren te kunnen uitvoeren, zal de vakman zich ook regelmatig moeten bijscholen.

Er zitten nog technieken in de pijplijn

Om te beginnen is er nog heel wat winst te boeken door over te schakelen op de huidige stand van de verwarmingstechniek. Het energielabel is hiervoor een goed instrument voor sensibilisering, dat echter ondergewaardeerd blijft. Daarnaast zijn er andere manieren om fossiele brandstof efficiënt te gebruiken, zoals gasabsorptiewarmtepompen. Op langere termijn verwacht men veel van synthetische brandstoffen. Die worden geproduceerd op basis van hernieuwbare energiebronnen en zijn bijvoorbeeld een goede manier om het teveel aan groene stroom op te slaan. Een bijkomend voordeel van deze processen is dat ze CO₂ uit de atmosfeer kunnen hergebruiken. Op die manier wordt CO₂ dus van een afvalproduct tot een grondstof.

Beleid gevraagd

Verder vraagt de sector een duidelijk beleid. De huidige onzekerheid verlamt de markt: zolang men niet weet waar het energiebeleid naartoe gaat, is men niet geneigd te investeren. Er is dus nood aan een duidelijk en realistisch stappenplan naar een koolstofarme verwarming, zodat de consument weet waar hij aan toe is.

Online selectietool voor verwarming

In het tweede gedeelte kwam een reeks sprekers telkens concrete toepassingen voorstellen. Zo had Gaël Minne (Gas.be) het over Smartheat. Dat is een online simulatieprogramma waarmee men verschillende verwarmingsystemen kan vergelijken. Hoewel er heel wat complexe berekeningen achter schuilen, is het toch bijzonder gebruiksvriendelijk. Bovendien worden een aantal parameters zoals de energieprijs regelmatig bijgewerkt, zodat de gebruiker erop kan vertrouwen dat alle waarden up to date zijn. Het programma geeft dan de totale kost van een bepaalde configuratie over 20 jaar, samengesteld uit de aanvankelijke investering, de energiekost, de onderhoudskosten en eventuele andere kosten. Door middel van verschillende grafieken kan men dan de diverse systemen vergelijken, qua uitstoot, totale kost, investering enzovoort. Voor de installateur is er een apart niveau in de software, waarin hij verder in detail kan gaan.

Hajo Hoffmann (Tech4Fuels) gaf een stand van zaken van het onderzoek naar koolstofarme brandstoffen. Dat gaat van gemodificeerde plantaardige olie tot volledig synthetische brandstoffen. Het doel is hier om te komen tot een brandstof die volledig uitwisselbaar is met minerale olie of aardgas. Bovendien mogen er bij de productie ervan geen grondstoffen gebruikt worden die beter voor andere doeleinden worden ingezet. Zo mogen energiegewassen de voedingsgewassen niet verdringen. Dit is een manier om afvalstromen te valoriseren (biomassa, vetten) of om groene stroom op te slaan via de tussenstap van waterstof. Er lopen al diverse pilootprojecten.

Jef Schelkens (ClimaWays) lichtte de gasabsorptiewarmtepomp toe. Hij hielp ook enkele mythes over de elektrificatie van de verwarming uit de wereld. De tegenstelling tussen elektriciteit en gas bij warmtepompen is een valse discussie. Een elektrische aangedreven warmtepomp is maar zo groen als de elektriciteit die uit het stopcontact komt. Het gaat er vooral om te kijken hoe efficiënt de primaire energie gebruikt wordt, en dan scoort een gasabsorptiewarmtepomp erg goed.

Tenslotte gaf Jan Bral van de gelijknamige installatiefirma een getuigenis uit de praktijk van hybride installaties. Er komt immers heel wat meer bij kijken dan gewoon een warmtepomp of zonnecollectoren aansluiten op een bestaande installatie. Een juiste inregeling en dimensionering zijn absoluut noodzakelijk. Andere aandachtspunten zijn een aangepaste regeling om te voorkomen dat de brander en/of de warmtepomp te pas en te onpas aanspringt, en natuurlijk een regelmatig onderhoud van de ketel.

Door Alex Baumans