OPLEIDING
Install Magazine 1008 – september 2026
Een speeltuin voor HVAC-technici
Onderzoeksgroep EMIB van Universiteit Antwerpen breidt laboratorium uit
EMIB organiseert ook cursussen voor HVAC-professionals. (foto: EMIB)
Er zijn onder meer opstellingen voor hydraulische configuraties;
Aan de hand van een volledig bemeterde luchtbehandlingskast kunnen de cursisten de werking ervan op de voet opvolgen.
Een opstelling om het verschil tussen diverse types luchtkleppen aan te tonen.
De proefstand voor afleversets.
Warmtepompen komen uiteraard aan bod.
De onderzoeksgroep EMIB (Energy and Materials in Infrastructure and Buildings) binnen de Universiteit Antwerpen heeft een nieuwe stap vooruit gezet. Dit najaar wordt namelijk een nieuw laboratorium in gebruik genomen. Dat moet EMIB in staat stellen om meer onderzoek te doen naar de prestaties van diverse HVAC-componenten, in de eerste plaats warmtepompen en afleversets. Het bestaande laboratorium blijft behouden en zal in hoofdzakelijk gebruikt worden voor onderwijs. Tegelijk breidt EMIB ook het onderwijsaanbod uit met een cursus HVAC-techniek voor professionals. Deze is modulair opgebouwd en staat open voor iedereen, van beginner tot expert.
Hands-on ervaring
Professor Ivan Verhaert, hoofd van de onderzoeksgroep, omschrijft het laboratorium graag als een ‘speeltuin voor HVAC-technici’. Theoretische kennis is uiteraard nodig, maar je steekt het meest door zelf concepten uit te testen. Daarom bevat het opleidingslaboratorium tal van praktijkopstellingen waar de studenten of andere geïnteresseerden hun kennis concreet kunnen toepassen. Dat gaat van een klassieke ketel, over luchtbehandelingskasten, hydraulische kringen, luchtkanalen, tot koeling en uiteraard warmtepompen. Alle opstellingen zijn uitgebreid bemeterd zodat de student op elk moment in detail kan zien wat er in de installatie gebeurt. Wie geïnteresseerd is in hoe een HVAC-installatie werkt, kan zich hier volledig uitleven. De beste manier om de smaak te pakken te krijgen is immers om zelf te ontdekken wat er gebeurt als men, pakweg, een ander type luchtklep inbouwt, of de regelstrategie wijzigt.
Een nieuw onderzoekslaboratorium
Dit laboratorium dient, zoals gezegd, hoofdzakelijk om opleiding te geven aan studenten, maar er worden ook testen en onderzoek in uitgevoerd, onder meer in verband met eindwerken. EMIB positioneert zich immers als een expertisecentrum voor HVAC in België. Om die kennis te verwerven, moet je onderzoekers aantrekken, en dan is er ook infrastructuur nodig. Wat dat betreft werd een volgende stap gezet met de opening van een nieuw onderzoekslaboratorium. Hier zal onderzoek gebeuren naar nieuwe installatieconcepten in verband met de energietransitie, zoals warmtenetten, omkeerbare installaties enzovoort. Daarnaast kunnen de onderzoekers de prestaties van verschillende toestellen testen. Zo kunnen ze nagaan wat een gegeven warmtepomp of afleverset concreet oplevert onder uiteenlopende omstandigheden.
Hiervoor wordt samengewerkt met verschillende leveranciers, die beter inzicht willen in hoe hun toestellen zich in de praktijk gedragen. Dikwijls hangt dat samen met certificeringen en normering. Ivan Verhaert leg uit: “als je een toestel wil laten erkennen voor een norm of officieel label, dan moet je het eerst laten testen door een gecertificeerd laboratorium. Dat alles is echter een dure zaak, je bent dus best zeker van je stuk voor de procedure opstart. EMIB kan hier een bijdrage leveren. We hebben heel wat expertise in huis en beschikken over gesofisticeerde proefstanden. We zijn echter niet gecertificeerd, wat ons meer vrijheid geeft in de aanpak. Dan wordt het voor fabrikanten interessant om diverse aspecten en scenario’s uit te testen, als voorbereiding op een latere certificering.”
Kennisoverdracht
Hoeft het nog gezegd, er is een grote nood aan kennis van hedendaagse HVAC-systemen. EMIB wil hier haar steentje bijdragen en organiseert een HVAC-cursus die open staat voor niet-studenten. Deze cursus is modulair opgebouwd; de deelnemers kunnen die delen meepikken die best aansluiten bij hun doelstellingen en hun voorkennis. Alle deelnemers krijgen ook een onlinepakket voor zelfstudie, waar men vertrouwd kan raken met de basisbegrippen.
De eerste module omvat HVAC-concepten (2 dagen). Zoals de titel aangeeft is dit een grondige inleiding tot HVAC. Deze cursus is ook interessant voor niet-specialisten die professioneel te maken hebben met HVAC, zoals architecten of niet-technische medewerkers van HVAC-bedrijven. Zo krijgen ze een beter inzicht in wat al die technieken en toestellen concreet inhouden.
In de tweede module, HVAC-calculatie (4 dagen), gaat men een stapje dieper. Hier draait het om het ontwerp en dimensionering van installaties en alles wat daarbij komt kijken. Ook regelstrategieën en warmteterugwinning komen aan bod.
Daarna zijn er twee expert-modules. Een eerste is koeling (2 dagen), waarin ook wordt ingegaan op de integratie van chillers en warmtepompen in installaties. Deze cursus bestaat uit theorie in de voormiddag, gevolgd door praktische oefeningen in de namiddag. De tweede expert-module is HVAC Control (4 dagen). Ook hier wordt regeltechnische concepten in de praktijk gebracht aan de hand van oefeningen, zoals het instellen en optimaliseren van een luchtbehandelingskast.
De volgende editie van de HVAC-cursus gaat door in het najaar van 2026 op campus Groenenborger in Wilrijk. De eerste twee modules vinden plaats in september, modules 3 en 4 staan gepland voor november/december en januari. Alle deelnemers die een volledige module afwerken, krijgen een certificaat.
Door: Alex Baumans
www.engineersoftomorrow.com/cursussen-ingenieur/opleiding-hvac
