WARMTEPOMPEN
Install Magazine 957 – februari 2019
Duurzaam comfort voor dokterspraktijk De Ceder
Vaillant geothermische warmtepompen als ecologische oplossing.
Het multidisciplinair eerstelijnscentrum De Ceder werd gerealiseerd op een hoekperceel van 800 m² op de punt van de Turnhoutsebaan en zijstraat De Rest
In de centrale technische ruimte werden drie flexoTHERM bodem-water warmtepompen van Vaillant in cascade geïnstalleerd
Detailopname van de circulatiepompen (bovenaan) en de caloriemeters (onderaan)
Het buffervat voor CV heeft een capaciteit van 1.000 liter, dat voor sanitair warm water van 1.500 liter
“Binnenshuis kunnen we een aangename temperatuur behouden, ongeacht de buitentemperatuur”, aldus bouwheer Dr. Riad Tayar
“Een gesloten geothermisch systeem is duurder dan een open systeem, maar de oplossing is ook duurzamer, betrouwbaarder en bedrijfszekerder”, aldus Danny Maes van Geoservices
Peter Schelles, werfleider bij Bouwwerken Vermeiren, volgde het project op
In het centrum van Schilde realiseerde Dr. Riad Tayar, die een dokterspraktijk leidt, een nieuwbouw met een multidisciplinair eerstelijnscentrum op het gelijkvloers, en appartementen op de verdiepingen. Voor het verwarmingscomfort van patiënten, zorgverstrekkers en bewoners opteerde de bouwheer voor een collectieve, groene en toekomstgerichte technologie. Geoservices installeerde er een gesloten geothermisch systeem, met onder meer drie Vaillant flexoTHERM warmtepompen in cascade.
Het gebouw met de dokterspraktijk bevindt zich op een hoekperceel van 800 m² op de punt van de Turnhoutsebaan en zijstraat De Rest. Op -1 is er een parkeergarage, een fietsenstalling en de technische ruimte – zie verder. Op het gelijkvloers is de beschikbare oppervlakte verdeeld tussen de lokalen voor de groepspraktijk (artsen, kinesitherapeuten…) en de casco opgeleverde ruimtes voor het lokale Wit-Gele Kruis. Op de verdiepingen +1 en +2 zijn er respectievelijk vijf en drie appartementen.
Centralisatietendens
Dit project kadert binnen de centralisatietendens in de eerstelijnszorg. De werf werd opgestart in augustus 2017. “Vooraleer te beginnen te bouwen hebben we wel een twintigtal dokterspraktijken bezocht, waarvan we telkens bepaalde zaken hebben opgestoken en andere niet weerhouden”, aldus de bouwheer. Er werd geopteerd voor het gebruik van duurzame materialen. Tussen de verlijmde Desta-gevelstenen en de snelbouwstenen is er een matig geventileerde spouw van 12 cm breed. De bekleding van de terraswanden op de verdiepingen werd uitgevoerd in Equitone Tectiva gevelplaten van Eternit. Enkel de buitenwanden van de tweede verdieping werden volledig bepleisterd. Verder werd er een Smart Home domoticasysteem geïnstalleerd waarop alle technieken (sturing van verwarming, ventilatie, verlichting, toegangscontrole…) werden aangesloten.
Collectieve groene insteek
“Belangrijk voor ons waren voldoende binnenvallend daglicht, een gevoel van ruimte, en ook voldoende comfort. Vooral verwarmingscomfort was een belangrijke focus. Radiatoren waren geen optie. Niet enkel omwille van het esthetische aspect, ook om de beschikbare oppervlakte maximaal te kunnen aanwenden. Vloerverwarming geeft sneller een gevoel van warmte en huiselijkheid, zeker indien patiënten blootvoets moeten stappen of zich uitkleden. Ook voor de appartementen waren huiselijkheid en comfort het uitgangspunt. Onze vraag was: Is een collectief systeem haalbaar met de temperatuurschommelingen in ons land? En wat als het in de zomer zeer warm is?”, aldus de bouwheer. “Er was ook de groene insteek: ik word als arts elke dag geconfronteerd met de gevolgen van luchtvervuiling en vervuiling in het algemeen. Dit is een groene omgeving en moet zo blijven. Door dit project te realiseren in een ecologisch verantwoorde omgeving dragen we ons steentje bij tot een duurzaam milieu. We zien het ook als een investering waar we op langere termijn return on investment uithalen. De architect (Jort Moors van Architecten Moors uit Brecht) en de aannemer (Bouwwerken Vermeiren uit Schoten) konden ons overtuigen van de keuze voor een volledig gesloten verwarmingscircuit.”
Gesloten geothermisch systeem
“We merken dat de vraag naar toekomstgerichte en milieuvriendelijke verwarming duidelijk stijgt. Voor dit project bracht de bouwheer zelf het idee aan om collectief milieuvriendelijk te verwarmen”, aldus Peter Schelles, werfleider bij Bouwwerken Vermeiren, een derde-generatie familiebedrijf met een 60-tal medewerkers. “We gingen dan ook op zoek naar de juiste partner om een dergelijk collectief verwarmingssysteem te installeren. Installatiebedrijf Geoservices uit Rijkevorsel realiseerde in deze regio reeds een aantal referentieprojecten. Voor ons was het een eerste samenwerking met het systeem en met Geoservices. Onze voorkeur ging naar hen uit omdat zij meestal voor een gesloten geothermisch systeem opteren. Bij een open systeem wordt er minder diep geboord en wordt er een pomp geïnstalleerd die op termijn kan dichtslibben, met als gevolg dat er opnieuw boringen moeten worden uitgevoerd. De kostprijs van een gesloten geothermisch systeem ligt hoger dan deze van een open systeem, maar de oplossing is ook duurzamer, betrouwbaarder en bedrijfszekerder. Er werden 12 putboringen van 125 meter diep uitgevoerd om het benodigde vermogen voor deze installatie (60 kW) te bereiken.”
Focus op warmtepompen
Toen installateur Danny Maes in 2008 Geoservices in Schilde, overnam en de vestiging overbracht naar Rijkevorsel, was hij al vijf jaar in de warmtepomptechnologie actief. Zijn bedrijf telt inmiddels een tiental medewerkers en legt zich uitsluitend toe op het installeren van warmtepompen, op de residentiële en de projectenmarkt (appartementen en bedrijfsgebouwen). “In hoofdzaak geothermische, in mindere mate lucht-water warmtepompen. De samenwerking met Vaillant startte 10 jaar geleden toen de Duitse fabrikant zijn gamma warmtepompen op Belgische markt lanceerde. Enkele jaren geleden namen we ook een bedrijf dat putboringen uitvoert, over. Nu hebben we zelf twee boortorens ter beschikking, die we van werf tot werf verhuizen”, aldus Maes.
Drie geothermische warmtepompen in cascade
Voor welk verwarmingsconcept werd er geopteerd voor De Ceder, en waarom? “Er werd in eerste instantie gekozen voor een collectief systeem waarbij dokterspraktijk, ondergrondse bouwlaag en appartementen in hetzelfde verwarmingsconcept zouden passen. Pluspunt hierbij is dat er niet in elk appartement afzonderlijke technische voorzieningen moeten worden geïnstalleerd”, aldus Maes. ”In de studiefase werden alle leidingen en toestellen gedetailleerd uitgetekend op maat van de beschikbare stookruimte van 7 m² op 2 m² die zich op niveau -1 bevindt. In deze centrale technische ruimte werden drie flexoTHERM bodem-water warmtepompen (vermogen 19 kW) van Vaillant in cascade geïnstalleerd. De weersafhankelijke regelaar multiMATIC VRC 700 + VR 70 van Vaillant staat in voor de regeling van de warmtepompen en de cascadestructuur. Bij de opbouw van de installatie werden ook twee buffervaten voorzien: 1 x 1.000 liter voor CV, en 1 x 1.500 liter voor sanitair warm water. Drie aguaFLOW 40/45 drinkwaterstations, in cascade opgesteld, zorgen ervoor dat het sanitair warm water pas wordt opgewarmd, wanneer er vraag naar is. Het wordt dan kant-en-klaar gebufferd in de Allstor boilers.
Zelf opgebouwde passieve koeling
Bijzonder aan dit collectieve verwarmingssysteem is onder meer dat het verbruik per appartement eerst globaal gemeten wordt, en dat daarna, met behulp van caloriemeting per afname CV en via debietmeting voor sanitair warm water, de kosten, in functie van het verbruik, verdeeld worden. Met een modem kan de syndicus de opgesplitste detailgegevens vanop afstand uitlezen. Hij ontvangt dus automatisch een rapport op maand- of eventueel weekbasis, naargelang de voorkeur. Hij hoeft niet meer ter plaatse te komen voor het opnemen van de meters. Een tweede bijzonder element is de zelf opgebouwde passieve koeling. De module voor passieve koeling van Vaillant koelt tot maximum 19 kW. Hier bedraagt de benodigde koeling evenwel 60 kW, dus diende het systeem met een passende platenwarmtewisselaar te worden aangevuld. De sturing van de passieve koeling bevindt zich in de Vaillant-warmtepompen. Er is ongeveer 1.000 m² vloerverwarming, goed voor 40 kW, wat betekent dat de platenwarmtewisselaar (van Kelvion-makelij) in kwestie hierop moet berekend zijn.
Meerwaarde
De verwarmingsconfiguratie heeft heel wat pluspunten voor de eigenaars en bewoners van het gebouw. “Binnenshuis kunnen we een aangename temperatuur behouden, ongeacht de buitentemperatuur. Denk ook aan het milieuvriendelijke karakter, de passieve koeling en de meerwaarde op termijn in het licht van de huidige energie-evoluties”, aldus Dr. Tayar. “Naast het collectieve systeem vormt ook de cascaderegeling een meerwaarde: indien er een van de drie warmtepompen defect is of uitvalt, kunnen de twee andere het overnemen. Het comfort blijft gegarandeerd. Uiteraard levert de passieve koeling een bonus op. Bij een eventuele latere doorverkoop van het gebouw of de appartementen zal de huidige investering in de energiezuinige, milieuvriendelijke en toekomstgerichte technologie voor een aanzienlijke meerwaarde zorgen. De terugverdientijd is nu nog moeilijk te becijferen, want deze is ook afhankelijk van andere factoren zoals het globale E-peil”, besluit Danny Maes.
Minimaal onderhoud
Het onderhoud van de verwarmingsinstallatie beperkt zich tot een jaarlijkse algemene controle, onder meer om de druk van de CV, de temperaturen, de instellingen enzovoort na te gaan. “Er is geen wettelijk verplichte controle”, aldus de installateur die afsluit: “Voor dit soort nieuwbouwprojecten is een collectief verwarmingsconcept, in combinatie met vloerverwarming, zoals het hier werd toegepast, de perfecte oplossing.“
Door Philip Declercq
Foto’s: PDC
